Renate van Frankrijk

Volgens haar moeders wens en het afgesloten huwelijkscontract had Renate als tweede kind van haar het hertogdom Bretagne moeten erven, maar haar vader wilde daar niet van horen en beloofde het hertogdom stiekem aan zijn toekomstige opvolger, zijn achterneef Frans I. Na de dood van haar ouders werd Renate op vijfjarige leeftijd wees en Frans I trad op als haar voogd. Haar eigenlijke opvoeding werd waargenomen door Michelle de Saubonne, een vriendin van haar overleden moeder.^[1]

Haar zus Claude was korte tijd een huwelijkskandidaat voor keizer Karel V maar koning Frans I huwde zelf met haar. In februari 1515 werd Renate als gevolg van akkoorden tussen Frans en Karel V aan de laatste beloofd. Voor Frankrijk onderhandelden Antoine Duprat, Jean d'Albret, René de Savoie, Odet van Foix en Ymbert de Batarnay.^[2] In 1516 koos men voor een andere bruid voor de keizer. Het werd Louise, de jongste dochter van Frans I die jong zou overlijden.

Uiteindelijk, in 1528, werd gekozen voor Ercole II d'Este, die in 1543 hertog van Ferrara werd. Frans I verkoos een niet te machtige echtgenoot, uit vrees dat die voor Renate haar erfenis van het hertogdom Bretagne zou opeisen. Als tegemoetkoming had Renate van Frans I het hertogdom Chartres gekregen.

Renate liet Michelle de Saubonne overkomen naar Ferrara en via haar kwam ze in aanraking met het protestantisme. Ze maakte kennis met andere protestanten en nam in 1536 zelfs kort Johannes Calvijn in dienst als secretaris. Vanaf 1542 kwam ze openlijk uit voor haar nieuwe geloof en gaf ze onderdak aan gevluchte Franse protestanten. Haar echtgenoot bleef katholiek maar was tolerant tegenover protestanten en Joden. Hij liet zijn echtgenote aanvankelijk begaan tot hij in 1554 onder druk van keizer Karel V en koning Hendrik II van Frankrijk de protestanten verjoeg van zijn hof. Zijn kinderen werden naar kloosters gestuurd om een katholieke opvoeding te krijgen en Renate werd opgesloten. Onder bedreiging van een levenslange gevangenisstraf zwoer Renate haar geloof af.^[1]

Haar echtgenoot overleed in 1559. Als gevolg van onenigheid met haar oudste zoon, de nieuwe hertog Alfons II, besloot zij in 1560 naar Frankrijk terug te keren. Ze vestigde zich in het kasteel van Montargis, waar zij verschillende protestanten onderdak verleende.^[3] Uitzonderlijk kreeg ze van koning Hendrik II een vrijstelling om de katholieke eredienst bij te wonen.^[4] Dankzij de bescherming van haar dochter Anna werd Renate ongemoeid gelaten tijdens de Hugenotenoorlogen. Ze overleed op 63-jarige leeftijd en haar dochter Anna stond toe dat ze met een protestantse dienst werd begraven binnen de kasteelmuren van Montargis.^[1]