Ruta Sepetys

Ruta Sepetys
Algemene informatie
Geboortedatum	19 november 1967
Geboorteplaats	Detroit
Werk
Beroep	romanschrijver, schrijver[1]
Werkveld	literaire activiteit, historical prose literature
Werkplaats	Nashville
Bekende werken	Schaduwliefde, Zout van de zee, Out of the Easy, Stilte heeft een eigen stem
Studie
School/universiteit	Hillsdale College, ICN Business School
Persoonlijk
Talen	Engels
Moedertaal	Engels
Diversen
Prijzen en onderscheidingen	Carnegie Medal (2017),[2] Beste Boek voor Jongeren (2021)[3]
Website	Officiële website
De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata. U kunt die informatie bewerken.
Portaal    Literatuur Jeugdliteratuur

Ruta Sepetys (Litouws: Rūta Šepetys; Detroit, 19 november 1967) is een Litouws-Amerikaanse schrijfster van historische fictie. Zij is auteur van verschillende internationale bestsellers, waaronder een nummer 1-notering in The New York Times. Sepetys ontving de Carnegie Medal en werd onderscheiden door de American Academy of Arts and Letters. Haar boek Stilte heeft een eigen stem werd in 2021 bekroond met de Nederlandse literatuurprijs Beste Boek voor Jongeren.

Zij kreeg onderzoeksbeurzen van onder meer de Bodleian Libraries in Oxford en de Rockefeller Foundation. Sepetys was de eerste Amerikaanse auteur van jeugdliteratuur die het woord voerde in het Europees Parlement en bij de NAVO. Haar werk verscheen in meer dan zestig landen en veertig talen en wordt bewerkt voor film en televisie.

Sepetys werd geboren in Michigan als dochter van een Litouwse vluchteling. Zij behaalde een bachelor in internationale financiën aan Hillsdale College. Tijdens haar studie verbleef zij ook in Frankrijk, waar zij lessen volgde aan het Centre d’études Européennes in Toulon en de ICN Graduate Business School in Nancy.^[4]

Na haar afstuderen verhuisde Sepetys naar Los Angeles. In 1994 richtte zij het entertainmentbedrijf Sepetys Entertainment Group Inc. op, dat songwriters en artiesten vertegenwoordigde.^[5] In 2002 werd zij opgenomen in de speciale editie Women in Rock van muziektijdschrift Rolling Stone als een vrouw die streeft naar maatschappelijke verandering. Zij is tevens lid van de Raad van Advies van het Mike Curb College of Entertainment and Music Business van Belmont University.

In 2011 publiceerde zij haar eerste roman. Critici omschrijven haar als een "zoeker naar verloren verhalen" die via haar werk stem geeft aan vergeten of onderdrukte groepen.^[6] Tot haar bekendste romans behoren Between Shades of Gray (2011), Out of the Easy (2013), Salt to the Sea (2016), The Fountains of Silence (2019) en I Must Betray You (2023).

Sepetys woont met haar gezin in Nashville, Tennessee.^[7]

Between Shades of Gray verscheen in 2011 en vertelt het verhaal van een tienermeisje dat na de Sovjetbezetting in 1941 uit Litouwen werd gedeporteerd naar de Goelagkampen in Siberië. Het boek werd positief ontvangen door critici en vertaald in meer dan dertig talen.^[8] Het boek geldt als een sleutelroman. Sepetys verklaarde dat het werk de "extreme pijn en de enorme hoop" van de Baltische bevolking weerspiegelt. In maart 2013 werd zij de eerste Amerikaanse auteur van jeugdliteratuur die een lezing gaf in het Europees Parlement. Haar toespraak in Brussel ging over de roman, de geschiedenis van het totalitarisme in de Baltische staten en het belang van historische fictie.^[9] De roman werd later verfilmd als Ashes in the Snow.

Hoewel Between Shades of Gray oorspronkelijk was bedoeld voor jongeren, heeft het wereldwijd een breed lezerspubliek gevonden en wordt het vaak gezien als een boek voor alle leeftijden.^[10] Het boek werd geselecteerd voor de White Ravens 2012. De Nederlandse vertaling van het boek, Schaduwliefde, kreeg in 2012 een eervolle vermelding van de Gouden Lijst en was in hetzelfde jaar winnaar van De Leesjury.

Out of the Easy is de tweede roman van Sepetys. Het boek verscheen op 12 februari 2013^[11] en draait om Josie Moraine, een jonge vrouw in de French Quarter van New Orleans in de jaren vijftig, die probeert te ontsnappen aan haar familie en haar eigen toekomst vorm te geven. Het verhaal behandelt thema’s als feminisme in een historische context en het naoorlogse Amerika. De roman werd een New York Times bestseller en werd op 15 februari 2013 door The New York Times geselecteerd als Editor’s Choice.^[12]

Salt to the Sea verscheen op 2 februari 2016 en beschrijft de vlucht van Oost-Pruisische burgers in 1945 en de scheepsramp met de Wilhelm Gustloff. Het zinken van dit schip geldt als de grootste maritieme ramp in de geschiedenis, maar het verhaal bleef voor velen onbekend. Het boek kreeg lovende recensies. Publishers Weekly noemde het "een indrukwekkende historische roman" en prees Sepetys om haar vermogen om vergeten hoofdstukken uit de geschiedenis onder de aandacht te brengen.^[13] The New York Times stelde dat Sepetys optreedt als "kampioen van de tussenliggende mensen, vaak genegeerd – hele bevolkingsgroepen die verloren gingen in de scheuren van de geschiedenis."^[14] In juni 2017 ontving Salt to the Sea de Carnegie Medal voor het bevorderen van empathie en solidariteit.^[15]

The Fountains of Silence (2019) is gesitueerd in het Spanje van Francisco Franco en belicht onder meer de kwestie van "de verloren kinderen van het Francoïsme". De Nederlandse vertaling van het boek, Stilte heeft een eigen stem, vertaald door Aleid van Eekelen-Benders, werd in 2021 verkozen als Beste Boek voor Jongeren.

I Must Betray You verscheen in 2022 en speelt zich af in Roemenië in 1989, tijdens de laatste periode van het regime van Nicolae Ceaușescu en de val van het communisme in Oost-Europa. Het boek volgt de zeventienjarige Cristian Florescu, die wordt geconfronteerd met de keuze om informant te worden of zich te verzetten tegen het regime. In 2023 ontving de roman de Yoto Carnegie Shadower’s Award voor literatuur.^[16] De Nederlandse vertaling van het boek werd in 2023 genomineerd voor Beste Boek voor Jongeren.

Between Shades of Gray verscheen als onverkorte audioboekeditie bij Penguin Audio, ingesproken door Emily Klein. Het werk werd vertaald in dertig talen en uitgebracht in evenveel landen.

De roman werd tevens verfilmd naar een scenario van Ben York Jones, in een regie van Marius A. Markevicius, en geproduceerd door Chris Coen, Marius A. Markevicius, Žilvinas Naujokas en Ruta Sepetys. De film kreeg de titel Ashes in the Snow en met hoofdrollen voor Bel Powley, Martin Wallström en Lisa Loven Kongsli. De première vond plaats in Litouwen in oktober 2018, waarna de film begin 2019 in de Verenigde Staten uitkwam.

Out of the Easy verscheen als onverkorte audioboekeditie bij Listening Library, ingesproken door Lauren Fortgang.

Salt to the Sea werd eveneens uitgebracht als onverkorte audioboekeditie bij Listening Library, met stemmen van Jorjeana Marie, Will Damron, Cassandra Morris en Michael Crouch.

In 2017 werden de filmrechten voor Salt to the Sea verworven door Universal Pictures. Producent Lorenzo Di Bonaventura was hierbij betrokken. Het scenario werd geschreven door Scott Neustadter en Michael H. Weber, bekend van onder meer 500 Days of Summer, The Fault in Our Stars, Our Souls at Night en The Disaster Artist.

In 2013 ontving Sepetys de Kruisorde van Verdienste voor Litouwen. In 2015 kreeg zij een onderzoeksresidentie van de Rockefeller Foundation in Bellagio. In 2017 werd zij bekroond met de Carnegie Medal. In 2018 verscheen haar portret op een Litouwse postzegel ter gelegenheid van 100 jaar onafhankelijkheid.^[17]

In 2023 ontving I Must Betray You de Josette Frank Award en de Yoto Carnegie Shadower’s Award. In 2025 werd Sepetys onderscheiden met de E.B. White Award van de American Academy of Arts and Letters, een onderzoeksbeurs van de Bodleian Libraries in Oxford en de Regina Medal van de Catholic Library Association.

• Between Shades of Gray (2011). In het Nederlands vertaald als Schaduwliefde
• Out of the Easy (2013)
• Salt to the Sea (2016). In het Nederlands vertaald als Zout van de zee
• The Fountains of Silence (2019). In het Nederlands vertaald als Stilte heeft een eigen stem
• I Must Betray You (2022). In het Nederlands vertaald als Ik moet je verraden
• The Bletchley Riddle (2024), samen met Steve Sheinkin. In het Nederlands vertaald als: Het raadsel van Bletchley Park