Sariputta

Sariputta
Taalvarianten
Sanskriet	Śāriputra शारिपुत्र
Pali	Sāriputta
Hindi	शारिपुत्र
Singalees	සැරියුත් රහතන්වහන්සේ
Tibetaans	ཤཱ་རིའི་བུ།
Birmaans	သာရိပုတ္တရာထေရ်
Thais	พระสารีบุตร
Vietnamees	Xá-lợi-phất
Khmer	ព្រះសារីបុត្រ
Traditioneel Chinees	舍利弗
Vereenvoudigd Chinees	舍利弗
Jyutping	se3 lei6 fat3
Japans	舎利弗
Portaal    Taal

Boeddhisme
Concepten
Geschiedenis
Stromingen
Geschriften
Tempels
Devotie
Per land
Termen
Van A tot Z

Sāriputta (Pali; Sanskriet: Śāriputra) was een van de twee voornaamste discipelen van de Boeddha, samen met Maha Moggallana. Zijn oorspronkelijke naam was Upatissa, maar hij werd bekend onder de naam Sāriputta, die hij ontving toen hij discipel van de Boeddha werd.

Sāriputta werd geboren in het dorp Upatissa en was aanvankelijk, samen met zijn jeugdvriend Maha Moggallana, een monnik in de traditie van Sañjaya. Ontevreden over diens leer, spraken zij af dat wanneer een van hen de "ware leer" zou ontmoeten, deze de ander zou informeren. Tijdens een bezoek aan Rajagaha in Noord-India ontmoette Sāriputta de monnik Assaji, wiens serene uitstraling en gedrag hem diep raakten. Sāriputta vroeg Assaji naar diens leraar en diens leer, waarop Assaji antwoordde met een van de meest bekende verzen in het boeddhisme:

Van alle dingen die door een oorzaak ontstaan,

De Tathagata heeft de oorzaak ervan uiteengezet; En hoe ze tot hun einde komen, dat vertelt hij ook,

Dit is de leer van de Grote Hermiet.

Na het horen van deze woorden begreep Sāriputta de Dhamma en bereikte hij ter plekke het stadium van Sotapanna. Hij deelde zijn ervaring met Moggallana, waarna zij samen naar de Boeddha gingen. De Boeddha herkende hen onmiddellijk als zijn toekomstige voornaamste discipelen. Een maand later bereikte Sāriputta het niveau van Arahant terwijl hij luisterde naar een toespraak van de Boeddha.

Sāriputta speelde een belangrijke rol in het onderwijzen van nieuwe monniken en het ondersteunen van de monastische Sangha. Hij stond bekend om zijn zorg voor zieke monniken en zijn dagelijkse respectbetuigingen aan Assaji, als erkenning voor diens rol als zijn eerste leraar. Wanneer de Boeddha niet beschikbaar was, werden Sāriputta en Moggallana beschouwd als zijn vertegenwoordigers.

Verschillende toespraken (sutta's) van Sāriputta zijn opgenomen in het Pali Canon. Hij overleed kort voor het overlijden van de Boeddha.

Ananda, de persoonlijke assistent van de Boeddha, beschreef Sāriputta als volgt:

Geleerd, heer, is de eerwaarde Sāriputta; uitgerust met veel wijsheid, heer, is de eerwaarde Sāriputta. Met brede, schitterende, snelle, kwieke en penetrerende wijsheid is de eerwaarde Sāriputta uitgerust; hij heeft weinig wensen en is tevreden, geneigd naar afzondering, niet verzot op gezelschap, energiek, eloquent, bereid te luisteren, een instructeur die het kwade verwerpt.

Sāriputta had drie broers (Cunda, Upasena en Revata) en drie zussen (Cala, Upacala en Sisupacala). Zij werden allen monnik of non en bereikten het niveau van Arahant. Zijn moeder, Sāri, toonde aanvankelijk vijandigheid tegenover de Boeddha en beledigde Sāriputta soms tijdens bezoeken. Pas aan het einde van haar leven veranderde zij haar houding en bereikte het stadium van Sotapanna.

In sommige latere sutta's van het Mahayana wordt Sāriputta afgebeeld als iemand die de leer niet volledig begrijpt en soms onjuiste antwoorden geeft op vragen van de Boeddha. Deze teksten dateren uit de periode rond 100 na Christus en werden toegevoegd door vroege leiders van het Mahāyāna, met als doel aan te geven dat Sāriputta een volger was van het Hīnayāna (de "inferieure leer"), die de "grote leer" (Mahāyāna) niet begreep. In de oorspronkelijke geschriften van het Theravāda (het Pāli Canon) wordt Sāriputta daarentegen uitsluitend positief afgebeeld, als een voorbeeldige student en leraar.

• Nederlandse vertaling van de toespraak van de Boeddha, waardoor Sāriputta verlichting bereikte.
• (en) Het boekje 'Het Leven van Sāriputta'
• (en) Sāriputta in het 'Pali Dictionary of Proper Names'
• (en) Een kortere beschrijving van Sāriputta

Zie de categorie Śāriputra van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.