Schmidttelescoop

Een Schmidt-telescoop, ook wel Schmidt-camera of Schmidt-spiegel genoemd, is een speciaal voor de astrofotografie ontwikkelde spiegeltelescoop, die door zijn bouwwijze een bijzonder groot bruikbaar gezichtsveld heeft. In een Schmidt-telescoop wordt gebruik gemaakt van lenzen en spiegels.

De Schmidt-telescoop is gebaseerd op een uitvinding van Bernhard Schmidt omstreeks 1930 (en mogelijk onafhankelijk van hem door Yrjö Väisälä in 1924^[1]). Schmidt combineerde een sferische hoofdspiegel met een dunne asferische speciaal gevormde correctielens.^[2] Deze bevindt zich in het krommingsmiddelpunt van de hoofdspiegel en verwijdert de sferische aberratie van de spiegel. coma en astigmatisme worden vermeden doordat de apertuur in het krommingsmiddelpunt van de hoofdspiegel staat. Om vignettering (verduistering van de hoeken) te verminderen wordt de diameter van de hoofdspiegel groter gekozen dan een opening van de telescoop. Wegens de grote bruikbare beeldhoek en de goede beeldkwaliteit tot de hoeken van de fotografische plaat werd de Schmidt-camera veel gebruikt in de hemelfotografie. Het beeldveld is echter gekromd en dus moet in het focus een gekromde glasplaat gebruikt worden om de kromming op te heffen. Deze kromming kan echter ook door een speciale lens direct voor het focus opgeheven worden waardoor vlakke platen gebruikt kunnen worden. Schmidt wees erop dat een correctielens vermeden kan worden door een klein openingsapertuur van de telescoop te gebruiken.

Een Schmidt-telescoop is alleen geschikt voor fotografie en niet voor visuele waarnemingen omdat het focus binnen de telescoopbuis ligt en daar slechts een camera of fotografische plaat gemonteerd kan worden.

Er zijn een aantal varianten van de Schmidt-telescoop, waaronder de Schmidt–Cassegrain telescoop.

De eerste Schmidt-spiegel van de sterrenwacht van Hamburg in Hamburg-Bergedorf werd vervaardigd door Bernhard Schmidt in 1930 (opening 36 cm, spiegeldiameter 44 cm, brandpuntsafstand 63 cm). Toen deze sterrenwacht een nieuwe directeur zocht, eiste de kandidaat Walter Baade in 1937 een grote Schmidt-telescoop met een opening van 1 meter. De senaat van Hamburg stemde toe, ook toen Baade afgezegd had en Otto Heckman tot directeur benoemd werd. De grote Hamburger Schmidt-telescoop (opening 80 cm, spiegeldiameter 120 cm, brandpuntsafstand 240 cm) werd door de Tweede Wereldoorlog pas in 1954 in gebruik genomen. De oorspronkelijk geplande survey was toen echter reeds door de Palomar Schmidt-telescoop overgenomen. De grote Hamburger Schmidt-telescoop werd in 1975 naar het Calar-Alto-observatorium in Spanje overgebracht waar deze gedurende 25 jaar in gebruik bleef.

Verder zijn de volgende instrumenten voor astronomisch onderzoek van bijzonder belang (in volgorde van diameter):

• Alfred-Jensch-telescoop (gebouwd in 1960) van de Thüringer Landessternwarte in Tautenburg bij Jena (opening 1,34 m, spiegeldiameter 2,00 m, brandpuntsafstand 4,00 m; de grootste Schmidt-telescoop ter wereld)^[3]
• Samuel Oschintelescoop van het Palomar-observatoriums uit 1948 (opening 1,26 m, spiegeldiameter 1,83 m, brandpuntsafstand 3,07 m)
• UK Schmidt-telescoop (1973) van het Siding-Spring-observatorium, Australië (opening 1,24 m, spiegeldiameter 1,83 m, brandpuntsafstand 3,07 m)^[4]
• Andere Schmidt-telescopen met een diameter van ongeveer 1 meter zijn: de Xuyi-Schmidt (van Purpur Mountain Observatory, China)^[5] en telescopen van het Kiso-observatorium (Japan)^[6], de sterrenwacht van Byurakan (Armenië)^[7], het Observatorium Kvistaberg (Zweden)^[8], het Observatorio Astronómico Nacional de Llano del Hato (Venezuela)^[9] en (tot 1998), het La Silla-observatorium (ESO Schmidt).^[10]
• De ruimtetelescoop Kepler, die op 6 maart 2009 gelanceerd werd, had een Schmidt-optiek (opening 0,95 m, spiegeldiameter 1,4 m).

De grote Schmidt-camera van het Palomar-observatorium was de eerste grote Schmidt-telescoop die gebruikt werd voor een volledige kartering van de noordelijke sterrenhemel. De National Geographic Society – Palomar Observatory Sky Survey was lange tijd de referentiebron voor de waarnemende astronomie. In de jaren 1980 werd deze survey herhaald. Op het zuidelijk halfrond werd de ESO-Schmidt telescoop voor de kartering van de zuidelijke sterrenhemel gebruikt.