Parlement van Normandië
Het Parlement van Normandië was tijdens het ancien régime de hoogste rechtbank van de Franse provincie Normandië en was gevestigd in Rouen. Daarom werd het ook het Parlement van Rouen genoemd.
Geschiedenis
Het parlement is voortgekomen uit de Échiquier de Normandie, het hoogste rechtscollege van het hertogdom Normandië. Dit was aanvankelijk een rechtbank die reisde en zitting hield in verschillende steden van het hertogdom. Koning Lodewijk XII erkende de soevereine macht van de rechtbank.[1] In 1499 vestigde de Échiquier zich in Rouen, en in 1515 nam zij de naam Parlement de Normandie aan. In 1562, tijdens het geweld van de Hugenotenoorlogen, week het parlement kort uit naar Louviers. Tussen 1589 en 1594 was er een royalistisch parlement in Caen terwijl het parlement in Rouen op de hand van de Heilige Liga was.
Onder Lodewijk XV probeerde kanselier Maupeou de macht van de parlementen te breken. In de plaats van het parlement stelde hij in 1771 twee hoge raden (conseils supérieurs) in, één in Rouen en een andere in Bayeux. Voorzitter de Miromesnil werd wegens zijn verzet tegen deze maatregel verbannen.[2] De nieuwe raden werden geboycot door het merendeel van het college van advocaten en de hervorming werd in 1774 onder Lodewijk XVI teruggedraaid. Het Parlement van Normandië werd zoals de andere Franse parlementen afgeschaft in september 1790, tijdens de Franse Revolutie.[3]
Werking
Net als de andere Franse parlementen had het niet alleen gerechtelijke maar ook politieke en administratieve taken. Het behandelde beroepszaken van lagere rechtbanken en controleerde hun werking. Maar het behandelde bepaalde zaken ook in eerste aanleg. In de stad Rouen had het Parlement ook een politionele bevoegdheid en waakte het over de openbare orde. Het had vertegenwoordigers in het stadsbestuur maar ook in de hospitalen en het college van de stad. Tot slot had het Parlement de taak om de wetten en ordonnanties van de koning te registreren in de provincie. Het Parlement had hierbij een toetsingsrecht.
Leden
De magistraten van het Parlement zetelden in verschillende kamers met elk een eigen voorzitter. De Grand Chambre zetelde in een aparte vleugel van het justitiepaleis, die Palais royal werd genoemd. Op zijn hoogtepunt in de achttiende eeuw telde het Parlement meer dan tweehonderd leden: 120 magistraten, 55 procureurs en verder deurwaarders en andere medewerkers. Het ambt van magistraat was prestigieus en goed betaald. Het ging vaak over van vader op zoon en was een opstap naar de adelstand.[3]
College van advocaten
De advocaten die pleitten voor het parlement waren verenigd in een college. Dit werd voorgezeten door een stafhouder, de syndic.[4] De meeste advocaten verbonden aan het Parlement hadden gestudeerd aan de universiteit van Caen. Ze betaalden een lidgeld (droit de chapelle) om toegelaten te worden en legden een eed af, die elke jaar op de dag na Sint-Maarten[5] werd hernieuwd. Het college van advocaten had een eigen juridische bibliotheek. Het ging prat op zijn onafhankelijkheid ten opzichte van het Parlement en ging enkele malen in staking (1672, 1728) toen die onafhankelijkheid in het gedrang kwam. Tussen 1741 en 1745 was er een langlopend conflict tussen het Parlement en zijn college van advocaten. Dit eindigde in het ontslag van het volledige advocatenkorps, die pas opnieuw werden toegelaten om te pleiten na het betalen van een geldboete.
Het college telde 97 advocaten in 1728. Dit aantal steeg geleidelijk en in 1785 telde het college 200 advocaten. Aan de vooravond van de Franse Revolutie was dit cijfer gezakt tot 177.[1]
Gebouw
Het Parlement zetelde in een paleis, een van de grootste gebouwen van het oude Rouen. Het gebouw in gotische stijl werd gebouwd aan het einde van de middeleeuwen. Aan het begin van de achttiende eeuw werd voor de eerste voorzitter (premier president) van het Parlement een eigen gebouw aan de overkant van de straat gebouwd.[3]
Het gebouw van het Parlement van Normandië doet anno 2025 nog steeds dienst als gerechtsgebouw. Het Hof van Assisen van Rouen houdt er zitting.[6]
- 1 2 (fr) de Bézenac, Alain (2023). Le collège des avocats au Parlement de Normandie. Fenêtre sur Tour 30, p. 18-19
- ↑ Le petit Robert 2, 1987, lemma: Armand Thomas Hue de Miromesnil
- 1 2 3 (fr) Chaline, Olivier (2005). Le Parlement et Rouen aux XVIIe et XVIIIe siècles. Les parlements et la vie de la cité (XVIIe - XVIIIe siècle) Presses universitaires de Rouen et du Havre, p. 323-337
- ↑ In andere Franse parlementen werd deze functie bâtonnier genoemd.
- ↑ Dit is 11 november, de opening van het nieuwe werkingsjaar van het Parlement.
- ↑ (fr) Parlement de Normandie – Palais de Justice. Normandie Tourisme. Geraadpleegd op 4 november 2025.