Orde van Verdienste (Onafhankelijke Staat Kroatië)
| Orde van Verdienste | ||||
|---|---|---|---|---|
![]() | ||||
De aartsbisschop Aloysius Stepinac draagt het grootkruis en grootlint van de orde. | ||||
| Uitgereikt door | ||||
| Type | Ridderorde | |||
| Uitgereikt voor | Zichtbaar teken van erkenning voor verdiensten die in vrede en oorlog waren verdiend voor het Kroatische volk en de Onafhankelijke Staat Kroatië. | |||
| Status | In onbruik geraakt | |||
| Beschrijving | Zie de versierselen | |||
| Statistieken | ||||
| Instelling | 10 mei 1942[1][2] | |||
| Totaal uitgereikt | 1880[3] 967 (30 juni 1944[4]) (alle klasse) | |||
| Volgorde | ||||
| Volgende (hoger) | Orde van de Kroon van Koning Zvonimir[5] | |||
| Gelijkwaardig | Geen | |||
| Volgende (lager) | Medaille van de Poglavnik Ante Pavelić voor Dapperheid[5] | |||
Baton van de Orde van Verdienste | ||||
| ||||
Orde van Verdienste (Kroatisch: Red za zasluge) werd op 10 mei 1942 door de Kroatisch leider Dr. Ante Pavelić ingesteld.
Het zichtbaar teken van erkenning voor verdiensten die in vrede en oorlog waren verdiend voor het Kroatische volk en de Onafhankelijke Staat Kroatië.
De versierselen
De Orde voor Verdienste werd vervaardigd in twee verschillende uitvoeringen: een christelijke en een niet-christelijke variant, waarbij de laatstgenoemde later specifiek bestemd was voor moslims uit Bosnië en Herzegovina.
De christelijke uitvoering had de vorm van een Latijns kruis.Latijnse kruis.[1] Volgens Pister was het ontwerp gebaseerd op het kruis van het doopvont van prins Višeslav. Aan de basis van het kruis bevindt zich het Ustaša-symbool – de letter U – geplaatst boven het rood-witte schaakbordschild. Het kruis is uitgevoerd in donkerrood emaille, met zilveren randen en ornamenten. Op de achterzijde van het versiersel zijn in reliëf de datum 10. IV. 1942 en het motto ZA ZASLUGE (“Voor verdienste”) aangebracht.
De niet-christelijke uitvoering had de vorm van een achtpuntige zilveren ster, ontworpen in een pseudo-oosterse stijl.[1] Pister beschrijft het ontwerp als een gestileerde leliebloem.[2] Deze versie was eveneens uitgevoerd in rood en zilverkleurig email.
Het lint (baton) was voor alle graden van de orde identiek. Het bestond uit banen in de kleuren wit–rood–wit–rood–wit, met smalle rode randen aan de buitenzijden.
Klasse
De orde werd in vijf klasse uitgereikt:
- Grootkruis aan grootlint
- Eerste klasse met Ster
- Eerste klasse (halsdecoratie)
- Tweede klasse (Steckkreuz)
- Derde klasse (badge aan een driehoekig lint of een strik (voor dames))
- Medaille van Verdienste (gepland, maar niet ingesteld.)
Draagwijze
Grootkruis en grootlint
Het grootkruis had een diameter van 52 mm, en het bijbehorende grootlint was 84 mm breed. De wijze van dragen was voor christenen en moslims gelijk: het lint werd van de rechterschouder naar de linkerheup gedragen, waar het in een strik werd gevouwen. Een achtpuntige zilveren ster werd op de linkerborst gedragen.
Eerste klasse
Het kruis van de eerste klasse is 44 mm groot; de vier armen zijn elk 16 mm breed. Het bijbehorende rode ordelint is 40 mm breed en wordt doorkruist door drie witte strepen van 3 mm breed, met rode randen van 2,5 mm. Mannen droegen de eerste klasse als halsdecoratie, vrouwen onder de halslijn aan een strik van 115 mm breed, uitgevoerd in dezelfde kleuren als het lint. Bij de eerste klasse kon — maar hoefde niet — een ster worden verleend. Deze ster kwam grotendeels overeen met die van het grootkruis, maar had een diameter van 54 mm. Het daarop aangebrachte ordeteken was eveneens kleiner dan dat van de ster van het grootkruis. De ster werd, net als bij het grootkruis, op de linkerborst gedragen.
Tweede klasse
Het kleinood komt wat afmetingen betreft overeen met het kruis van de eerste klasse en werd als (Steckkreuz) op de linkerborstzak gedragen.
Derde klasse
Het ordekruis van de derde klasse is voor mannen 37 mm hoog, met een armbreedte van 13 mm. Het bijbehorende ordelint is uitgevoerd in de reeds beschreven kleuren, wordt tot een driehoekig lint gevouwen, en als lintorde op de linkerborst gedragen. De uitvoering van de derde klasse voor vrouwen is iets kleiner: het ordekruis is 27 mm hoog met een armbreedte van 10 mm. Het lint van de damesuitvoering is 20 mm breed en wordt als strik van 60 mm breed gevouwen en eveneens op de linkerborst gedragen.
Medaille
Deze was gepland, maar nooit ingesteld. De medaille van Verdienste zou in twee graden (zilver en goud) worden ingevoerd. De voorzijde zou het verkleinde ordeteken tonen, en de keerzijde het bekende tweeregelige opschrift ZA ZASLUGE (“Voor verdienste”).
Gedecoreerden
Eerste klasse:
Tweede klasse:
Onbekende klasse:
- Philipp Popp
De toekenning volgens het Ministerie van de Strijdkrachten (personeelszaken) van de NDH.[3]
| Klasse | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | Totaal |
|---|---|---|---|---|---|
| Grootkruis | 3 | - | 51 | 9 | 63 |
| 1e klasse met Ster | - | 3 | 65 | 69 | 137 |
| 1e klasse | - | 7 | 93 | 69 | 269 |
| 2e klasse | - | 11 | 260 | 296 | 567 |
| 3e klasse | - | 42 | 451 | 273 | 766 |
De toekenning volgens de “Narodne novine” (staatsblad).[3]
| Klasse | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | Totaal |
|---|---|---|---|---|---|
| Grootkruis | - | - | - | 2 | 2 |
| 1e klasse met Ster | - | 1 | 1 | - | 2 |
| 1e klasse | - | 1 | 2 | 1 | 4 |
| 2e klasse | - | 3 | 7 | - | 10 |
| 3e klasse | - | 16 | 38 | 6 | 60 |
Externe links
- (sl) FaceBook: Slovenian Phaleristic Society, afbeelding van de 3e klasse (niet-christelijke versie).
- (sl) FaceBook: Slovenian Phaleristic Society, afbeelding van de 3e klasse met lint (man en vrouw).
- (hr) YouTube: NumizmatikaNET, Orde van Verdienste, 2e graad voor christenen.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Orden für Verdienste (Kroatien) op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Red za zasluge op de Kroatischtalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- (en) Littlejohn, David, Col. C.M. Dodkins (1973). Order, Decorations, Medals and Badges of the Third Reich Volume 2. R. James Bender Publishing, San Jose, Verenigde Staten, 155,. ISBN 9780912138114.
- (hr) Prister, Boris (1997). Odlikovanja Nezavisne Države Hrvatske: iz zbirke dr. Veljka Malinara (PDF). Hrvatski povijesni muzej, Zagreb, 42, 50, 82. ISBN 9789536046102.
- 1 2 3 Littlejohn 1973, p.155.
- 1 2 Prister 1997, p.42.
- 1 2 3 Prister 1997, p.50.
- ↑ (hr) Hrčak: Dodjela odlikovanja Nezavisne Države Hrvatske prema nacionalnoj pripadnosti. p.201. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.
- 1 2 Prister 1997, p.82.
- ↑ TRACESOFWAR: Savoia-Aosta, di, Aimone. Geraadpleegd op 18 oktober 2025.
- ↑ TRACESOFWAR: Barkhorn, Gerhard. Geraadpleegd op 18 oktober 2025.
