Schildknaap

Een schildknaap of kort knaap (Frans: écuyer) is een (adellijke) jongeman in dienst van een ridder.

Aanvankelijk waren schildknapen met name ridders-in-opleiding. Door de versmelting van de ridder (als strijdersklasse) met de adellijke stand zou ook de schildknaap een adellijke stand worden. In de loop van de dertiende eeuw verwierven de knapen een vaste plaats binnen de militaire hiërachie.^[1] Het waren licht bewapende ruiters of infanteristen die tot het gevolg van een gepantserde ruiter of ridder hoorden. Ze verschilden in uitrusting en strijdwijze niet veel van ridders, maar ze vormden een lagere rang .^[2]

Met de veradellijking van de ridder was de titel erfelijk geworden.^[1] Knapen stamden dan ook vaak uit riddergeslachten, een gedeelte was afkomstig uit stedelijke burgerij.^[3] Alvorens een zoon echter schildknaap (en uiteindelijk ridder) kon worden zou hij in dienst gaan als page bij een familielid of bevriende heer.^[1] De leeftijd waarop dit gebeurde varieerde; soms verliet men het huis op zevenjarige leeftijd. De page was een persoonlijke bediende van een ridder. Zijn werkzaamheden bestonden uit alle voorkomende klusjes die de ridder hem opdroeg. Dit kon betekenen dat de page eten moest bereiden, verantwoordelijk was voor het onderhouden van de uitrusting, het verzorgen van de paarden en het overige vee en onder andere het nachtleger in gereedheid moest brengen. Tijdens de periode dat de jongen page was, leerde hij de beginselen van de ridderlijke deugden, zoals hoffelijkheid, eer, moed en trouw en kreeg hij de basisbeginselen van de krijskunst aangeleerd, zoals worstelen.^[4][5]

Wanneer een page in de ogen van de heer blijk gaf over de juiste kwaliteiten te beschikken en lichamelijk sterk genoeg was, werd hij bevorderd tot schildknaap. Een schildknaap diende een ridder en vergezelde hem altijd, ook tijdens veldslagen, toernooien en de jacht. Hij droeg hierbij het schild, van zijn heer, vandaar de naam schildknaap.^[3] Gezien de kosten van het onderhoud van een schildknaap gebeurde het soms dat één schildknaap meerdere ridders diende. De belangrijke heren beschikten vaak over een ridder als schildknaap.

De schildknaap droeg zorg voor de uitrusting van zijn heer, evenals voor zijn paarden. Daarnaast stond hij hem bij op het slagveld en was hij aanwezig bij de jacht (die hij tevens voorbereidde). Daarnaast onderging hij rigoureuze training in de krijgskunst. Zo leerde hij paardrijden en te worstelen, evenals hoe om te gaan met diverse wapens, zoals de lans, het zwaard en de boog (al werd de laatstgenoemde voornamelijk gebruikt tijdens de jacht).^[4] Wanneer de schildknaap zichzelf in de strijd of op een toernooi bewezen had, verleende de heer hem de ridderslag. Vanwege de enorme kosten van de inauguratieceremonie en het onderhoud van de ridderuitrusting zouden minder vermogenden vaak levenslang schildknapen blijven.^[1]