Senggi
| Senggi Viid | ||||
|---|---|---|---|---|
| Gesproken in | Papoea, Indonesië | |||
| Sprekers | 250 | |||
| Taalfamilie | Papoeatalen
| |||
| Taalcodes | ||||
| ISO 639-1 | - | |||
| ISO 639-2 | - | |||
| ISO 639-3 | snu | |||
| ||||
Het Senggi (of Viid) is een Papoeataal in Papoea, Indonesië.[1] De sprekers van het Senggi wonen in het district Senggi, in het regentschap Keerom.[2]
De ISO 639-3-code luidt snu.
Classificatie
De taal wordt beschouwd als deel van de Grenstalen ("Border" taalfamilie).[3]
Geografie
Dorpjes:[1]
- Senggi
- Tómfor
- Oembĕkwei (of Ambĕkoi)
Het dorpje Oembĕkwei ligt op ongeveer een uur gaans te voet zuidwestelijk van het dubbeldorp Senggi-Tòmfór.
Voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden:[1]
| Nederlands | Senggi-taal |
|---|---|
| ik | ká |
| jij | rá |
| hij | ĕk |
| wij | doeká |
| wij beiden | bĕrágĕ |
| jullie | doerá |
jágá 'huis':
| Nederlands | Senggi-taal |
|---|---|
| mijn huis | káná jágá |
| jouw huis | árĕná jágá |
| zijn huis | ágĕná jágá |
| ons huis | doekana jágá |
| jullie huis | doerana jágá |
koei 'casuaris':
| Nederlands | Senggi-taal |
|---|---|
| mijn casuaris | káná koei |
| jouw casuaris | árĕná koei |
| zijn casuaris | ágĕná koei |
| ons casuaris | doekana koei |
| jullie casuaris | doekana koei |
Werkwoorden
Werkwoordsvormen:[1]
| Nederlands | Senggi-taal |
|---|---|
| ik eet | kán náp |
| jij eet | rá sĕnau/náp |
| hij eet | ágĕ neráp/náp |
| wij eten | doeká náp |
| wij beiden eten | bĕrágĕ-náp |
| jullie eten | doerá sĕnau/náp |
| Nederlands | Senggi-taal |
|---|---|
| ik slaap | kán nisĕrup |
| jij slaapt | rá sĕroe |
| hij slaapt | ágĕ-rup |
| wij slapen | doeká nisĕrup |
| wij beiden slapen | bĕrágĕ rup |
| jullie slapen | doerá sĕroe |
Ontkenning:
- ká-mòn-ĕráp 'Ik eet niet.'
- ká-mòn-rĕrĕbĕrisĕrup 'Ik slaap niet.'
Verleden tijd:
- ká-fàn-bĕrinĕráp 'Ik heb gegeten.'
- kánisimá bĕrisĕrup 'Ik heb geslapen.'
Verwantschap
| Senggi | Nederlands |
|---|---|
| ájà | vader |
| ápà | moeder, moeder's zuster, oudere broers echtgenoten |
| ndándr | grootvader |
| ásà | grootmoeder, zusters zoon's echtgenoten |
| róàn | overgrootvader |
| kóàn | overgrootmoeder |
| ĕngèrsoem | betovergrootvader |
| kwarsoem | betovergrootmoeder |
| nándr | oudere broers |
| tòtsòk | jongere broers, jongere broer's echtgenoten |
| mòloe | oudere zusters |
| tánĕmàndr | jongere zusters |
| sòngà | oudere en jongere zusters' echtgenoten |
| jĕmĕna | echtgenote |
| (bo)ràktòt | zoon |
| mátàr | dochter |
| tòt | oudere broers' zoons |
| tòtĕmátàr | oudere broers' dochters |
| (bò)àndi | jongere broers' zoons |
| (mà)àndi | jongere broers' dochters |
| (bò)tĕsĕk | jongere zusters' zoons |
| (mà)tĕsĕk | jongere zusters' dochters |
| moanrándr | zoons' echtgenoten, oudere en jongere broers' zoons' echtgenoten |
| pau | dochters' echtgenoten, oudere en jongere broers' dochters' echtgenoten, jongere zusters' dochter's echtgenoten |
| nrándr | zoons' kinderen (m. en v.), oudere en jongere broers' zoons' kinderen (m. en v.) |
| dĕmoem | dochters' kinderen (m. en v.) |
| pi / pü | moeder's broers |
| ngwándr | moeder's broers' echtgenoten |
| manggau | moeder's broers' zoons |
| kĕmai | moeder's broers' dochters, moeder's zusters' dochters |
- Persoonlijke namen
- Mannen
- Kòpòli
- Mánèrĕkou
- Rápàn
- Báp
- Màndá
- Kònai
- Pati
- Nesam
- Kwát
- Wálè
- Bár
- Jir, Jèr
- Woes
- Brauw
- Woi
- Mbòk
- Wènà
- Tembai
- Namai
- Wóni
- Gòm
- Wájàp
- Kòja
- Sauwi
- Mapai
- Kaifal ?
- Kwanabi ?
- Vrouwen
- Wòk
- Fĕrou
- Koerop
- Aikoei
- Faai
- Wakĕrai
- Kwoiná
- Bófòr
- Sòkai
- Aak
- Noad
- Woiti
- Rapai
- Ambrai
- Lanai
- Pooe
- Katoewai
- Jĕfa
- Jei
- Kèlau
- Nòk
- Bĕning
Woordenlijst
| Nederlands | Senggi-Taboe |
|---|---|
| aarde | pit |
| ader | anini |
| alang-alang | wósàmbá |
| albino | mik-soemboe |
| allemaal | nonóm |
| as | tókòs |
| bajam | sòmb |
| baren | tátĕfĕgáb |
| batatas | sókòrkai |
| been, bot | ké |
| berg | kèmbèrĕ |
| billen | sombe |
| bintangoer-vrucht | kòròfò |
| blad, kladi | fòr |
| blauw | ngòr |
| bloed | nine |
| boom | ti, djek |
| borst | màndr |
| bos | tijĕr |
| branden | oerĕbi |
| broodvrucht | tèng |
| bruidsprijs | ròh |
| buik | soak |
| buikpijn | sásákárák |
| buizerd | kòmbi |
| cacao | sĕtèp |
| casuaris | koei |
| dag | mònggò-poelei? |
| dansen | tànggálá |
| dat, die | ámĕná |
| dit, deze | áná |
| djeroekboom | wábisau |
| dood | moendr, moerk |
| dorp | méjàm |
| drinken, eten | sĕnaoe |
| droog | sarlk |
| echtgenoot | doeĕ |
| echtgenote | jĕmĕná |
| eet - verbod | mátábĕnaoe |
| ei | toe |
| elefantiasis | pòsòk |
| eten | sĕnaoe, mandas |
| fluit | pàn |
| framboesia | sòkòròpòkr |
| gaan liggen, slapen | sĕroe |
| gaan zitten | nosoendoe |
| gat, opening | nándr |
| geadopteerde, wees | toentàt |
| gedi | tòng |
| geel | ás |
| geven | djau |
| goed | jĕnik |
| groen | pòngnòng |
| groot | foon |
| grootouders (clan, lineage) | ndándrĕndoe |
| hals | momkek |
| hand | angla |
| hemel | wòb |
| hoest? | màmpĕpĕnák |
| hoofd | ĕlpèk, rĕpèk |
| hoofdpijn | rĕpèkkárák |
| hond | wàndr |
| horen | salo |
| huid | kép |
| huilen | wà, wandjik? |
| huis | jágá |
| huwelijks-verbod | mátábfĕgai |
| karang | bĕli |
| kasbi | oembĕtai |
| kiespijn | ròkárák |
| kladi, blad | fòr |
| klapperpalm | sàmb |
| klein | ták |
| knie | koembloe |
| komen | sĕpoko |
| komkommer | pwàt |
| koud (klimaat) | nener |
| lang | koekitámau |
| lange boon | gĕndr |
| lichaam, vlees | nik |
| lopen | selea |
| luis | koe |
| maan | wòs |
| malaria | kárákpáp |
| mannelijk | bòt |
| medicijnman | sòngwà |
| mens, man | doe |
| menstruatie | kókánijágá? |
| moeder | ápá |
| mond | nambetep |
| mondharp | bĕmb |
| morgen, gisteren | sòm |
| muskiet | kies |
| nacht | sĕ |
| nagel | noté |
| neus | pĕngĕ |
| neusvleugel | án |
| niboeng-boom | tòm |
| niet | mòn, moine |
| nieuw | nim |
| noorden | nĕgĕriĕb |
| oebi-kajoe | mòr |
| omheining | poer |
| oog | nou |
| oor | aten |
| oorlog | ndoer |
| oosten | rĕbĕk |
| overmorgen, eergisteren | sòm-noemboe |
| peniskalebas | tàm |
| plantstok, tak | roeh |
| pinangpalm | pànrá |
| pisang | fò |
| regen | fowek-fowek |
| rond | nófau |
| rood | soemboe? |
| rook | toekoer |
| rotan | wàs |
| ruilen | ásĕp-ásĕp |
| sago | nátièp |
| sagopalm | ná |
| sajoer gedi | tóng |
| sajoer lilin | jĕsèpĕ |
| schaduw, ziel | sòngwátei |
| sirih | kai |
| slang | djemok |
| staan | sĕpoeloe |
| staart | sok |
| stam (mensen) | máná |
| steen | kwondr, kwawek? |
| ster, kleine | tĕmar |
| ster, heldere | pói |
| suikerriet | mi |
| tabak | sábòkò |
| tand | noenalk |
| tong | ró |
| trom | wòng |
| trompet, houten | foef |
| tuberculose? | fár |
| tuin | tàkárá |
| vandaag | sòr |
| vader | ájà |
| varken | sàr |
| varken (wild) | nijènè |
| varken (tam) | sàr méjàm |
| veel | dándr |
| veer | toa |
| versiering, snijwerk | bĕrè |
| verzadigd | sastoe |
| vis | wàr |
| vliegen | bobela |
| vlieg | angbop |
| vlinder | afaf |
| voet, been | mongla |
| vogel | djoewek? |
| vrouwelijk | màt |
| vuur | tou |
| warm (klimaat) | pap |
| wat? | mátei |
| water, rivier, regen | pò |
| weduwe | doeĕ-kòpòr |
| weduwnaar | jĕmĕnàm-kòpòr |
| wees | ájá-pátoem |
| weg, pad | mona |
| westen | woenoe |
| wie? | áni |
| wind | woer |
| wit | jamba |
| wolk | koe |
| wond | fĕnèng |
| wortel | sambĕla |
| zaad, pit | ló, foe |
| zand | sengger |
| ziek | kárák |
| ziel, schaduw | songwátei |
| zien | sĕnefo |
| zon | pòlá |
| zuiden | sakariĕb |
| zuigeling | ták |
| zwanger | tàtzá |
| zwart | si |
| zwemmen | sĕtenao |
| 1 | mònggau |
| 2 | tàmblá |
| 3 | tàmblá-mimònggau |
Bronnen, noten en/of referenties
- 1 2 3 4 5 Galis, Klaas Wilhelm. 1956. Etnographische notities over het Senggi-gebied. Gouvernement van Nederlands Nieuw-Guinea, Kantoor voor Bevolkingszaken. 34pp. (No. 86).
- ↑ Indonesia languages. Ethnologue: Languages of the World. SIL International (2019).
- ↑ Foley, William A. (2018). The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. De Gruyter Mouton, Berlin, "The Languages of the Sepik-Ramu Basin and Environs", 197–432. ISBN 978-3-11-028642-7.