Ruwe russula
| Ruwe russula | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Soort | ||||||||||||||
| Russula virescens (Schaeff.) Fr. (1836 [1]) | ||||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||||
Ruwe russula op  Wikispecies | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
De ruwe russula (Russula virescens) is een paddenstoel uit de familie Russulaceae. De soort kan gevonden worden in van juli tot in november. De soort is eetbaar en heeft een milde nootachtige smaak. Hij vormt mycorrhiza met beuken en met eiken. Hij groeit in lanen en loofbos op voedselrijk zand, leem en zavel.[2]
Kenmerken
Uiterlijke kenmerken
- Hoed
De hoed heeft een diameter van 6 tot 15 centimeter. Jong is hij halfbolvormig, bij het verouderen wordt hij platter en in het midden licht ingedrukt. De huid is droog, mat en enigszins viltig, ze is dun en kan gemakkelijk worden afgepeld. Het oppervlak is grijsgroen tot blauwgroen of olijfgroen van kleur, maar kan verbleken tot een oker tint. Een brede randzone vertoont meestal opvallende wittig gekleurde barsten. Exemplaren met weinig barsten kunnen verward worden met andere groenhoedige soorten zoals de Groene berkenrussula (Russula aeruginea) of de Vorkplaatrussula (Russula heterophylla).
- Lamellen
De lamellen zijn wit tot crèmekleurig en staan vrij dicht bij elkaar in jonge exemplaren. Ze zijn uitgebocht en gehecht aan de steel, en worden naarmate ze ouder worden vaak bruin gevlekt. Aan de basis zijn de lamellen overdwars verbonden.
- Steel
De steel is cilindrisch, wit en van variabele hoogte, meestal 4 tot 8 centimeter lang en 1 tot 3 centimeter breed. Onder de lamellen kan de steel wit poederachtig zijn. Bij ouderdom, beschadiging of druk kan de steel bruin verkleuren. Het vlees is bros.
- Sporenprint
De sporenprint is wit-bleek creme (Ib volgens Romagnesi).
Microscopische kenmerken
De sporen van de ruwe russula zijn elliptisch, 6,5 tot 9 µm lang en 5,5 tot 7 µm breed, en variëren sterk in vorm. Ook het oppervlak van de sporen is variabel. Ze kunnen fijn wrattig of licht stekelig zijn. Tussen de wratten kunnen fijne verbindingen voorkomen, maar ze kunnen ook abrupt of gedeeltelijk netvormig met elkaar verbonden zijn. In de epidermis, de bovenste laag van de hoedhuid, bevinden zich korte, stompe, wimperachtige hyfen. De basidia, de sporendragende cellen, zijn knotsvormig, 24 tot 33 µm lang en 6 tot 7,5 µm breed. Ze zijn kleurloos en bevatten 2 tot 4 sporen. De relatief weinige pleurocystidia - cystiden die zich bevinden op het oppervlak van de lamellen - zijn 40 tot 85 µm lang en 6 tot 8 µm breed, en eindigen abrupt in een scherpe punt. Ze kleuren niet of slechts zwak aan met sulfovanilline.
Verspreiding
De ruwe russula is een holarctische soort die te vinden is van het zuiden tot het noorden van de gematigde hemisfeer, van de meridionale tot aan de matig koele hemiboreale zone. Deze soort komt voor in Noord-Azië (Noordoost-Rusland, Korea, Maleisië, China en Japan) en in het oostelijke deel van Noord-Amerika (VS, Canada). Bovendien is hij te vinden in Noord-Afrika (Marokko) en Europa. In Europa kent de soort een wijde verspreiding. In het zuiden strekt het verspreidingsgebied zich uit van Spanje tot Roemenië, en in het noorden komt hij voor in heel Zuid-Fennoskandinavië. In het westen strekt het verspreidingsgebied zich uit van Frankrijk, via Nederland tot aan Groot-Brittannië en Ierland, naar het oosten toe reikt het tot Wit-Rusland en Rusland.
In Nederland en België komt de ruwe russula vrij algemeen voor. Hij staat op de rode lijst in de categorie 'Kwetsbaar'.
De verspreiding van Russula virescens in Noord-Amerika is twijfelachtig, omdat daar een aantal vergelijkbare soorten voorkomen, zoals Russula crustosa en Russula parvovirescens. Sommige mycologen nemen aan dat Russula virescens een puur Europese soort is, omdat B. Buyck en zijn collega's (2006) ontdekten dat de Virescens-Crustosa-groep in het oosten van de VS een soortencomplex is en ten minste uit een dozijn genetisch onderscheidbare soorten bestaat, die duidelijk verschillen van de Europese vorm.[2]
Foto's
Hoed
Lamellen
Enkele exemplaren van verschillende leeftijd
Sporen