Rathlin
Rathlin, voorheen ook Reachra genoemd (Iers: Rachlainn), is een eiland voor de kust van het Noord-Ierse graafschap Antrim, gelegen op iets meer dan tien kilometer ten noorden van Ballycastle,[1] waarvan het gescheiden wordt door een deel van het Noorderkanaal dat hier de Straat van Moyle wordt genoemd. Het eiland bestrijkt ongeveer 31,75 vierkante kilometer[1] en heeft een L-vorm: het meet van west naar oost zo'n tienenhalve kilometer en is van noord van zuid circa 2,4 kilometer breed.[1] Het oostelijke deel buigt zuidwaarts af en is op zijn dichtst circa 4,8 kilometer van het vasteland verwijderd.[1] Vijfentwintig kilometer ten oosten van Rathlin ligt de Mull of Kintyre in Schotland.[2] Op de noordelijke kustlijn van Rathlin ligt het noordelijkste punt van Noord-Ierland.
Rathlin is het enige bewoonde eiland voor de kust van Noord-Ierland en telt in de eenentwintigste eeuw ongeveer 160 inwoners.[3] Het is bereikbaar met een veerdienst vanuit Ballycastle, die om het halfuur uitvaart.
Beschrijving
De aanleghaven Church Bay ligt in de inham die gevormd wordt door de knik waar het eiland naar het zuiden afbuigt. Dit is de grootste nederzetting van het eiland. Ongeveer drie vierden van Rathlin bestaat uit rotsen en steenachtig weiland[1] op een ondergrond die vrijwel geheel uit basalt en kalksteen bestaat.[1] De noordkust bevat steile afgronden tot 135 meter hoog.[1]
Aan de klippen van de westkust van het eiland bevindt zich het vogelreservaat Rathlin West Light Bird Centre, dat toebehoort aan de Royal Society for the Protection of Birds. Het reservaat werd gebouwd om de vuurtoren West Light heen, die in 1919 in gebruik genomen en in 1983 geautomatiseerd werd.[4] Dit is een van drie vuurtorens op Rathlin. De andere twee, Rathlin East Lighthouse en Rue Point Lighthouse, staan respectievelijk in een noordoostelijke uithoek en op het uiterste zuidpunt van het eiland. Deze zijn niet toegankelijk voor het publiek.
In Church Bay staan een Iers-anglicaanse kerk (Saint Thomas) en een katholieke kapel (Immaculate Conception). Dit komt doordat de Church of Ireland het recht had om officieel 'kerken' te bouwen, waardoor de katholieke bouwwerken zich 'kapellen' moesten noemen.[5]
Aan de zuidelijke rand van de haven bevindt zich het lokale museum The Boathouse. Hier staan tevens de enige pub en de enige dorpswinkel van het eiland.
Geschiedenis
In 2006 ontdekte de eigenaar van de pub McCuaig's drie prehistorische skeletten achter zijn zaak. Deze beenderen dateerden van circa 2000 voor Christus en wierpen nieuw licht op de geschiedenis van de Ieren, doordat hun DNA sterk op dat van de hedendaagse bevolking leek en niet op dat van volkeren die volgens de hypothese vóór de komst van de Kelten in de streek gewoond zouden hebben.[6] In dezelfde omgeving zijn resten van een cirkelformatie aangetroffen. Ten oosten van de pub staat een menhir.
In 1784 schreef William Hamilton dat in het midden van het eiland drie grafheuvels waren geopend, waarvan geen sporen meer zijn.[7] Hij meldde eveneens de ontdekking van een broche uit de negende of tiende eeuw, die bij de menhir in Church Bay was aangetroffen.[7] Deze Rathlin brooch bevindt zich in het National Museum of Ireland.
Bij bouwwerkzaamheden in 2022 werd het geraamte van een vikingvrouw uit de achtste eeuw gevonden. Ook zij had een broche.[8]
Comgall van Bangor stichtte in de zesde eeuw een klooster op de plek waar thans de Sint-Thomaskerk staat.[9] Deze begraafplaats was wellicht reeds sinds heidense tijden in gebruik.[9]
Volgens een plaquette aan het museum verschool Robert the Bruce zich in 1306 en 1307 op Rathlin Island. Een hoop ruïnes aan de oostkust staat bekend als Bruce's Castle, maar de oorsprong van het bouwsel is onbekend.[1]
De laatste veldslag tussen rivaliserende clans op Rathlin vond plaats in 1642 en stond bekend als de Campbell Massacre.[10] Tijdens de vroegmoderne tijd werd de familie Gage invloedrijk op het eiland, nadat dominee John Gage het eiland voor £ 1750 afkocht van de clan McDonnell van Antrim[10] en daardoor de laird van Rathlin werd.
In de vroege negentiende eeuw telde Rathlin nog ruim 1000 inwoners.[1] In augustus 1898 voerde Guglielmo Marconi 's werelds eerste telegrafische communicatie over zee uit tussen Ballycastle en Rathlin East Lighthouse.[2]
Dominee Brown, een gewezen ingenieur, was de eerste die bij middel van waterkracht elektriciteit op het eiland opwekte.[11] In de zee om Rathlin liggen meerdere scheepswrakken. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de Drake, de Knights Gareth en de Lugano door Duitse onderzeeërs getorpedeerd.[12] De trawler Shackleton liep schipbreuk in de mist op 1 maart 1930, waarna de bemanning gered kon worden[13]; op 17 maart 1940 geschiedde hetzelfde met de Nederlandse coaster Hinde.[14] De Lough Garry ten slotte liep op 20 januari 1942 ten oosten van Rathlin op de klippen, waarbij negenentwintig mannen verdronken.[14]
Ecologie
Op Rathlin komt de haas Lepus timidus hibernicus voor, die ter plekke 'golden hare' genoemd wordt. Door een lokale genetische mutatie hebben deze hazen blauwe ogen.[15]
Er broeden onder meer papegaaiduikers, kwartelkoningen, drieteenmeeuwen, Noordse stormvogels, grote jagers en alken waaronder zeekoeten. Sedert 2021 is een campagne aan de gang om alle ratten en fretten op het eiland te verdelgen.[16]
East Lighthouse
West Lighthouse
Museum
Vogelreservaat
Externe link
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Samuel Lewis (1837), A Topographical Dictionary of Ireland, op: Library Ireland, geraadpleegd op 21 september 2025.
- 1 2 Art Ward, 'Rathlin History', op: Causeway Coastal Route, geraadpleegd op 21 september 2025.
- ↑ 'Rathlin Island', op: Rathlin Ferry, geraadpleegd op 21 september 2025.
- ↑ Informatiepaneel in West Light, geraadpleegd op 19 mei 2023.
- ↑ Augustine McCurdy (2010), An Island Childhood. Growing up on Rathlin Island. Ballycastle: Impact Printing, blz. 66, ISBN 978 1 906689 25 4
- ↑ Peter Whoriskey, 'Man’s discovery of bones under his pub could forever change what we know about the Irish', op: The Independent, 17 maart 2016, geraadpleegd op 21 september 2025.
- 1 2 Brian Sloan, Data Structure Report No. 49. The excavation of a Bronze Age cist Burial in Church Bay, Rathlin Island, Co. Antrim, blz.6, op: Centre for Archeological Fieldwork, School of Geography, Archaeology and Palaeoecology, Queen’s University Belfast, geraadpleegd op 21 september 2025.
- ↑ 'Rathlin Burial', op: National Museums NI, geraadpleegd op 21 september 2025.
- 1 2 Sloan, blz. 7.
- 1 2 Informatiepaneel in The Boathouse Visitor Centre, geraadpleegd op 18 mei 2023.
- ↑ McCurdy, blz. 74-75.
- ↑ McCurdy, blz. 76.
- ↑ McCurdy, blz. 77.
- 1 2 McCurdy, blz. 78.
- ↑ 'Irish Hare', op: The Hare Preservation Trust, geraadpleegd op 21 september 2025.
- ↑ 'Conservationists hopeful over Rathlin ferret removal', op: BBC, geraadpleegd op 21 september 2025.