Ros Beiaard (Mechelen)
%252C_BI-B-FM-117-11.jpg)
Het Ros Beiaard van Mechelen is een folkloristisch paard, dat verwijst naar het zwarte paard in de sage van de Vier Heemskinderen. Een ommegang met dit (houten) paard bestaat in onder meer Dendermonde, Aat, Appels en Dinant. De Ros Beiaard-folklore van Dendermonde, Aat en Mechelen staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.[1]
De sage van de Vier Heemskinderen is een afgeleide van de Frankische roman Les quatre fils Aymon, die zich afspeelt in de Maasvallei. In het oorspronkelijke verhaal wordt het paard, daar Le Cheval Bayard geheten, verdronken in de Maas. Zijn Vlaamse evenknie vindt de dood in de Schelde.
Het paard van Mechelen gaat om de 25 jaar uit als onderdeel van de Mechelse Ommegang. Het is vijf meter hoog en weegt 450 kg.[2]
Geschiedenis
In Mechelen werd het Ros Beiaard een tijdlang het Vierbroederspeerd genoemd. Ondanks de nauwe relatie tussen Dendermonde en het Ros Beiaard bezit Mechelen het oudste Ros, gedateerd 1415.[3][4] In 1525[4] had het Ros de eer te paraderen voor landvoogdes Margaretha van Oostenrijk, die haar residentie had in de stad Mechelen (in het huidige Gerechtshof in de Keizerstraat).
Enkele decennia na 1415 werd het paard prachtig versierd met wapenschilden en opnieuw gestoffeerd.[4]
In de loop der jaren onderging het meerdere herstellingen, vooral aan de manen en de staart. Het dier wordt gedragen door acht mannen. Oorspronkelijk zaten er slecht drie broers op het Ros Beiaard,[4] die pijlen schoten, zoals later ook de cupido’s deden die op de kemels zaten. Sinds het begin van de 17de eeuw zitten er vier broers uit een te Mechelen wonende familie op het paard. Naast het Ros Beiaard loopt een begeleider, een klein mannetje, “klein Désiréke”, in een soort narrenpakje.[4] Deze Ommegangsfiguur wordt, net als de reuzen, omringd door muziek en zang.
Naar aanleiding van het Keizer Kareljaar in 2000[5], ging de Mechelse Ommegang met het Ros uitzonderlijk tussentijds uit. Dit gebeurd uitzonderlijk en enkel bij speciale gelegenheden.
De laatste Mechelse Ommegang waarin het Ros Beiaard meeliep was in 2013. Het waren de Assyrische broertjes Michel (14), Jacob (12), Samuel (8) en Lucas (6) Adikti die de eer hadden om op het paard te zitten.[6] Het paard met de kinderen werd gedragen door spelers van KV en Racing Mechelen.[4] Gezien het gewicht van het paard werd in 2013 overwogen om wielen onder het Ros te plaatsen.[2]
Onderkomen in Depot Rato
In twee herbestemde loodsen van de voormalige Société Rateau op de Leuvensesteenweg bewaren vijf Mechelse erfgoedorganisaties hun collecties. Sinds 7 september 2024[4] is Depot Rato de nieuwe bewaarplek voor het Mechelse erfgoed dat meegaat in de cavalcade.[7] In de Ommegangsloods werd de ganse reuzentrein met het Ros ondergebracht. Op 8 september 2024[4] opende het Depot Rato zijn deuren voor de Open Monumentendag.
Externe link
- De Mechelse Ommegang en de Ommegangsreuzen. immaterieelerfgoed.be.
- Foto's in de Regionale beeldbank
- ↑ (en) Processional giants and dragons in Belgium and France - UNESCO Intangible Cultural Heritage. ich.unesco.org. Geraadpleegd op 30 september 2025.
- 1 2 Vansant, D., Ros Beiaard mogelijk deels op wielen. Gazet van Antwerpen (23 augustus 2013). Geraadpleegd op 30 september 2025.
- ↑ De Mechelse Ommegang en Ommegangsreuzen (PDF). immaterieelerfgoed.be. Geraadpleegd op 30 september 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 De Mechelse Reuzen. Reuzen Mechelen (28 maart 2018). Geraadpleegd op 30 september 2025.
- ↑ De Mechelse Ommegang en de Ommegangsreuzen. immaterieelerfgoed.be. Geraadpleegd op 30 september 2025.
- ↑ Légère, Christophe, Assyrische broertjes berijden Ros Beiaard. GVA (29 juni 2013). Geraadpleegd op 30 september 2025.
- ↑ Grootvader Reus trekt in stoet naar nieuw onderkomen in Depot Rato: “Net als enkele praalwagens uit Mechelse Ommegang”. Nieuwsblad (4 september 2024). Geraadpleegd op 6 september 2025.