Proxy (aardwetenschappen)
Een proxy (soms proxy-indicator genoemd) is in de aardwetenschappen een meetbare grootheid die gebruikt kan worden om andere, niet direct meetbare, grootheden uit het geologische verleden te reconstrueren. De te reconstrueren grootheden zijn meestal milieu-gerelateerd, zoals temperatuur, neerslag, oceaanstroming of productiviteit. Door deze toepasbaarheid zijn proxy's met name van groot belang voor de paleoklimatologie. Voorbeelden van proxy's zijn:
- Dendrochronologie, of specifieker dendroklimatologie: het gebruik van jaarringen van bomen. Deze methode is in theorie toepasbaar voor de laatste 10.000 jaar, maar loopt in het recente verleden in het hoge noorden niet altijd goed gelijk met andere proxies, waarschijnlijk door de invloed van andere klimatologische factoren zoals neerslagverschillen op de groeicyclus van de gebruikte bomen.[1]
- Palynologie of pollenanalyse: hierbij wordt er gekeken naar de hoeveelheid en soorten pollen op bepaalde dieptes in het sediment. Deze pollen kunnen worden gedateerd aan de hand van correlatie aan andere locaties, of met behulp van absolute dateringsmethodes zoals 14C datering. Voorwaarde is wel dat het afzettingsmilieu laag-energetisch was en dat er niet teveel transport heeft plaatsgevonden, omdat pollen gevoelig zijn voor frictie.
- Zuurstofisotopenanalyse: de verhouding van O-16 en O-18 isotopen in oceaansedimenten en de kalkskeletjes van bijvoorbeeld benthische foraminiferen zijn een indicatie voor veranderingen in het totale landijsvolume gedurende het Pleistoceen.
- Dichtheid in stomata op (fossiele) bladeren om CO2-concentraties in het verleden te reconstrueren.
- Ook de geomorfologie kan aanwijzingen geven, bijvoorbeeld door te kijken naar resten van ijstijden en de chemische samenstelling van de bodem
Door onderzoek naar proxy's, hebben we een redelijk goed beeld van het klimaat van voor het bestaan van thermomethers.
Een reconstructie van de langzame afname van de golfstroom, in een onderzoek dat teruggaat tot het jaar 400 n.C., bevestigt de daling sedert midden 19e eeuw, versneld sedert midden 20e eeuw.[2]
- ↑ (en) D'Arrigo, Rosanne, Wilson, Rob, Liepert, Beate, Cherubini, Paolo (2008-02). On the ‘Divergence Problem’ in Northern Forests: A review of the tree-ring evidence and possible causes. Global and Planetary Change 60 (3-4): 289–305. DOI:10.1016/j.gloplacha.2007.03.004.
- ↑ (en) Caesar, L., McCarthy, G.D., Thornalley, D.J.R. et al., Current Atlantic Meridional Overturning Circulation weakest in last millennium. . Nat. Geosci. (2021) (25 februari 2021). Geraadpleegd op 2 maart 2021.