Ottawa-conventie
| Ottawa-conventie | ||||
|---|---|---|---|---|
| Verdragstype | Multilateraal | |||
| Onderwerp | Verbod antipersoonsmijnen | |||
| Rechtsgebied | Internationaal humanitair recht | |||
| Ontworpen | september 1997 (Oslo) | |||
| Ondertekend | december 1997 in Ottawa | |||
| In werking getreden | 1 maart 1999 | |||
| Voorwaarden voor inwerkingtreding | Ratificatie door 40 staten | |||
| Depositaris | Secretaris-generaal van de Verenigde Naties | |||
| Talen | Arabisch, Chinees, Engels, Frans, Russisch, Spaans | |||
| Volledige tekst | VN-verdragenbank (Pdf) | |||
| ||||
De Ottawa-conventie, ook wel het Verdrag van Ottawa genoemd, is de korte naam voor het Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van antipersoonsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens.[1][2] Antipersoonsmijnen hebben het specifieke doel om mensen te treffen, wanneer iemand op een dergelijke landmijn stapt. De mijnen maken ook nog tientallen jaren na het einde van een conflict slachtoffers, omdat ze verborgen zijn en dodelijk kunnen blijven. Daarmee zijn ze ook een groot risico voor gewone burgers, bijvoorbeeld voor kinderen die per ongeluk op een antipersoonsmijn stuiten. In 2024 werden 6279 mensen gedood of verwond door een antipersoonsmijn, waarvan 90 procent burgers.[3]
Geschiedenis
Tijdens een internationale bijeenkomst in 1996 in de Canadese hoofdstad Ottawa stemden de deelnemende landen voor een oproep aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, om een effectieve, bindende internationale overeenkomst na te streven, die het gebruik, het aanleggen van voorraden, de productie én overdracht van antipersoonsmijnen verbood. Canada daagde de deelnemers uit, om in december 1997 terug te keren, om een wereldwijd verbod te ondertekenen en deze voor het jaar 2000 in te laten gaan.[4] Het verdrag werd aangenomen tijdens een conferentie in Oslo in september 1997, en de eerste landen ondertekenden de conventie in december van dat jaar in Ottawa.[5]
Nederland steunde op 18 september 1997 in Oslo het verdrag, waarna het geratificeerd werd en per 1 oktober 1999 het land ook verplichtte tot naleving.[1] België verbond zichzelf in datzelfde jaar aan de verplichtingen in het verdrag, nadat het in 1995 het eerste land ter wereld was, dat een wettelijk verbod op landmijnen aannam.[6] De Belgische prinses Astrid is Speciale Gezant om andere staten te overtuigen eveneens toe te treden tot de Ottawa-conventie. Uiteindelijk traden alle landen van de EU toe tot het verdrag.[7]
Voor hun inspanningen om het verdrag gerealiseerd te krijgen, wonnen de Internationale Campagne ter Bestrijding van Landmijnen en diens oprichtster Jody Williams in 1997 de Nobelprijs voor de Vrede.[8]
Na de veertigste ondertekening door Burkina Faso in september 1998 werd het verdrag een bindende internationale wet met ingang van 1 maart 1999. In 2012 hadden 160 landen het opgestelde verdrag ondertekend of geratificeerd.[6]
President Joe Biden maakte in november 2024 bekend, dat de Verenigde Staten antipersoonsmijnen zouden leveren aan Oekraïne, dat het Verdrag van Ottawa wel getekend had,[9] nadat Rusland vele mijnen van dit type in dat land had gebruikt tijdens de Russisch-Oekraïense Oorlog.[10]
In maart 2025 traden de Marshalleilanden als 165e land toe tot de Ottawa-conventie.[11]
De drie militaire grootmachten die tevens lid van de VN Veiligheidsraad zijn, China, Rusland en de Verenigde Staten, traden nooit toe tot het verdrag.[12]
Uittreden Europese landen
Op 18 maart 2025 kondigden de ministers van Defensie van Polen, Litouwen, Letland en Estland - allen lid van de Europese Unie - aan voornemens te zijn hun landen terug te trekken uit het Verdrag van Ottawa, vanwege de militaire dreiging vanuit Rusland.[13] Nadat in 2025 ook EU-lid Finland aankondigde zich terug te trekken, deden ze dit effectief in januari 2026.[3]
In juni 2025 tekende president Volodymyr Zelensky een decreet om de uittreding uit de Ottawa-conventie in gang te zetten.[10][14] Het besluit werd in juli 2025 bekrachtigd door het parlement van Oekraïne.[15]
Zie ook
- International Campaign to Ban Landmines (Internationale Campagne ter Bestrijding van Landmijnen)
Externe links
- (en) Volledige tekst van het verdrag op de website van het Rode Kruis
- (en) Hoofdpagina van de Internationale Campagne ter Bestrijding van Landmijnen
- (en) Website van het Geneva International Centre for Humanitarian Demining (GICHD) over de Ottawa-conventie
- (en) Lidstaten van het verdrag op de website van de Verenigde Naties
- 1 2 Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van antipersoonsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens, Oslo, 18-09-1997. Wettenbank. Overheid.nl. Geraadpleegd op 10 januari 2026.
- ↑ (en) Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-Personnel Mines and on Their Destruction. AP Mine Ban Convention Implementation Support Unit, Genève, Zwitserland. Geraadpleegd op 10 januari 2026.
- 1 2 Finland stapt uit Verdrag van Ottawa en gaat opnieuw controversiële antipersoonsmijnen aankopen. Het Nieuwsblad (10 januari 2026). Geraadpleegd op 10 januari 2026.
- ↑ (en) The Ottawa Conference On Anti-Personnel Mines. Humanitarian Practice Network (1 februari 1997). Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Why the Ban. Internationale campagne voor het verbannen van landmijnen. Gearchiveerd op 22 september 2016. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- 1 2 (en) Timeline of the international campaign to ban landmines (pdf). Internationale campagne voor het verbannen van landmijnen). Gearchiveerd op 9 oktober 2016. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ Wapenbeheersing, ontwapening en non-proliferatie. Federale Overheidsdienst (FOD) Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Geraadpleegd op 10 januari 2026.
- ↑ (en) Nobel Peace Prize 1997. nobelprize.org. Nobelstichting. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Lukiv, Jaroslav; Willis, David, Biden agrees to give Ukraine anti-personnel mines. BBC (20 november 2024). Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- 1 2 Willems, Freek, Oekraïne stapt uit verdrag tegen antipersoonsmijnen: "Onaanvaardbaar en echt moeilijk te begrijpen". VRT (30 juni 2025). Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Flude, Gillian, Marshall Islands, Welcome to the Ottawa Treaty Banning Landmines!. Mines Action Canada (13 maart 2025). Gearchiveerd op 22 maart 2025. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Luckhurst, Toby, Poland and Baltics to quit landmine treaty over Russia fears. BBC. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Poland and Baltic nations plan to pull out from landmines convention. Reuters (18 maart 2025). Geraadpleegd op 18 maart 2025.
- ↑ Verkerk, Jorit, Oekraïne wil uit internationaal mijnenverdrag stappen, want Rusland houdt zich er ook niet aan. NRC (29 juni 2025). Gearchiveerd op 30 juni 2025. Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ (en) Yan, Oleksandr, Ukrainian Parliament Approves Suspension of Ottawa Treaty. Militarnyi (15 juli 2025). Geraadpleegd op 11 januari 2026.