Ruđer Bošković

Ruđer Bošković
Ruđer Bošković, portret door R. Edge Pine, Londen, 1760
Persoonlijke gegevens
Volledige naam	Ruđer Josip Bošković
Geboortedatum	18 mei 1711
Geboorteplaats	Dubrovnik, Kroatië
Overlijdensdatum	13 februari 1787
Overlijdensplaats	Milaan, Italië
Nationaliteit	Kroatisch
Beroep	natuurkundige,[1] astronoom,[1] wiskundige,[1] filosoof,[1] diplomaat,[1] dichter,[1] theoloog, uomo universale, historicus, geograaf,[1] academisch docent,[1] katholiek priester[2]
Religie	Rooms-katholicisme
Lid van	Royal Society,[3] Russische Academie van Wetenschappen, Russische Academie van Wetenschappen, Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL, Turijnse Academie van Wetenschappen[4]
Academische achtergrond
Alma mater	Pauselijke Universiteit Gregoriana
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	Astronomie, diplomatiek, natuurfilosofie, natuurkunde, poëzie, theologie, wiskunde
Instituten	Brera Sterrenwacht Universiteit van Pavia
Bekend van	Atoomtheorie Oprichter van de Brera sterrenwacht
Prijzen en erkenningen	Fellow of the Royal Society

Ruđer Josip Bošković (ook gespeld Roger Joseph Boscovi(t)ch) (Republiek Ragusa (Dubrovnik), 18 mei 1711 - Milaan, 13 februari 1787) was een Kroatische natuurkundige, sterrenkundige, wiskundige, filosoof, diplomaat, dichter en jezuïet. Later woonde hij in Engeland, Frankrijk en Italië.

Hij trad op 14-jarige leeftijd in bij de jezuïeten. Hij wijdde zich volledig aan de wetenschap en reisde heel Europa af, inclusief het Ottomaanse rijk. Hij was een graag geziene gast aan de hoven van Europa. Zijn advies werd ingewonnen door paus Benedictus XIV voor de restauratie van de koepel van de Sint-Pietersbasiliek. Door de Franse koning Lodewijk XVI werd hij in 1775 benoemd tot opticien de la marine en de Oostenrijkse keizer deed ook beroep op zijn diensten.

Hij is vooral bekend om zijn atoomtheorie, een precies geformuleerd systeem dat gebruikmaakt van de mechanica van Newton. Dit werk inspireerde Michael Faraday tot zijn inductiewet. Het was zelfs een uitgangspunt voor de pogingen van Albert Einstein voor een veldentheorie. In Nederland kwam Buys Ballot onafhankelijk tot diens verwante theorie van de materie.

Bošković droeg ook bij tot de astronomie: een meetkundige methode om de evenaar van een ronddraaiende planeet te bepalen. In 1753 ontdekte hij de afwezigheid van een atmosfeer op de maan.

• Een krater op de maan draagt zijn naam: de Boscovich (krater).
• Het Kroatisch vliegveld Čilipi (LDDU) bij Dubrovnik werd per 2 november 2023 hernoemd naar Ruđer Bošković.

Zie de categorie Ruđer Bošković van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.