Sint Martinus Parochie (Bovenkarspel)

Sint-Martinusparochie
Locatie
Land	Nederland
Regio	Noord-Holland
Plaats	Bovenkarspel
Coördinaten	52° 42′ NB, 5° 15′ OL
Status en tijdlijn
Gebouwd in	1872
Gesloopt in	1964-65
Portaal    Christendom

De Sint-Martinusparochie was een rooms-katholieke kerk in Bovenkarspel, Noord-Holland. De kerk werd gebouwd aan het einde van de 19e eeuw en was een voorbeeld van de neogotische architectuur en had een opvallende gevel en een imposante klokkentoren. De kerk was een religieus en cultureel herkenningspunt voor de lokale bevolking.

De bouw van de kerk naar ontwerp van Theo Asseler (1823-1879), werd voltooid in 1872.^[1] Het had tot 1905 uitsluitend een middenschip. De kerk werd in dat jaar, naar plannen van de Amsterdamse architect Eduard Cuypers verlengd. Ook kreeg het twee zijbeuken.^[2]. Een krant schreef:‘Lang hebben de parochianen zich met een zeer beperkte ruimte moeten behelpen en nu levert het ruime gebouw een overvloed aan plaats, want meer dan 400 vaste zitplaatsen zijn we rijker geworden. […] Maar niet alleen de overvloed aan ruimte stemt ons aangenaam, bovenal de schoonheid van het geheel maakt op ons een diepe indruk. Al zijn we op ’t gebied van bouwkunst geheel en al leek, ons dunkt: hier heeft de ontwerper, architect Ed. Cuypers te Amsterdam, een waar kunstwerk geleverd. Streng, tot in de kleinste bijzonderheden heeft hij de stijl van de bestaande kerk in het nieuwe gedeelte doorgevoerd. Hier is een geheel geschapen, waarvan geen enkel onderdeel, zelfs niet het kleinste, doet vermoeden, dat het door de hand van twee bouwmeesters is gegaan.’^[3]. Het plan van Eduard Cuypers schiep een ruim interieur dat plaats bood aan een rijkelijk versierd hoog altaar^[4]. Opvallend waren de beelden en een gedetailleerd kruisbeeld, glas-in-loodramen, De hoge klokkentoren bleef onveranderd boven het gebouw uitsteken.^[5]

In de jaren zestig ontstonden er zorgen over de staat van de kerk. Een combinatie van structurele problemen en veranderende prioriteiten in de stedelijke ontwikkeling leidde tot debatten over de toekomst ervan. In 1964-65 werd besloten dat restauratie te duur zou zijn en de kerk werd afgebroken, ondanks protesten van de lokale bevolking die de kerk wilde behouden.^[6]

Na de sloop werd op dezelfde plek een nieuwe kerk in modernistische stijl gebouwd, met een minimalistisch ontwerp. Hoewel het functioneel was, miste het de architectonische grandeur van zijn voorganger. Uit later onderzoek bleek dat de oude kerk gerestaureerd en uitgebreid had kunnen worden in plaats van gesloopt te worden, wat vandaag de dag nog tot spijt leid bij historici. Het verlies ervan werd gezien als onderdeel van een bredere trend in de 20e eeuw waarbij veel historische gebouwen werden vervangen door modernistische structuren, zo werd ook de oude hervormde kerk van Bovenkarspel gesloopt, binnen loopafstand van de Sint Martinus Parochie.

Hoewel de oorspronkelijke kerk er niet meer staat, leeft de herinnering eraan nog sterk voort in Bovenkarspel. Oude foto's, persoonlijke verhalen en overgebleven artefacten herinneren de stad nog steeds aan de grootsheid en het belang van de historische kerk. Het debat over de sloop ervan heeft bijgedragen aan een groter bewustzijn van het behoud van erfgoed in de regio.

• 
  Huidige klokkentoren
• 
  Kerkgebouw (2016)
• 
  Soldatengraf in de begraafplaats