Salvatore Cutelli

Salvatore Cutelli (Chiaramonte Gulfi, 1894 – Bussi sul Tirino, 14 december 1943) was een majoor in het Koninklijk Italiaans Leger van het koninkrijk Italië. Hij vocht eerst in de infanterie en later in de artillerie. Na de capitulatie van Italië aan de Geallieerden (1943) vocht Cutelli bij de weerstand. Zijn verschillende wapenfeiten maakten van hem een oorlogsheld in Italië.^[1]

Cutelli groeide op in Sicilië, in het dorp Chiaramonte Gulfi. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vocht hij tegen de Oostenrijkers en was officier in de infanterie.

In 1935 riep het fascistisch regime hem terug onder de wapens. Hij keerde terug naar de infanterietroepen die vochten in de Tweede Italiaans-Ethiopische Oorlog in Italiaans-Oost-Afrika. Cutelli werd bevorderd tot kapitein in de 30e Infanteriedivisie, genoemd Sabauda. Hij had de leiding over een bataljon infanteristen die mee oprukten over Ethiopisch grondgebied. Na het einde van de veldtocht in 1936 bleven ze tot eind van het jaar 1936 ter stabilisatie van de nieuwe Italiaanse kolonie: het keizerrijk Ethiopië. De divisie keerde dan naar Italië terug.

In 1939 werd de 30e Infanteriedivisie gereorganiseerd met het oog op de oorlogsdreiging op het Europese vasteland. Cutelli werd ondergebracht in het 58e artillerieregiment van de gemotoriseerde Brigade Legnano. Hij behaalde de graad van korporaal-majoor in 1942, alsook verwierf hij het bevel over het 58e regiment.

In september 1943 sloot maarschalk Badoglio namens het koninkrijk Italië een wapenstilstand met de Geallieerden. De wapenstilstand werd getekend in Cassibile, in Sicilië, door generaal Castellano en generaal Eisenhower. Cutelli bevond zich in het chaotische Midden-Italië in Chieti in de Abruzzen. Cutelli zat werkeloos in de Italiaanse Sociale Republiek, dat een fascistische marionettenstaat was van Nazi-Duitsland; het was de periode van de Fall Achse met Duitse invasie. Hij en zijn eenheid verborgen wapens en munitie zodat ze niet in de handen van de Duitsers vielen. Cutelli sloot zich aan bij een partizanengroepje van burgers en ex-militairen van het Koninklijk Italiaans Leger. Omwille van zijn kwaliteiten als voormalig bevelhebber leidde hij het groepje partizanen.^[2] Ze hielpen ex-gevangenen over de grens naar Zuid-Italië, zochten radiocontact met de Geallieerden en probeerden met de trein hun wapenvoorraad naar Zuid-Italië te smokkelen.

Op 5 oktober 1943 sloegen de Duitsers hard terug in Palombaro. De weerstand in de Abruzzen moest zich herorganiseren, iets waar Cutelli zich op toelegde.

Doch na drie maanden bij de weerstand werden Cutelli en twaalf partizanen gearresteerd na een tip door twee verraders. Het waren twee Italiaanse fascisten die Engelse uniformen hadden aangetrokken. De arrestatie gebeurde door de Schutzstaffel (SS). Cutelli en de zijnen werden na een nacht met martelingen veroordeeld tot de dood door fusilleren op 14 december 1943. De executie vond plaats op de Colle della Parata buiten het centrum van Bussi. Voor het vuurpeloton keerde Cutelli zich naar de Italiaanse schutters en riep hij uit dat hij nog voor Italië had gevochten in andere oorlogen dan de deze. Dit waren zijn laatste woorden bij het salvo van machinepistolen. De SS smeet de lijken in een grot die ze vervolgens dynamiteerden.

Op vraag van de familie in Sicilië liet de gemeente Bussi de lijken vanonder het puin halen en begraven (1944). De gemeente liet verder een herdenkingsplaat voor de helden aanbrengen op een plein.

In 1952 werd het stoffelijk overschot van Cutelli overgebracht naar Sicilië. Postuum reikte de republiek Italië hem de Gouden medaille voor Dapperheid uit.^[3] De pers in Sicilië besteedde aandacht aan de herbegrafenis van de oorlogsheld (1952).

De stad Chieti, de stad waar Cutelli’s militaire carrière ophield en het partizanenwerk begon, heeft in 1971 een straat naar hem vernoemd.