Paleis van aartshertog Jozef

Paleis van aartshertog Jozef
Paleis in 1906
Paleis in 1906
Locatie
Adres Szent György tér 4., Lovarda utca 1.Bewerken op Wikidata
Status en tijdlijn
Afgebroken 1968Bewerken op Wikidata
Eigenaar Jozef Karel Lodewijk van OostenrijkBewerken op Wikidata
Paleis in 1907
Paleis in 1907
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Hongarije

Het Paleis van aartshertog Jozef was een voormalige koninklijke residentie gelegen in Boedapest. Het was gelegen lang de Burcht van Boeda. Het gebouw was eigendom van aartshertog Jozef van Oostenrijk en werd gebouwd waar voorheen het Teleki paleis stond. In 2021 werd begonnen met de wederopbouw van het paleis.

Geschiedenis

Middeleeuwen

In de Middeleeuwen stonden er twee huizen op de plek waar nu het paleis van aartshertog Jozef staat. Aan de noordkant stond het paleis van László Pálóczi, die tussen 1446 en 1470 het ambt van regionaal rechter bekleedde. Na de dood van Pálóczi, in 1471, schonk koning Matthias het gebouw aan Nicolaas Csupor, de vojvoda van Zevenburgen. In 1474 werd het overgebracht naar de kapittelzaal ertegenover en werd het de residentie van kanunniken. Het huis van Benedictus Heym, gebouwd in 1362, stond op de zuidelijke helft van het perceel, dat in de jaren 1380 werd verworven door kardinaal Demeter, aartsbisschop van Esztergom, en na 1514 door de familie Bánffy.

Tijdens de Ottomaans-Habsburgse oorlogen werden beide huizen ruïnes. Na het beleg van Boeda en de verdrijving van de Turken werd het eigendom van de Duitse gebroeders Gassl, maar in 1714 werd het eigendom door de Oostenrijkse Oorlogsraad onteigend voor militaire doeleinden.

Teleki paleis

Teleki paleis

Het werd in 1787 door het leger geveild, waarna József Teleki (1738-1796), aartsbisschop en kroonwacht van Ugoccia, het kocht op voorstel van zijn secretaris, Dániel Cornides, een professor aan de Universiteit van Pest. Teleki liet hier een U-vormig paleis met twee verdiepingen en 12 appartementen bouwen, gebaseerd op de plannen van de Bratislava-architect Anton Fisches, in de zogenaamde 'Zopfstil'-stijl. Het werd voltooid in 1789, toen het zijn lang gebruikte naam kreeg, het Teleki-paleis. Het werd niet gebruikt als hoofdverblijfplaats voor de familie Teleki. In 1857 werd het gekocht door de keizerlijke schatkist en toegewezen aan aartshertog Albrecht, die tussen 1851-59 militair gouverneur-generaal van Hongarije was. Na de Ausgleich werd het ministerie van Binnenlandse Zaken tijdelijk gehuisvest in het Teleki-paleis. In 1869-70 werd het herbouwd en uitgebreid in overeenstemming met de behoeften van de Generale Staf, op basis van de plannen van Lajos Frey (1829-1877) en Lipót Kauser (1818-1877).

Aartshertog Jozef

Aartshertog Jozef Karel (1833-1905), cavalerie-generaal, opperbevelhebber van de Hongaarse strijdkrachten, verhuisde hier in 1873 de kantoren van het nieuwe opperbevel van de Hongaarse strijdkrachten. Nadat in 1889 het nieuwe Koninklijke Hongaarse Ministerie van Defensie werd gebouwd, werd de kantoren verplaatst. Aartshertog Joseph Karl kocht het Teleki-paleis voor zichzelf. In 1902 herbouwde en breidde de aartshertog het paleis uit, in een historiserende stijl, gebaseerd op de ontwerpen van Flóris Korb en Kálmán Giergl. Het was toen dat het zijn hoektorens en de oostelijke versieringen van de westerse gevel kreeg.

Verwoesting

Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog werd het paleis bewoond door de zoon van aartshertog Jozef Karel, aartshertog Jozef August en zijn familie. Tijdens de slag om Boedapest vluchtte de familie van de aartshertog naar het Westen. De westelijke gevel van het gebouw werd door verschillende schoten geraakt. Volgens hedendaagse experts hadden de beschadigingen gerepareerd kunnen worden. Ten tijde van de puinopruimwerkzaamheden was het een slaapzaal voor industriële studenten en een arbeiderskantine. Het werd in 1953 geëvacueerd. Het stond lange tijd leeg en werd in de jaren 1960 in brand gestoken voor filmdoeleinden. In juni 1968 werd het vervallen paleis opgeblazen en werden de ruïnes samen met de fundamenten gesloopt en schoongemaakt. In de jaren 1990 werd er een middeleeuws ruïneveld aangelegd en kwam er een keldermuseum onder de grond.

Heropbouw

Op 23 januari 2019 nam de Hongaarse regering het besluit om het paleis van aartshertog Jozef te herbouwen als onderdeel van het Nationaal Hauszmannprogramma, het revitaliserings- en restauratieprogramma van de Burcht van Boeda en zijn directe omgeving. Eind 2020 publiceerde het kasteelbestuur de weergaven van het paleis en de bijbehorende neorenaissancetuin, evenals de binnenplaatsstal. De werkzaamheden begonnen op 16 juli 2021.