Rodion Sjtsjedrin

Rodion Sjtsjedrin
Rodion Sjtsjedrin in 2009
Rodion Sjtsjedrin in 2009
Algemene informatie
Volledige naam Rodion Konstantinovitsj Sjtsjedrin
Geboortedatum 16 december 1932
Geboorteplaats Moskou[1][2][3]Bewerken op Wikidata
Overlijdensdatum 29 augustus 2025
Overlijdensplaats MünchenBewerken op Wikidata
Land Vlag van Rusland Rusland
Opleiding gevolgd aan Conservatorium van Moskou (1950 – 1955)
Centrale Muziekschool (1941 – 2025)Bewerken op Wikidata
Werk
Genre(s) klassiek
Beroep(en) componist, muziekpedagoog, pianist
Instrument(en) piano
Officiële website
(en) AllMusic-profiel
(en) Discogs-profiel
(en) IMDb-profiel
(en) MusicBrainz-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek
Met Maja Plisetskaja in 2009

Rodion Konstantinovitsj Sjtsjedrin (Russisch: Родио́н Константи́нович Щедри́н) (Moskou, 16 december 1932 – München, 29 augustus 2025) was een Russisch componist en pianist.

Leven en werk

Zijn vader was een componist en leraar muziektheorie. Hij studeerde aan het conservatorium van Moskou, waar hij in 1955 afstudeerde bij Joeri Sjaporin (compositie) en Jakov Flier (piano). Eerder had hij ook gestudeerd bij Nikolaj Mjaskovski, die in 1951 overleed. In 1958 trouwde hij met de zeven jaar oudere Maja Plisetskaja, ballerina bij het Bolsjojballet. Zij stierf in 2015.

Sjtsjedrin's vroege composities zijn nog tonaal, kleurrijk georkestreerd en vaak zijn er citaten uit volksmuziek in te horen. In zijn latere werken maakt hij gebruik van twaalftoontechniek en serialisme.

Het bekendst zijn Het kleine paardje met de bochel (1955), de Carmen Suite (1967), gebaseerd op de opera Carmen van Georges Bizet (een project dat zowel Dmitri Sjostakovitsj als Aram Chatsjatoerjan geweigerd had), Anna Karenina (1971, op basis van het boek van Lev Tolstoj), en De dame met het hondje naar Anton Tsjechov (1985), en de opera’s Niet Alleen Liefde (1961), en Dode Zielen (1976, naar Nikolaj Gogol's roman). Verder componeerde hij pianoconcerten, symfonieën, kamermuziek en stukken voor solopiano. Nadat hij de 24 Preludes en fuga's van Sjostakovitsj gehoord had schreef hij een soortgelijke compositie.

Van 1973 tot 1990 was hij, als opvolger van Sjostakovitsj, voorzitter van de Unie van Russische Componisten (voortzetting van de Bond van Sovjetcomponisten), waarin hij daarna een erefunctie bekleedde.

In 1989 verkreeg hij het lidmaatschap van de Akademie der Künste in Berlijn. In 1992 ontving hij de Russische Staatsprijs van president Boris Jeltsin voor zijn bijdragen aan de klassieke muziek. Hij was een virtuoos pianist en organist en trad zelf als solist op in de premières van de eerste drie van zijn zes pianoconcerten. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1990-1991 maakte Sjtsjedrin veelvuldig gebruik van de nieuwe mogelijkheden en maakte veel internationale reizen. Later verdeelde hij zijn tijd tussen München, Moskou en Litouwen.

In het Westen is Sjtsjedrin vooral bekend geworden doordat Mstislav Rostropovitsj tientallen nieuwe composities in opdracht liet geven, deze meestal zelf vertolkte en vaak ook opnam. De bezetting van deze werken loopt uiteen van cello solo tot opera. Over zijn bijzondere band met Rostropovitsj schreef de componist in zijn autobiografie.[4]

Vooraanstaande hedendaagse pleitbezorgers van zijn werk zijn/waren Valeri Gergiev, Yefim Bronfman, Mariss Jansons, Lorin Maazel, Denis Matsuev, Olli Mustonen, Dimitri Sitkovetsky en Maksim Vengerov.

Sjsjedrin overleed op 29 augustus 2025 op 92-jarige leeftijd.[5][6][7]

Werken (selectie)

Opera’s

  • Niet alleen liefde (Не только любовь), 1961
  • Bojarinja Morozova (Боярыня Морозова), 2006
  • De charmante vreemdeling (Очарованный странник), 2002
  • Lolita (Лолита), 1993
  • Dode zielen (Мервые души), 1976
  • De linkshandige (Левша), 2013
  • Een kerstverhaal (Рождественская сказка), 2015

Balletten

  • Het kleine paardje met de bochel, 1955
  • Carmen, 1967
  • Anna Karenina, 1968
  • Zeemeeuw, 1979
  • De dame met het hondje, 1985

Orkestmuziek

  • Symfonie nr. 1, 1958
  • Niet alleen liefde (symfonische suite uit de opera), 1964
  • Symfonie nr. 2, 25 preludes voor orkest, 1965
  • Plechtige ouverture, 1982
  • Zeemeeuw suite, 1984
  • Stihira, "Hymne ter ere van het millennium van de kerstening van Rusland," 1987

Concerten

  • Pianoconcert nr. 1, 1954
  • Concert voor orkest nr. 1, Ondeugende limmeriks 1963
  • Pianoconcert nr. 2, 1966
  • Concert voor orkest nr. 2, De klokken 1968
  • Pianoconcert nr. 3, 1973
  • Pianoconcert nr. 4
  • Concert voor orkest nr. 3, Oud Russische circusmuziek 1988
  • Concert voor orkest nr. 4, Rondedans 1989
  • Concert voor orkest nr. 5, Vier Russische liederen 1998
  • Pianoconcert nr. 5, 1999
  • Celloconcert, Sotto voce concerto, 1994
  • Vioolconcert, 1998
  • Pianoconcert nr. 6, 2003
  • Hoboconcert, 2010
  • Romantic Offering, 2011 Dubbelconcert voor piano, cello en orkest[8]

Solo piano

  • Pianostukken (1952-1961)
    • Gedicht
    • Vier stukken uit het ballet Het kleine paardje met de bochel
    • Humoresque
    • Imitatie van Albeniz
    • Troika
    • Twee polyfone stukken
  • Pianosonate, 1962
  • 24 preludes en fuga’s 1964-1970
  • Polyfoon notitieboek, 25 preludes, 1972
  • Pianosonate nr. 2, 1997
  • Dagboek, zeven stukken, 2002
  • Sonatine Concertante, 2005
  • À la Pizzicato, 2005

Andere

  • Kammer-Suite voor 20 violen, harp, accordeon en twee contrabassen, 1961
  • Lenin-oratorium "Lenin leeft in de harten van het volk", (Ораторио Ленина), 1969
  • Musikalisches Opfer (Музыкальное приношение) voor drie fluiten, drie fagotten, drie trombones en orgel, 1983
  • Echo-sonate voor soloviool, 1984
  • Musik für die Stadt Köthen voor kamerorkest bij de 300e geboortedag van Johann Sebastian Bach, 1985
  • De verzegelde engel (Запечатленный ангел), liturgie voor gemengd koor a capella naar Nikolaj Leskov, 1988
  • Sonate voor cello en piano, 1996
  • De antieke melodieën van Russische volksliedjes, 2006
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.