Ria Houwen

Ria Houwen
Lusette Verboom van galerie Alma Blou en Ria Houwen (2022)
Persoonsgegevens
Geboren	Horst, 15 december 1947
Overleden	Bunde, 20 juni 2025
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Academie voor Beeldende Vorming Tilburg
Beroep	beeldend kunstenaar[1]
Oriënterende gegevens
Werklocatie	Curaçao[1]
Portaal    Kunst & Cultuur

Henrica (Ria) Houwen (Horst, 15 december 1947 – Bunde, 20 juni 2025)^[2] was een Nederlands beeldend kunstenaar die het overgrote deel van haar actieve kunstenaarsleven doorbracht op Curaçao.

Ria Houwen werd geboren in het Limburgse Horst. Zij volgde van 1968 tot 1973 de Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg. In haar vrije tijd deed ze aan wedstrijdzwemmen: ze was kampioen vrije slag van Noord-Limburg.

Zij was pas getrouwd toen zij in 1973 naar Curaçao ging, later zou zij van haar man scheiden. 38 jaren van de tijd die zij doorbracht op het eiland leefde zij in het centraal gelegen, maar door veel groen aan het oog onttrokken Landhuis Urdal in de wijk Mahaai in het oostelijk deel van Willemstad. Daar gaf zij workshops en kunstlessen, later ook in Landhuis Bloemhof. Houwen zou dat blijven doen tot aan het uitbreken van de coronapandemie. Daarnaast was zij ook tekenlerares aan het Maria Immaculata Lyceum en dertig jaar lang (tot 2003) lerares beeldende vorming/tekenen aan het Radulphus College. Als docent, maar ook als curator, kunstcritica en met haar eigen beeldende werk vervulde zij een actieve rol in het kunstleven van Curaçao.

In 2013 was werk van haar studenten te zien op de expositie Through the years with Ria Houwen in Landhuis Bloemhof.^[3] en in 2014 in Through my eyes.^[4]

Haar eerste expositie op het eiland had zij in 1975 in Galerie RG in Punda: ‘Schilderijen en Aquarellen door Ria van der Mullen-Houwen,’ vermeldde de uitnodiging. Daarna volgden de tentoonstellingen op het eiland elkaar frequent op: in 1978 exposeerde zij in het Curaçaosch Museum, in 1979 in het Cas di Cultura van Aruba. In 2003 exposeerde zij op de Miami International Art Fair (MIA) met Geraldine Gaari van Gallery ’86 als curator. Met regelmaat behoorde zij tot de artistieke vertegenwoordiging van Curaçao op internationale kunstevenementen. In 2011 was zij een van de tien Curaçaose kunstenaars die uitgenodigd werden door de Amerikaanse curator Susan Wilczak om deel te nemen aan de tentoonstelling Island Reflections in Michigan (VS).^[5]

In de Mon Art Gallery op Curaçao exposeerde Houwen in 2011 met een tentoonstelling onder de titel Water, gecureerd door Daisy Casimiri.^[6] Ook andere tentoonstellingen zouden geheel gewijd blijven aan de thematiek van water: Water II (2014)^[7] en Water 3.0 (2017).

In 2017 bracht de expositie Sterke vrouwen in Landhuis Bloemhof haar werk samen met dat van Ariadne Faries en Annemieke Dicke.

Na bijna vijftig jaar verliet zij het eiland in 2022, met een overzichtsexpositie die op 6 februari 2022 opende in de galerie Alma Blou van Lusette Verboom in Landhuis Habaai, Goodbye Ria Houwen Farewell Curaçao^[8] (in juli van dat jaar was zij ook nog vertegenwoordigd met werk op Taboo III in Landhuis Bloemhof). Zij vestigde zich opnieuw in Limburg, waar zij in 2025 overleed in Bunde, een dorp nabij Maastricht.

Ria Houwen heeft zich gedurende haar hele leven laten inspireren door land en volk van Curaçao en de omringende Caraïbische Zee, de tropische warmte, de lichamen van de mensen, de kleuren van de zee, de imposante luchten. Veel van haar werk balanceert tussen het erotische en het spirituele. In de loop van de jaren ruilde zij de impressionistische figuratie in voor meer abstractie. De dromerige sfeer van het vroege werk maakte plaats voor een krachtiger uitbeelding.

Zij maakte schilderijen in olieverf en acrylverf, en aquarellen (die waren te zien in juni 1980 in de Tempel Gallery in Willemstad). Veelvuldig paste zij wasschilderen toe, een techniek waarbij pigmenten vermengd worden met hete bijenwas en andere stoffen.

Daarnaast maakte zij ook sculpturen van metaal (haar beelden van de aartsengel Sint Michaël en Druïde, beide uit 2019, zijn te zien in de Beeldentuin Blue Bay van Curaçao; het zijn beelden gemaakt in het kader van een justitieel project in samenwerking met een groepje enkelbanddragers.^[9][10][11] Verder maakte zij zeer vrij werk. In 2002 exposeerde zij voor het eerst haar Dozen van Pandora, boxen die zij assembleerde uit allerlei materiaal gecombineerd met verf, waarmee zij zich plaatste in een traditie waarin de Amerikaanse kunstenaar Joseph Cornell (1903-1972) de belangrijkste positie heeft opgeëist. Die Dozen van Pandora exposeerde zij opnieuw in de tentoonstelling Avondlicht/Evening Light in Landhuis Bloemhof in mei-juni 2023^[12] en één ervan op de groepsexpositie 'Zwarte Pracht' in Slot Zeist.^[13]

In de jaren tot omstreeks de eeuwwende was het eerst en vooral de natuur van het eiland die haar inspireerde: de kunuku (de landelijke gedeelten van Curaçao), de baaien en inhammen. Zo maakte zij een lange reeks aquarellen over de zee. In latere jaren vervlecht zij het blauw van de zee met lichamen die eruit oprijzen. Zij zei daarover:

"Er is zoveel spanning, daar waar de zee de kust raakt. Alles is gauw bijzaak. Het gaat om trillingen en energie. En daar de mens in. De lichtvlekken tintelend op zijn huid."^[14]

Kunsthistorica Jennifer Smit schreef over de zee-werken:

“Een complex spel van stipjes, streepjes, vegen en lijntjes met hier en daar rode accenten is typerend. Er hangt een mystieke sfeer die de toeschouwer uitdaagt. Je blijft ernaar kijken. Iedere keer ontdek je weer een nieuw detail. Awana Blou is een prachtig voorbeeld, evenals Sylfides II. Genoemde werken zijn ontegenzeggelijk statements van haar krachtige beeldtaal met subtiele finesses.” ^[15]

Houwens werk bevindt zich in collecties als die van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten^[16], het Curaçaosch Museum en in privé collecties.

Ria Houwen was gehuwd met beeldend kunstenaar, dirigent en fluitist Alfons van der Mullen, en had één zoon.

• Jennifer Smit & Felix de Rooy, Curaçao Classics; Antepasado di Futuro; Beeldende Kunst 1900-2010 / Arte Visual 1900-2010. Amsterdam / Curaçao: KIT Publishers / Stichting Arte ’99, 2012.
• Jan Gulmans, Beeldende kunst van Curaçao, Aruba, Bonaire. Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten; 54 artikelen uit het Antilliaans Dagblad. Volendam: LM Publishers, 2019.
• Jennifer Smit, ‘Eerbetoon aan Ria Houwen. In: Antilliaans Dagblad, februari 2022.
• Josée Thissen-Rojer, ‘Ria Houwen: “I am filled with gratitude”.’ Op de site Curaçao Art.

• Pagina op Curaçao Art, tekst door José Thissen-Rojer
• Island Reflections, over 10 Curaçaose kunstenaars