Sluis Eefde
| Sluis Eefde | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Sluis- en gemaalcomplex gezien in de richting van Enschede | ||||
| Algemene gegevens | ||||
| Locatie | Eefde | |||
| Coördinaten | 52° 10′ NB, 6° 14′ OL | |||
| Waterweg(en) | Twentekanaal | |||
| Peil bovenkant | NAP [1] +10,0 m | |||
| Peil benedenkant | NAP [2] = NAP +2,0 … +7,5 m | |||
| Lengte | noordkolk:[3] 147,5 m zuidkolk:[4] 143,9 m | |||
| Kolklengte | noordkolk:[3] 141,5 m zuidkolk:[4] 140 m | |||
| Schutlengte | noordkolk:[3] 125 m zuidkolk:[4] 133 m | |||
| Breedte | noordkolk:[3] 12,5 m zuidkolk:[4] 12 m | |||
| Drempeldiepte | noordkolk buiten:[3] – m noordkolk binnen: KP – m zuidkolk buiten:[4] – zuidkolk binnen: KP –3,5 m | |||
| Beheerder | Rijkswaterstaat | |||
| Bouw | ||||
| Opening | zuidkolk 1930 | |||
| Gebruik | ||||
| Huidig gebruik | Beroepsvaart, pleziervaart | |||
| Architectuur | ||||
| Type | Dubbele sluis, zuidkolk: hefdeuren, noordkolk: puntdeuren + segmentdeuren | |||
| Bijzonderheden | VHF-kanaal 22 Doorvaarthoogte benedendeur zuidkolk NAP+13 m | |||
| Monumentnummer | 516379 | |||
  | ||||
| ||||
Sluis Eefde is een sluizencomplex bij de Nederlandse plaats Eefde. Het complex bevindt zich in het Twentekanaal en is een rijksmonument uit 1933 dat door Rijkswaterstaat voor waterhuishouding en scheepvaartverkeer wordt gebruikt. Het is een ontwerp van Dirk Roosenburg.[5] In april 2020 is naast de bestaande sluis uit 1930 een tweede kolk in gebruik genomen. De sluis uit 1930 is in mei 2020 omgedoopt naar Zuidersluis, de nieuwe kolk heet Noordersluis.[6]
Beschrijving
Omstreeks 1930 werd met de bouw begonnen. Drie jaar later was deze gereed en op 17 augustus 1933 passeerde het eerste schip de schutsluis.[7] Tegen het einde van de Tweede wereldoorlog zijn de sluis en de nabijgelegen brug zwaar beschadigd, maar tegen het einde van het jaar was de sluis weer bruikbaar.
De schutsluis bestaat uit twee sluishoofden met daartussen een schutkolk van 12 meter breed en 140 meter lang. De sluishoofd en de schutkolk vormen één geheel, opgetrokken uit gewapend beton. De sluis heeft hefdeuren. Het bovenhoofd grenst aan het Twentekanaal terwijl het benedenhoofd de toegang vormt tot de IJssel. Het complex is gebouwd in de stijl van de nieuwe zakelijkheid.
Aan de zuidzijde van de eigenlijke schutsluis voor het oude aflaatwerk bevindt zich een gemaal, tevens rijksmonument. Een gemaal om water terug te pompen is nodig omdat het verval groot is en er bij het schutten veel water verloren gaat, per keer ongeveer 12.500 m³ bij een verval van 7,5 meter.
In 2006 werd de sluis gerenoveerd. Het ophaalmechanisme werd niet vervangen, omdat de technische staat daarvan voldoende was.[8] In 2007 is de sluis gestremd geweest vanwege een noodreparatie aan de tandwielkasten.[9]
In de nacht van 2 op 3 januari 2012 viel een van de hefdeuren plotseling naar beneden. Hierdoor raakte de scheepvaart van en naar het Twentekanaal gestremd.[10] Een tijdelijke hefconstructie werd gebouwd, waardoor op 6 februari dat jaar de eerste schepen het complex weer passeerden. Ondertussen werd verder gewerkt aan het herstel van de sluisdeur. Op 26 maart kon er weer op de normale manier geschut worden.[11] Uit een onderzoek door TNO bleek dat het vallen van de sluisdeur vrijwel zeker was veroorzaakt door het bezwijken van een draadstang.
Tweede sluiskolk
Wegens de lange wachttijd voor schepen, de verwachte groei van vervoer over water en het feit dat één sluiskolk voor een kwetsbare situatie zorgt in geval van onderhoud of calamiteiten; is in 2017 begonnen met de bouw van een tweede kolk. Aan de kant van de IJssel sluit deze met puntdeuren en aan de kant van het Twentekanaal met een segmentdeur. De tweede kolk is op 20 april 2020 in gebruik genomen en is geschikt voor schepen van 110 meter lengte en 11,40 m breedte en een vaardiepte van maximaal 3,5 m; wat overeenkomt met CEMT-klasse Va.
Zie ook
- ↑ Eefde boven. Rijkswaterstaat (9 oktober 2023). Geraadpleegd op 9 oktober 2023.
- ↑ Eefde beneden. Rijkswaterstaat (9 oktober 2023). Geraadpleegd op 9 oktober 2023.
- 1 2 3 4 5 Noordkolk sluis Eefde. Rijkswaterstaat. Gearchiveerd op 9 oktober 2023. Geraadpleegd op 9 oktober 2023.
- 1 2 3 4 5 Zuidkolk sluis Eefde. Rijkswaterstaat. Gearchiveerd op 9 oktober 2023. Geraadpleegd op 9 oktober 2023.
- ↑ Juist nu wordt Eefde even één, Trouw, Quirijn Visscher, 27 november 2012. Geraadpleegd 2 juni 2018.
- ↑ Start groot onderhoud oude Sluis Eefde (Zuidersluis) Nieuwsbericht Rijkswaterstaat d.d. 29 april 2020
- ↑ De sluis bij Eefde - De eerste schepen geschut, Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant, 19 augustus 1933. Geraadpleegd 9 september 2025.
- ↑ Sluis Eefde op 21 februari weer geopend voor de scheepvaart, VAART!, 23 februari 2007
- ↑ Eefde, sluis zeker 6 dagen gestremd[dode link], Koninklijke Schuttevaer, 2 februari 2007
- ↑ Scheepvaart sluis Eefde voorlopig gestremd, BN DeStem, 3 januari 2012
- ↑ Sluis Eefde draait weer, Schuttevaer, 26 maart 2012
