Oscar Marie Alexandre baron de Heusch de la Zangrye

Oscar de Heusch de la Zangrye
Portretfoto van Baron de Heusch, in 1874 bezorgd aan de Société entomologique de Belgique (archief SRBE-KBVE).
Portretfoto van Baron de Heusch, in 1874 bezorgd aan de Société entomologique de Belgique (archief SRBE-KBVE).
Persoonsgegevens
Volledige naam Oscar Marie Alexandre baron de Heusch de la Zangrye
Geboren Vliermaalroot, 27 mei 1848
Overleden Houthem-Sint-Gerlach, Valkenburg, 27 mei 1916
Geboorteland België
Nationaliteit Vlag van België België Vlag van Nederland Nederland
Opleiding en beroep
Beroep kunstschilder, entomoloog
Oriënterende gegevens
Stijl landschapsschilder
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Oscar Marie Alexandre baron de Heusch de la Zangrye (Vliermaal, 27 mei 1848 – Houthem-Sint-Gerlach, 27 mei 1916) was een Belgisch edelman, entomoloog en amateurkunstenaar, die vooral bekend was om zijn teken- en schilderwerk in Nederlands-Limburg.

Levensloop

Oscar de Heusch de la Zangrye werd geboren in een Limburgse adellijke familie die een belangrijke rol speelde in het bestuurlijke en culturele leven van de regio. Hij was de zoon van Adrien baron de Heusch de la Zangrye (1822–1910), burgemeester van Vliermaalroot en gedeputeerde van de provincie Limburg, en Olympe Holvoet (1825–1870). Tijdens zijn jeugd verbleef hij op het kasteel Ridderborn in Vliermaalroot.

De familie De Heusch de la Zangrye maakte deel uit van de erkende Belgische adel en bezat diverse landerijen en functies in de streek. Zelf speelt Oscar geen prominente rol als politicus of landeigenaar. Hij ontwikkelt zijn natuurkundige en artistieke interesses en is actief als entomoloog en amateurschilder- en tekenaar.

In 1876 trouwde Oscar met Marie Jeanne Neys (1856–1937). Uit dit huwelijk werden drie dochters geboren:

  • Angèle de Heusch de la Zangrye (1876–1950)
  • Hélène de Heusch de la Zangrye (1878-1953)
  • Gabrielle de Heusch de la Zangrye (1880-1945)

Oscar bracht een deel van zijn leven door in zowel Belgisch als Nederlands Limburg. Kort na zijn huwelijk moet hij reeds permanent naar Nederlands Limburg verhuisd zijn met een huurwoning in Strabeek (eigendom van de familie Roosenboom) als eerste locatie. Het koppel liet omstreeks 1885 in Houthem-Sint-Gerlach (Valkenburg aan de Geul) de Villa Flora optrekken, waar zij de rest van hun leven zouden doorbrengen. Villa Flora is nog steeds aanwezig en werd opgenomen als Rijksmonument (ID: 507254).

Oscar behoort tot de laatste generaties van de familie De Heusch de la Zangrye die actief waren in het bestuurlijke en culturele leven rond Vliermaal, Vliermaalroot en het Maasland.

Oscar de Heusch de la Zangrye overleed op 27 mei 1916 in Houthem-Sint-Gerlach in Nederlands-Limburg, op zijn 68ste verjaardag.

Entomologie

Oscar baron de Heusch de la Zangrye hield zich bezig met entomologie, waarbij hij zich als liefhebber specialiseerde in Lepidoptera en Coleoptera. In 1874 wordt hij op voorspraak van A.H. Maurissen en Alfred Preudhomme de Borre lid van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Entomologie (Société entomologique de Belgique) en als nieuw lid vermeld in de Comptes-rendus/Annales als "baron de Heusch de la Zangrye, à Vliermael-Roodt (Limbourg belge)". Hij verzamelde in hoofdzaak in de omgeving van kasteel Ridderborn, Vliermaalroot en het verderop gelegen domein van Kasteel Zangerheide (Zangrye), een voormalig familiedomein van het geslacht de Heusch.

Als lid van de vereniging stond hij in contact met de gekende entomologen uit zijn tijd; onder andere A.H. Maurissen, W. Roelofs, G. Horváth en Alfred Preudhomme de Borre. Zijn collectie vormde een belangrijke basis voor de vierdelige publicatie Matériaux pour la Faune Entomologique de la province de Limbourg: Coléoptères (de vier Limburgse Centuries, 1882-1891) van Alfred Preudhomme de Borre. De locaties Ridderborn, Vliermael-Roodt en Bilsen komen veelvuldig in deze Centuries voor.

Oscar de Heusch blijft vijf jaar lid van de vereniging, van 1874 tot en met 1878. Op het moment van publicatie van de eerste Centurie voor Limburg in 1882 moet Oscar de Heusch de la Zangrye zijn entomologische werkzaamheden ook hebben opgegeven. de Borre meldt immers in zijn voorwoord dat baron de Heusch duizenden insecten heeft gedoneerd aan de collectie van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. de Borre was sinds 1865 aangesteld als conservator van de nationale collectie ongewervelden van het Musée Royal de Belgique en staat gekend voor zijn actief verwervingsbeleid. Dit zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld in de overdracht van de collectie van de Heusch.

Kunstenaarschap

Oscar de Heusch was actief als amateur-schilder en tekenaar. Het Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars, 1750-1880. (Scheen, 1981) vermeldt een actieve periode als schilder van 1863 tot aan zijn overlijden in 1916. Baron de Heusch was vooral actief in Valkenburg en omstreken, waaronder Bemelen. Hij verbleef tussen 1885 en 1890 een aantal keren in het (kasteel) 't Gasthuis (Rijksmonument ID: 531030), in het gelijknamige buurtschap Gasthuis bij Bemelen (gemeente Margraten) in Nederlands-Limburg, waar hij landschappen, boerderijen en landelijke scènes vastlegde.

In 1890 nam hij deel aan een tentoonstelling in het Augustijnergebouw in Maastricht, georganiseerd door de Sociëteit Momus, afdeling beeldende kunsten. Deze tentoonstelling vond plaats in de zaal der Tentoonstelling en liep van 21 december 1890 en tot 18 januari 1891.

Baron Oscar de Heusch toonde hier drie van zijn werken:

  • Boerderij van het kasteel te Sibbe (Ferme du chateau a Sibbe)
  • Hut met rieten dak bij Gasthuis (Une chaumière de Gasthuis)
  • Boerderij met weide bij Gasthuis-Bemelen (Ferme avec prairie a Gasthuis-Bemelen)

Zijn werken kenmerken zich door realistische landelijke voorstellingen en een aandacht voor regionale architectuur. Zijn artistieke werk levert een beeld op van het rurale Limburg aan het einde van de 19e eeuw. Hoewel hij geen professionele kunstenaar was, kreeg hij tijdens zijn leven regionale erkenning binnen het Limburgse artistieke milieu.

Literatuur

Preudhomme de Borre A., 1882. Matériaux pour la Faune Entomologique de la province de Limbourg: Coléoptères (première centurie). Tongeren, Société Scientifique et Littéraire du Limbourg, Imprimerie de M. Collée - libraire, 32 pp.

Annales de la Société entomologique de Belgique. Bruxelles, Société entomologique de Belgique, jaargangen 1874 tot en met 1878.

Scheen, Pieter A., 1980. Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars, 1750-1880. 's-Gravenhage, uitgever P.A. Scheen, volume 1, 686p.

CATALOGUS: Polis, Laurent et.al., 1890. Internationale Tentoonstelling van Schilderijen, Aquarels, Teekeningen, Etsen, enz. en Beeldhouwwerk (buiten programma) te Maastricht georganiseerd door de Sociëteit Momus afdeeling: Beeldende Kunsten, geopend 21 december 1890 - 18 januari 1891. Maastricht, Sociëteit Momus, drukkerij Leiter-Nypels, 37p.

Suijkerbuijk, Rinus, 2019. Gedachtenisfoto Mgr. Brinkmann. In: 't Sjtegelke, Heemkundevereniging Houthem-Sint Gerlach, jrg.26, nr.52, winter 2019, pp.18-23.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.