Ravenbeksbeen

Ravenbeksbeen
Os coracoides
Anatomie van een vogelvleugel
Synoniemen
Latijn	os coracoideum[1]
Nederlands	coracoïd
Portaal    Biologie

Het ravenbeksbeen of os coracoides^[2] is een bot in de schouder van gewervelde dieren dat het schoudergewricht stabiliseert en efficiënte bewegingen mogelijk maakt.

Bij de meeste zoogdieren ontbreekt dit bot; die hebben een ravenbeksuitsteeksel dat dezelfde functie vervult, maar een evolutionair andere herkomst heeft.

Het ravenbeksbeen verbindt het schouderblad met het borstbeen en leidt de krachten van lopen, zwemmen of vliegen deels naar het borstbeen, zodat de schouderspieren en het schoudergewricht minder belast worden.

Aan de rugzijde van het bot zit een inkeping, de eigenlijke ravenbek. Deze bek geleidt de pees van de kleine borstspier. Bij vogels zorgt deze spier voor het heffen van de vleugels, wat de functie van de bek duidelijk maakt: de spier ligt op de borstkas, maar voor het heffen van de vleugels is een kracht nodig die daar nagenoeg haaks op staat. De bek geleidt de pees die deze bocht moet maken, vergelijkbaar met een koord dat via een katrol een haakse bocht maakt.

Bij andere diergroepen is de functie van het ravenbeksbeen vergelijkbaar: het bot leidt krachten af naar het borstbeen en de bek geleidt de pees.

• Bij viervoeters verbindt het ravenbeksbeen het schouderblad met de voorkant van het borstbeen.
  • Bij vogels, en meer algemeen bij theropoden en verwante dieren, is het geheel star en heet het scapulocoracoïd. Het speelt een belangrijke rol bij het vliegen.
  • Bij vissen vormt het been de basis voor de borstvin.
  • Bij moderne reptielen is het feitelijk geen bot, het bestaat uit kraakbeen.
    • Slangen hebben alleen een rudimentair overblijfsel van het ravenbeksbeen.
  • Bij zoogdieren is het beeld gemengd:
    • Theriale zoogdieren hebben geen ravenbeksbeen maar alleen een ravenbeksuitsteeksel. Tot de theria behoren de buideldieren en de placentadieren, waaronder de mens. Hun ravenbeksuitsteeksel maakt deel uit van het schouderblad. Het vervult dezelfde functie, maar is niet homoloog met het ravenbeksbeen.
    • Cloacadieren en de uitgestorven therapsiden bezitten zowel het ravenbeksbeen als het ravenbeksuitsteeksel. Dit uitsteeksel is een afzonderlijk bot.