Sint-Luciakerk (Ravenstein)
| Luciakerk | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Voorgevel Sint-Luciakerk | ||||
| Locatie | ||||
| Land |  Nederland | |||
| Plaats | Ravenstein | |||
| Adres | Sint Luciastraat 1 | |||
| Coördinaten | 51° 48′ NB, 5° 39′ OL | |||
| Gewijd aan | Lucia van Syracuse | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Gebouwd in | 1735 | |||
| Monumentale status | rijksmonument (24 december 1965)[1] | |||
| Monumentnummer | 32337 | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Bouwmateriaal | Baksteen | |||
| Stijlperiode | Duitse Barok | |||
| Kerkprovincie en -genootschap | ||||
| Denominatie | Rooms-Katholieke Kerk | |||
| Lijst van rijksmonumenten in Ravenstein | ||||
| ||||
De Sint-Luciakerk is een voormalige rooms-katholieke kerk in Ravenstein, gebouwd in 1735 in Duitse barokstijl. Het gebouw is een rijksmonument en behoort tot de zeldzame voorbeelden van barokke kerkarchitectuur in Nederland.
Geschiedenis
De kerk werd in 1735 opgericht met opbrengsten uit de Ravensteinsche Loterij en verving een eerdere, kleinere jezuïetenkerk uit 1609. Door de religieuze vrijheden in het Land van Ravenstein kon hier een volwaardige katholieke kerk gebouwd worden, in tegenstelling tot grote delen van de Republiek der Nederlanden waar schuilkerken gebruikelijk waren. Ook het feit dat Ravenstein eigendom was van de graven van Palts-Neuburg speelde hierbij een rol. Het was heer Karel III Filips van de Palts die opdracht gaf om de kerk te bouwen. Zijn wapen bevindt zich boven de ingang van de kerk.
Het bijzondere aan deze kerk is dat ze in barokstijl is gebouwd, en zelfs de enige katholieke kerk in de noordelijke Nederlanden is die in deze stijl is opgetrokken.
Ontheiliging en einde religieuze functie
Sinds 2017 is de Sint-Luciakerk officieel ontheiligd en niet langer in gebruik voor de rooms-katholieke eredienst.
De kerksluiting volgde op jaren van teruglopende bezoekersaantallen en oplopende restauratiekosten. In 2020 startte de transitie naar een nieuwe bestemming.
Eigendom en beheer
De kerk kwam na de afstoting door de parochie in handen van Stichting Anna Lucia Ravenstein, die zowel eigenaar als beheerder is. De stichting heeft als doel het monument te behouden, te restaureren en een duurzame nieuwe functie te geven ten behoeve van de leefbaarheid in Ravenstein. De stichting heeft sinds 2025 een ANBI status.
De stichting heeft zich tot doel gesteld:
- het zorgdragen voor een gezonde bedrijfsvoering zodat de noodzakelijke (financiële) middelen worden gegenereerd die nodig zijn voor de instandhouding (renovatie en onderhoud), van de voormalige Sint-Luciakerk.
- Het bevorderen en stimuleren van de beleving van Ravenstein door middel van het ontplooien van maatschappelijke, culturele en toeristische initiatieven in samenwerking met andere lokale en regionale instanties.
Het gebouw
Het schip van de kerk heeft een vierkante plattegrond met afgeschuinde zijden. Aan de buitenkant hiervan bevinden zich nissen waarin beelden staan. Het schip is overdekt door een koepel met mansardedak. Tegen het uitgebouwde koor bevindt zich een achthoekige toren.
Interieur
Het interieur kenmerkt zich door een gestuukt koepelgewelf met een moderne schildering door Jos ten Horn en Piet Koppens. Het hoogaltaar, de preekstoel, de biechtstoelen en de banken stammen uit 1735. De zijaltaren zijn in de 2e helft van de 20e eeuw echter gesloopt. Ook het orgel stamt van omstreeks 1735 en het werd waarschijnlijk gebouwd door Matthijs van Deventer. In 1834 en 1866 werd het orgel uitgebreid door Franciscus Cornelius Smits.
De kerk bevat beelden van de twaalf apostelen (ca. 1906), een Mariabeeld uit ongeveer 1500 en kunstwerken van de Nederrijnse school. In de kerk bevindt zich het graf van Johan Frans van Willigen en zijn vrouw Maria.[2]
Glas-in-loodramen
Van de tien gebrandschilderde ramen in de Sint-Luciakerk worden er vijf toegeschreven aan C. Bellot. Ze dateren uit 1929-1930. De vijf andere ramen zijn van 1946. De ontwerper is Piet Koppens, die voor deze opdracht samenwerkte met Pierre van Rossum. Het verhaal gaat dat door de beperkte financiële middelen vlak na de Tweede Wereldoorlog voor een relatief sober ontwerp moest worden gekozen. De uitvoering was in handen van Gérard de Bresser.
Restauratie en herbestemming
Stichting Anna Lucia werkt sinds 2020 aan een omvangrijk restauratie- en herbestemmingsplan. De provincie Noord‑Brabant verstrekte in 2025 een subsidie van €400.000 voor restauratie, waarna in totaal €880.000 aan bijdragen is opgehaald.
In 2025–2026 werden belangrijke constructieve verstevigingen uitgevoerd, waaronder nieuwe trekstangen en een stalen ringbalk ter hoogte van de koepel. Hiermee is het gebouw weer veilig verklaard voor publiek.
Met het lange‑termijnplan wil Stichting Anna Lucia de kerk transformeren tot een volwaardige evenementen locatie en publiek monument, waarbij zowel het religieus erfgoed als de culturele betekenis wordt behouden voor toekomstige generaties. Daartoe zal een exploitatie bv worden opgericht waarbij alle opbrengsten uit de exploitatie ten goede komen aan de restauratie en het (jaarlijkse) onderhoud van de Luciakerk. Verdere restauratieve verbeteringen worden doorgevoerd afhankelijk van beschikbare subsidies, donaties en het financiële resultaat van de exploitatie.
Evenementenlocatie en ontmoetingsplek
De Sint-Luciakerk is een locatie die zich richt op Bezieling, Bezinning, Beleving met evenementen op het gebied van cultuur, muziek, ceremonies, lezingen, erfgoed, diners en andere evenementen.
Dankzij veiligheidsmaatregelen is de kerk vanaf eind 2025 opnieuw in gebruik als locatie voor rouwplechtigheden, bruiloften, concerten en andere bedrijfsmatige of feestelijke activiteiten, met een volledig cultureel programma dat gefaseerd wordt uitgebreid.
Op kerstavond 2025 ging de deur symbolisch weer open voor publiek, waarmee de kerk zichtbaar een nieuwe maatschappelijke functie vervult als laagdrempelige ontmoetingsplaats.
Capaciteit
De kerk kent een capaciteit van circa 300 personen staand en circa 200 personen geplaceerd.
Externe links
