Orientus ishidae
| oosterse mozaïekdwergcicade | ||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||||||||||||
| Imago | ||||||||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||
| Soort | ||||||||||||||||||||||||
| Orientus ishidae Matsumura, 1902 Originele combinatie Phlepsius ishidae | ||||||||||||||||||||||||
| Synoniemen | ||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||
Orientus ishidae (oosterse mozaïekdwergcicade) is een cicade uit de familie van de dwergcicaden (Cicadellidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Phlepsius ishidae door Shōnen Matsumura in een publicatie uit 1902.[1] De soort is vernoemd naar de Japanse entomoloog Masato Ishida (1877–1940), die het eerste specimen van deze soort heeft gevonden (in Sapporo).
Kenmerken
De oosterse mozaïekdwergcicade meet 4,3 tot 6,5 millimeter. De voorvleugels zijn hoofdzakelijk geelbruin en vertonen als gevolg van de donkere adering en donkere dwarsstreping een mozaïekpatroon.
Verspreiding
Deze soort komt oorspronkelijk in Oost-Azië voor waaronder het Russische Verre Oosten, Korea, Japan, Taiwan en de Filipijnen. De soort is begin jaren '50 geïntroduceerd in het oostelijk deel van Canada en de Verenigde Staten[2] en later in Europa. In 1998 is deze soort voor het eerst in Noord-Italië aangetroffen en van daaruit heeft de soort zich verspreid over een groot deel van Europa. De oosterse mozaïekdwergcicade is in Nederland voor het eerst in 2009 waargenomen en in België voor het eerst in 2017.[3]
Biotoop
In Nederland komt de oosterse mozaïekdwergcicade voornamelijk voor in stedelijk gebied, langs rivieren, in bosranden en in heggen. In Italië ook bij wijngaarden en appelboomgaarden.[2]
Levenswijze
De soort kent één generatie per jaar. De volwassen dieren vliegen van juni tot in oktober met een piek in augustus. De soort overwintert als ei onder de schors van verschillende soorten bomen.
Waardplanten
De larven en en volwassen dieren leven op:
- Araliaceae
- Aralia spinosa
- Klimop (Hedera helix)
- Asteraceae
- Zonnebloem (Helianthus annus)[3]
- Berberidaceae
- Betulaceae
- Ruwe berk (Betula pendula)
- Haagbeuk (Carpinus betulus)
- Hazelaar (Corylus avellana)
- Europese hopbeuk (Ostrya carpinifolia)
- Cornaceae
- Rode kornoelje (Cornus sanguinea)
- Fabaceae
- Grossulariaceae
- Kruisbes (Ribes uva-crispa)
- Juglandaceae
- Zwarte walnoot (Juglans nigra)
- Walnoot (Juglans regia)
- Malvaceae
- Linde (Tilia)
- Oleaceae
- Recht Chinees klokje (Forsythia viridissima)
- es (Fraxinus excelsior)
- Papaveraceae
- Stinkende gouwe (Chelidonium majus)
- Rosaceae
- Dwergkrentenboompje (Amelanchier spicata)
- Chinese sierkwee (Chaenomeles speciosa)
- Kweepeer (Cydonia oblonga)
- Koraalmeidoorn (Crataegus rhipidophylla)
- Appel (Malus domestica)
- Wilde appel (Malus sylvestris)[3]
- Zoete kers (Prunus avium)
- Pruim (Prunus domestica)
- Kerspruim (Prunus cerasifera)[3]
- Laurierkers (Prunus laurocerasus)
- Hondsroos (Rosa canina)
- Zwarte braam (Rubus fruticosus)
- Salicaceae
- Witte abeel (Populus alba)
- Zwarte populier (Populus nigra)
- Schietwilg (Salix alba)
- Treurwilg (Salix babylonica)
- Boswilg (Salix caprea)
- Kraakwilg (Salix fragilis)
- Bittere wilg (Salix purpurea)
- Sapindaceae
- Spaanse aak (Acer campestre)
- Ulmaceae
- Gladde iep (Ulmus minor)
- Urticaceae
- Grote brandnetel (Urtica dioica)
- Viburnaceae
- Tinus-sneeuwbal (Viburnum tinus)
- Vitaceae
De oosterse mozaïekdwergcicade kan het Flavescence dorée fytoplasma overdragen op wijnstok, waardoor de druivenplanten worden aangetast.[3]
- Guglielmino, A. (2005). Observations on the genus Orientus (Rhynchota Cicadomorpha Cicadellidae) and description of a new species: O. amurensis n. sp. from Russia (Amur Region and Maritime Territory) and China (Liaoning Province) - Marburger Entomologische Publikationen, Band 3, Heft 3: 99-110.
- Dmitriev, D.A., Angelova, R., Anufriev, G.A., Bartlett, C.R., Blanco-Rodríguez, E., Borodin, O.I., Cao, Y.-H., Cara, C., Deitz, L.L., Dietrich, C.H., Dmitrieva, M.O., El-Sonbati, S.A., Evangelista de Souza, O., Gjonov, I.V., Gonçalves, A.C., Gonçalves, C.C., Hendrix, S.V., McKamey, S., Kohler, M., Kunz, G., Malenovský, I., Morris, B.O., Novoselova, M., Pinedo-Escatel, J.A., Rakitov, R.A., Rothschild, M.J., Sanborn, A.F., Takiya, D.M., Wallace, M.S., Zahniser, J.N. (2022-) Orientus ishidae (Matsumura, 1902) op World Auchenorrhyncha Database. Geraadpleegd op 15-8-2025.
- Bieman, C.F.M. den (2015). Oosterse mozaïekdwergcicade Orientus ishidae op het Nederlands Soortenregister. Geraadpleegd op 15-8-2025.
- Willem N. Ellis (2001-2025). Orientus ishidae op Plantparasieten van Europa - bladmineerders, gallen en schimmels. Geraadpleegd op 15-8-2025.
- Hoffman, M. & Lemmens, M. (2024). Nederlandse namen van cultuurplanten Standaardlijst 2024 - Naktuinbouw & Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen (NVBT) Tweede editie, april 2024.
- ↑ Matsumura S. (1902). Monographie der Jassinen Japans - Természetrajzi Füzetek 25: 353-404, pag. 382.
- 1 2 3 Dalmaso, G, Ioriatti C., Gualandri V., Zapponi L., Mazzoni V., Mori N. & Baldessari M. (2023). Orientus ishidae (Hemiptera: Cicadellidae): Biology, Direct Damage and Preliminary Studies on Apple Proliferation Infection in Apple Orchard - Insects 2023, 14(3), 246, DOI:10.3390/insects14030246
- 1 2 3 4 5 6 7 Cvrković, T. & Jović, J. & Jakovljević, M. & Krstić, O. & Marinković, S. & Mitrović, M. & Toševski, I. (2021). The "code red" for Balkan vineyards: occurrence of Orientus ishidae (Matsumura, 1902) (Hemiptera: Cicadellidae) in Serbia - BioInvasions Records. 10, DOI:10.3391/BIR.2021.10.3.04