Panta

Panta
Panta van Atelier Van Lieshout (2020)
Kunstenaar	Atelier Van Lieshout (Joep van Lieshout)
Jaar	2020–2022
Materiaal	Polyester
Locatie	Gennep, Nederland
Adres	Niersdijk
Portaal    Kunst & Cultuur

Panta was een kunstwerk van het Atelier Van Lieshout (Joep van Lieshout), geplaatst in 2020 aan de Niersdijk in Gennep als onderdeel van de kunst- en bezinningsroute Kapellenbaan. Het werk werd in de nacht van 21 op 22 januari 2022 door brandstichting volledig verwoest.^[1][2]

Het werk maakte deel uit van het project Kapellenbaan, een route van moderne kapellen in de gemeenten Gennep, Boxmeer en Cuijk, bedoeld als hedendaagse plekken van rust en bezinning. Panta stond op de dijk met uitzicht op de meanderende Niers, de Sint-Martinuskerk van Gennep en de Sint-Janskerk van Ottersum.

Volgens de toelichting van Kapellenbaan symboliseerde Panta de zoektocht naar ruimte voor reflectie en bezinning. De naam is afgeleid van het Griekse panta rhei (“alles stroomt”) en verwijst naar het idee dat alles voortdurend in beweging is.^[3] Het polyester object fungeerde als een moderne kapel waarin bezoekers konden plaatsnemen en via een opening in het dak het licht en de omgeving konden ervaren.

Panta had de vorm van een gesloten organische sculptuur met een ronde opening aan de bovenzijde. Door zijn roze-beige kleur en ronde vormen kreeg het werk in de volksmond de bijnaam de balzak. De kunstenaar beschreef het echter als een “plek van rust en contemplatie” die contrasteerde met het omringende landschap.

In de nacht van 21 op 22 januari 2022 werd het kunstwerk door onbekenden in brand gestoken en volledig verwoest.^[4]

De schade bedroeg ongeveer 50.000 euro. Zowel de gemeente Gennep als Stichting Cultuur zonder Grenzen deed aangifte. Initiatiefnemer Antoine Achten sprak van “een aanslag op cultuur”.^[1] De vernieling leidde tot landelijke media-aandacht en discussie over vandalisme en de tolerantie tegenover hedendaagse kunst.

Kunstwacht-directeur Eduard Weijgers noemde het “uitzonderlijk dat een kunstwerk in Nederland volledig wordt vernietigd”. Joep van Lieshout verklaarde dat het vuur moet zijn aangestoken met brandstof, omdat polyester niet spontaan ontbrandt. Een deel van het fundament en het informatiebord bleven behouden.^[5]

Atelier Van Lieshout en de organisatie van de Kapellenbaan beraden zich op een mogelijke herplaatsing of een nieuw kunstwerk op dezelfde locatie. Van Lieshout stelde in 2022 dat een exacte reconstructie “niet goed zou voelen”, maar overwoog een nieuw beeld als symbolisch monument voor de vernieling.

• Kapellenbaan (kunstproject)
• Lijst van beelden in Gennep
• Atelier Van Lieshout
• Joep van Lieshout

• GennepNews – Vandalen leggen Panta in de as
• de Volkskrant – Kunstwerk in Gennep in de as gelegd
• Kapellenbaan – Panta
• Brabants Dagblad – Veelbesproken kunstwerk afgebrand
• GennepNews – Column: Selectieve verontwaardiging
• Kerkgebouwen in Limburg – Panta kapel
• Kapellenbaan – officiële website

• Officiële website Atelier Van Lieshout
• Afbeeldingen op Wikimedia Commons