Papahānaumoku

Papahānaumoku is de Hawaïaanse godin van de aarde en de Aardmoeder. In de religie en mythologie van de oude Hawaïanen wordt zij, vaak kortweg Papa genoemd, in gezangen beschreven als de gemalin van de god van de lucht, Wākea. Volgens de overlevering ontmoette zij hem op de berg Mauna Kea. Hun dochter is de godin Hoʻohōkūkalani. Papa wordt door sommige Hawaïanen, met name vrouwen, nog steeds vereerd als een oerkracht van de schepping met het vermogen om leven te schenken en te genezen. Ter ere van haar werd het Northwestern Hawaiian Islands Marine National Monument in 2007 hernoemd tot het Papahānaumokuākea.

Binnen de Hawaïaanse religie geldt Papahānaumoku als de moeder van de eilanden en de schepster van het leven. Volgens de oude mythen is Papa de vrouw van Wākea, de zoon van de god Kahiko. Wākea is de Hemelvader en personifieert de mannelijke scheppingskracht. Hij en Papa vertegenwoordigen respectievelijk het goddelijke mannelijke en vrouwelijke. Samen schiepen zij de Hawaïaanse eilanden en werden zij de voorouders van de Hawaïaanse stamhoofden en edelen. De belangrijkste nakomelingen van Papa zijn de eilanden Hawaï, Maui, Oahu en Kauai. Stamhoofden voerden hun afstamming terug op Papa, en men geloofde dat zij hierdoor eveneens goddelijk waren.

Het bekendste kind van Wākea en Papa is Hoʻohōkūkalani. Volgens de mythe werd zij de minnares van haar vader Wākea. Toen Hoʻohōkūkalani beviel van een doodgeboren baby, was het Papa die het kind de naam Haloa gaf en het in de zachte aarde begroef. Uit die plek ontsproot de eerste taro. Hoʻohōkūkalani had opnieuw gemeenschap met haar vader en bracht een levend kind ter wereld, dat eveneens Haloa werd genoemd.

Het belangrijkste religieuze bouwwerk dat geassocieerd wordt met de verering van deze godin is de vrouwentempel, genaamd Hale o Papa. Deze worden vaak gebouwd in samenhang met luakini, of "mannentempels" (plaatsen voor officiële ceremonies, voornamelijk gewijd aan de goden Kū en Lono), hoewel veel beoefenaars geloven dat deze ook zelfstandig kunnen bestaan.

Binnen de Aloha ʻĀina-beweging is Papa vaak een centrale figuur. Haar geest wordt gezien als die van de levengevende, liefhebbende en vergevingsgezinde Aarde die het menselijk leven voedt, maar die lijdt onder de wandaden van de mensheid, in het bijzonder wat betreft de aantasting van de natuur.