Ruggeveld
Ruggeveld is een gehucht in het noordoosten van het district Deurne van de Belgische stad Antwerpen. Het ligt langs de Turnhoutsebaan (lokaal bekend als de August Van de Wielelei), tussen de bewonerskernen van Deurne-dorp en Wijnegem.
Geschiedenis en groei
De Turnhoutsebaan was historisch een belangrijke handelsroute tussen Antwerpen en Keulen.[1] De oudste schriftelijke vermelding van Ruggeveld (afgeleid van roggeveld) dateert uit 1345, in een oorkonde van de Sint-Michielsabdij waarin de abdij gronden in het gebied verwierf via schenking.[2] Het oorspronkelijk agrarische karakter van het gehucht veranderde ingrijpend in de tweede helft van de 19e eeuw, toen vele arbeidersgezinnen – voornamelijk afkomstig uit de Kempen – zich er vestigden. Deze migratie hing samen met de economische heropleving van Antwerpen en de haven.[3] In 1910 telde Ruggeveld meer dan 1.000 inwoners, verdeeld over ongeveer 200 gezinnen.
Parochie
Door de bevolkingsgroei werd Ruggeveld bij koninklijk besluit van 14 januari 1910 een zelfstandige parochie, gewijd aan het Heilig Hart. Hierbij werd het noordoostelijke deel van Deurne afgesplitst van de moederparochie Sint-Fredegandus. Op 28 mei 1910 gaf het gemeentebestuur van Deurne toestemming aan graaf René van de Werve de Vorselaer om een kerk met pastorie te bouwen op zijn gronden aan de huidige August Van de Wielelei.
Onderwijs
De groeiende bevolking maakte de bouw van een lokale school noodzakelijk, gezien de afstand tot het dorpscentrum. Op initiatief van pastoor Janssens en August Van de Wiele – later burgemeester van Deurne – schonk Albert Maquinay (bewoner van kasteel Zwarte Arend en oprichter van Esso Belgium) een perceel aan de Seraphin de Grootestraat. De school, opgericht in oktober 1910, werd toevertrouwd aan de Zusters der Christelijke Scholen van Vorselaar. Initieel bestond ze uit twee bewaarklassen; in 1921 werden drie klassen voor lager onderwijs toegevoegd.
Kastelen
Op het historische grondgebied van Ruggeveld staan drie kastelen:
- Kasteel Zwarte Arend[4] (nog bestaand)
- Kasteel Ertbrugge (deels in Wijnegem, maar kerkelijk deel van de parochie)[5]
- Kasteel Venneborg (verwoest in 1945 door een V-bom)[6]
In 2018 telde de parochie naar schatting 10.000 inwoners.
Toponymie
Naar Ruggeveld zijn vernoemd:
- De Ruggeveldlaan, de verbindingsweg vanaf Deurne-dorp
- De Ruggeveldbrug, een fietsbrug van fietssnelweg F107 (geopend in 2022), die de Ruggeveldlaan overspant.
Zie ook
- ↑ Verhulst, Adriaan (1997). De geschiedenis van de wegen in België tot het einde van de 18e eeuw. Standen en Landen, 123–125.
- ↑ De Flou, Frans (1902). Oorkondenboek der Abdij van Sint-Michiels te Antwerpen (1124–1569), p. 124.
- ↑ Van Niekerk, Ludo (1998). Bevolkingsgroei en verstedelijking in het Antwerpen van de 19e eeuw. Universitaire Pers Leuven, 89–91.
- ↑ Kasteel Zwarte Arend met park. Inventaris Onroerend Erfgoed Vlaanderen. Geraadpleegd op 13 september 2025.
- ↑ Kasteel Ertbrugge. Inventaris Onroerend Erfgoed Vlaanderen. Geraadpleegd op 13 september 2025.
- ↑ Venneborglaan. Inventaris Onroerend Erfgoed Vlaanderen. Geraadpleegd op 13 september 2025.