Operatie Badr

Operatie Badr
Onderdeel van Jom Kipoeroorlog
Het Egyptisch offensief op 6 oktober en de Israëlische tegenaanvallen
Datum	7 oktober – 14 oktober 1973
Locatie	Sinaï (schiereiland)
Resultaat	Egyptische overwinning
Strijdende partijen
Egypte  Israël
Leiders en commandanten
Ahmed Ismail Ali Saad el-Shazly Saad Mamoun Abdul Munim Wassel David Elazar Shmuel Gonen Albert Mandler (+) Avraham Adan Ariel Sharon
Troepensterkte
6 oktober: 32.000 infanterie 7 oktober: 200 tanks 8 oktober: 90.000 infanterie, 980 tanks 6 oktober: 1 divisie, 290 tanks, 8 oktober: 3 divisies, 640 tanks
Verliezen
280 doden, 20 tanks, 18 vliegtuigen, 20 helikopters 950 doden, 2000 gewonden, 460 tanks, 103 vliegtuigen[1]

Operatie Badr (Arabisch: عملية بدر, ʻAmaliyat Badr) was een militaire operatie van de Egyptische krijgsmacht om op 6 oktober 1973 vanaf 14:00 het Suezkanaal over te steken, en door de Israëlische Bar-Levlinie te breken teneinde een strook van vijftien kilometer diepte van de tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 verloren Sinaï te heroveren. Tegelijk vielen de Syrische strijdkrachten de Golanhoogvlakte aan, onder andere in de Vallei der Tranen, om die te heroveren op Israël. Operatie Badr begon op de joodse heilige dag Jom Kipoer en was het begin van de Jom Kipoer-oorlog. De operatie was genoemd naar de Slag bij Badr die de moslims in 624 wonnen, ook tijdens de maand Ramadan.

De operatie was een volledig succes, zelfs meer dan het Egyptische opperbevel zelf besefte zodat men naliet het volledig uit te buiten. Wel werd een sterke verdedigingstelling gevestigd op de oostelijke oever die in staat bleek een Israëlisch tegenoffensief met zware verliezen af te slaan. Het Syrische leger was echter bijna vernietigd en om hun bondgenoten te hulp te schieten probeerden de Egyptenaren naar het oosten uit te breken. Daarbij verloren ze zoveel tanks dat het Israëlische leger er alsnog in slaagde het Suezkanaal over steken en een groot deel van het Egyptische leger te omsingelen.

Na de Zesdaagse Oorlog hadden zowel Israël als Egypte Resolutie 242 Veiligheidsraad Verenigde Naties naast zich neergelegd: Israël bleef de Sinaï bezet houden en Egypte hield zich ogenschijnlijk aan de "drie neens" van de Resolutie van Khartoem: nee tegen erkenning van Israël, nee tegen onderhandeling met Israël, nee tegen vrede met Israël. Tussen 1957 en 1967 waren de relaties tussen Egypte en Israël echter relatief goed geweest. Egypte had de handen vol aan de oorlog in Jemen en de meeste Israëlische politici zagen gebiedsuitbreiding door middel van oorlogsvoering, nog een dominant politiek thema tussen 1949 en 1956, niet meer als een urgent politiek doel. President Gamal Abdel Nasser van Egypte hoopte in juli 1967 dan ook op korte termijn een regeling te treffen waarbij Israël zich zou terugtrekken en in ruil daarvoor diplomatieke erkenning zou krijgen en een formele, door verdragen gewaarborgde vrede, demilitarisering van de Sinaï en recht op vrije doorvaart door de Golf van Akaba en het Suezkanaal. Contacten tussen Egypte en Israël moesten echter uiterst behoedzaam plaatsvinden want Syrië bleef vasthouden aan een radicale confrontatiepolitiek. Pogingen de boodschap via de diplomatieke kanalen van de Verenigde Staten van Amerika over te brengen mislukten grotendeels. Toen de Resolutie van Khartoem werd aangenomen, was het te laat want de Israëlische reactie daarop was zeer negatief; men wilde geen contacten meer zonder voorafgaande erkenning en was daarbij niet van plan ooit Oost-Jeruzalem op te geven.

Nasser was niet bereid zich dan maar bij de status quo neer te leggen. Nu diplomatieke middelen geen optie waren, zag hij slechts een hervatting van de vijandelijkheden als een praktische oplossing. Voorlopig was hij echter gedwongen zich bescheiden op te stellen. De Zesdaagse Oorlog had Egypte militair zeer verzwakt: zowel de luchtmacht als de tankvloot waren grotendeels verloren gegaan. Met hulp van de Sovjet-Unie bouwde Egypte de Egyptische krijgsmacht weer op. Het besef was echter gegroeid dat een totale oorlog met Israël niet gewonnen kon worden. Daarom ging Nasser in 1968 over tot de zogenaamde "Uitputtingsoorlog", een langdurige campagne om via artilleriebeschietingen en aanvallen van commando’s het met een inwonersaantal van drie miljoen niet bepaald volkrijke Israël zoveel verliezen aan manschappen toe te brengen dat de Sinaï opgegeven zou worden. Israël reageerde daarop door de bezetting van de oostelijke oever van het Suezkanaal tot het uiterste minimum te beperken, minder dan duizend man. Daar construeerde men de Bar-Lev-linie, een reeks clusters van kazematten die met hun beton veiligheid boden aan de soldaten. Ook wachtte men niet passief af maar liet zich leiden door het adagium dat de aanval de beste verdediging was. Amerikaanse Phantoms werden aangeschaft die zware bombardementen uitvoerden op de infrastructuur van Egypte. Artilleriebeschietingen verdreven de Egyptische burgerbevolking uit de kanaalzone. Luchtlandingen werden uitgevoerd om de transformatorsystemen van de Aswandam te vernietigen. Men stak het Suezkanaal over om Egyptische artillerieopstellingen te verwoesten. Landingen werden uitgevoerd over de Rode Zee op de oostkust van Egypte.

De Sovjet-Unie bouwde ten westen van het kanaal een luchtafweergordel van luchtdoelraketten op, bemand door Sovjetoperators. Die werden op hun beurt weer doelwitten van de bombardementen. De Sovjet-Unie begon met haar luchtmacht aan de oorlog deel te nemen door eskadrons jachtvliegtuigen naar Egypte te zenden. De Verenigde Staten van Amerika en de USSR zagen deze escalatie beide als een ernstig gevaar voor de wereldvrede en oefenden grote druk uit op de strijdende partijen om tot een wapenstilstand te komen. Nasser had al de conclusie getrokken dat de hele Uitputtingsoorlog een slecht idee geweest was. Israël toonde geen tekenen van uitputting. De Egyptische verliezen waren zowel in absolute zin veel zwaarder, vijftienmaal hoger, als relatief ten opzichte van de bevolkingsomvang die tienmaal hoger lag. Daarentegen was Israël, vooral de burgerbevolking, geneigd de vijandelijkheden voort te zetten. Door de Zesdaagse Oorlog had het zelfvertrouwen al een enorme oppepper gekregen en de onafgebroken reeks successen leidde tot de onwrikbare overtuiging dat men een overweldigende militaire superioriteit bezat ten opzichte van willekeurig welke Arabische staat. Het Israëlische kabinet durfde echter Richard Nixon niet te schofferen en gebruikte de algemene indruk dat Egypte toch al op het punt van instorten stond als argument dat men dus niet verder hoefde te vechten. Daarop volgde in augustus 1970 een staakt-het-vuren.

President Nasser overleed op 28 september 1970 en Anwar Sadat volgde hem op. Sadat wilde de Sinaï terug en stelde in februari voor dat Israël zich uit de Sinaï zou terugtrekken, om te beginnen tot aan de passen, dat het Suezkanaal zou heropenen en dat Israël Resolutie 242 Veiligheidsraad Verenigde Naties zou naleven met inbegrip van de regeling voor de Palestijnse vluchtelingen sinds de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 en dat Egypte na een wapenstilstand van zes maanden dan een vredesverdrag zou ondertekenen en Israël erkennen. Golda Meïr weigerde echter veroverd gebied op te geven.

Vanaf maart bezocht Sadat vier keer de Sovjet-Unie om wapens en munitie te vragen. Hij wilde modernere vliegtuigen en ballistische raketten om Israëlische steden te kunnen bombarderen als afschrikking tegen Israëlische bombardementen op de Egyptische industrie. Sadat zei openlijk dat hij oorlog wilde en noemde 1971 als het jaar van de beslissing. De Sovjet-Unie weigerde in 1971 de levering van geavanceerde wapens. De Israëlische geheime diensten waren hiervan op de hoogte en concludeerden dat een Egyptische aanval zou uitblijven. De dreigementen van Sadat werden afgedaan als holle retoriek. Egypte had echter zelf die informatie gelekt als misleiding. Arabische leiders waren het in 1972 eens dat diplomatie het conflict niet kon oplossen en midden 1973 stopte alle Amerikaanse bemiddeling.

In 1972 streefden de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie naar détente. De Arabische landen waren bezorgd, want zo zouden ze militair in het nadeel blijven tegenover Israël. Alleen een oorlog met Israël kon de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie dwingen om het conflict te beslechten.

Op een vergadering van de gezamenlijke defensieraad van de Arabische Liga van 27 tot 30 januari 1973, stelde Egypte dat vanwege het luchtoverwicht van de Israëlische luchtmacht enkel een gelijktijdige aanval van Egypte, Syrië en Jordanië kans op slagen maakte. De Egyptische luchtmacht en de Syrische luchtmacht zouden versterkt met zestien squadrons van andere Arabische landen weliswaar numeriek de Israëlische luchtmacht overtreffen, maar de Israëlische luchtmacht zou door betere training, avionica, bommen en toestellen toch de heerschappij in de lucht behouden. Een gelijktijdige grondaanval zou de Israëlische landmacht dwingen om op twee fronten op de grond te vechten wat het de Israëlische luchtmacht onmogelijk zou maken zich op één strijdtoneel te concentreren.

In januari gaf president Hafez al-Assad zijn akkoord aan een aanval tegen Israël. Egypte en Syrië kwamen overeen om hun acties overeen te stemmen en hun ministers van oorlog formuleerden een gemeenschappelijke militaire strategie. Die bleef echter abstract. Beide landen hadden geen gezamenlijk operationeel opperbevel en hielden voor elkaar verborgen dat ze niet van plan waren hun troepen volledig in te zetten.

Egypte kreeg politieke steun van meerdere Arabische landen. Sadat besprak de inzet van aardolie als economisch drukmiddel om westerse regeringen aan te zetten om een pro-Arabische politiek te voeren. Saoedi-Arabië en Libië waren bereid tot een olieboycot. Koning Faisal bin Abdoel Aziz al-Saoed zegde dat in januari 1973 aan Sadat toe toen die een hadj uitvoerde naar Mekka. Saoedi-Arabië, Jordanië, Irak, Koeweit, Tunesië en Marokko beloofden kleine militaire eenheden voor het front; alleen Marokko zou werkelijk bijdragen voor de oorlog was uitgebroken. Een probleem was dat Jordanië geen derde front zou openen en zelfs niet volledig geïnformeerd kon worden vanuit de terechte angst dat plannen aan Israël doorgespeeld zouden worden.

Minister van Oorlog, generaal Mohammed Ahmed Sadek wilde met een grote diepe operatie heel de Sinaï heroveren, maar zag in januari 1972 in dat het vijf tot tien jaar zou duren om daarvoor gereed te zijn. Egypte schatte dat het zeventienduizend doden zou kosten om het Suezkanaal over te steken en de Sovjet-Unie kwam zelfs tot vijfendertigduizend. Sadek vond dat het offer van zoveel soldaten enkel gerechtvaardigd kon worden door herovering van veel territorium. Sadat wees de argumenten van Sadek af. Het was nodig op korte termijn een actie te ondernemen. De Egyptische economie miste de inkomsten uit het Suezkanaal en de olievelden van de Sinaï bij Aboe Roedeis. Het volk van Egypte was het leven tussen oorlog en vrede beu.

Op 3 juni 1971 zei Sadat:

Ik wil dat we het offensief plannen binnen onze mogelijkheden, niet meer. Steek het kanaal over en houd zelfs maar tien centimeter van de Sinaï. Ik overdrijf uiteraard, maar dat zal me erg helpen en de politieke toestand internationaal en binnen de Arabische gelederen volledig veranderen.

Sadat wilde politiek succes boeken zonder een overweldigende militaire overwinning en dus, aangezien de Egyptische krijgsmacht zwakker was dan de Israëlische defensieleger, vereiste dit dat de aanvalsdoelen beperkt werden.

Stafchef luitenant-generaal Saad El Shazly steunde een beperkte oorlog.

Hij zag twee zwakten van Israël:

1. De kleinere bevolking maakte het onmogelijk om grote aantallen doden te aanvaarden.
2. Het was onmogelijk om voor langere tijd 18% van de joodse bevolking te mobiliseren en paraat te houden.

Een langdurige oorlog op beperkte schaal zou beide zwakten uitbuiten.

Generaal-majoor Mohammed Fawzi voerde regelmatig Kriegsspiele uit om na te gaan welke strategie de meeste kans van slagen had. Toen Saad El Shazly hem op 16 mei 1971 verving waren er twee plannen opgesteld voor een oorlog met Israël: “Operatie 200” en “Operatie Graniet”. Beide waren echter allereerst defensief van karakter. Rechtse Israëlische partijen riepen op de wapenstilstand te verbreken, de westelijke kanaalzone te bezetten en het Egyptische leger te vernietigen. Operatie 200 wilde dat zo dicht mogelijk op het kanaal opvangen door het aanleggen van een dichte verdedigingsgordel. Graniet voorzag in het verstoren van een Israëlische opbouw door kleinere raids over het kanaal en luchtaanvallen uit te voeren.

De Israëlische luchtmacht was veel moderner uitgerust dan de Egyptische en beschikte over 122 superieure Amerikaanse McDonnell Douglas F-4 Phantom IIs plus zes RF-4Es, de verkenningsversie ervan.^[2] Om dit te compenseren legde Egypte een reeks luchtafweergordels aan met vooral statische SAM-2 en SAM-3 (zo'n 150 bij elkaar), maar ook mobiele SAM-6 en draagbare SAM-7 luchtdoelraketten naast de ZSOe-23-4 Sjilka luchtafweertank met vier radargeleide snelvuurkanonnen van kaliber 23 mm en duizenden stukken conventioneel luchtafweergeschut. Het doel was een luchtafweerparaplu boven de Egyptische grondtroepen te scheppen. De SAM-2 en SAM-3 hadden negen uur nodig om ze te verplaatsen en Egypte had te weinig SAM-6s om oprukkende grondtroepen te beveiligen. Shazly was daarom voor een beperkte oorlog om enkel de oostelijke oever van het Suezkanaal te heroveren, nog binnen het bereik van de luchtafweerraketten.

Sadek begon in juli 1971 twee offensieven te plannen. “Operatie 41” (ofwel Tahrir, "Bevrijding", 41, zogenaamd slechts een oefening) was een offensief over de volle breedte van het Suezkanaal met een vervolgfase om uiteindelijk de belangrijkste bergpassen van de Sinaï in te nemen: de Mitla en de Gidi. De Sovjet-Unie werkte mee aan het plan, hoewel het volgens haar buiten de mogelijkheden van het Egyptisch leger lag. Shazly zag het plan als een middel om de Sovjet-Unie aan te zetten om meer wapens te leveren. Het plan zou ook Syrië aanmoedigen om aan de oorlog mee te doen omdat de Syriërs bang waren dat de Israëliërs hun strijdmacht grotendeels op de Golan zouden inzetten als de Egyptenaren meteen een verdedigende positie zouden innemen. Het plan voor “Operatie 41” was klaar in september 1971 en de maand erop vlogen Sadat en Sadek naar Moskou om het duurste wapencontract van Egypte ooit af te sluiten: honderd Mikojan-Goerevitsj MiG-21 gevechtsvliegtuigen, tien Toepolev Tu-16 bommenwerpers, SAM-6 luchtdoelraketten en zware artillerie. “Operatie 41” werd hernoemd tot “Operatie Graniet Twee”.

Het tweede plan “Hoge Minaretten” voorzag om op vijf plaatsen het kanaal over te steken, tien kilometer op te rukken en zich daar in een verdedigende stelling in te graven. Door maar tien kilometer op te rukken bleven de grondtroepen onder de bescherming van de luchtafweer. Ook dit geheime plan was in september 1971 klaar.^[3]

Sadek bleef tegen een beperkte oorlog en Sadat verving hem na een hoogoplopende ruzie op 24 oktober 1972 door generaal-majoor Ahmed Ismail Ali. Sadat vermaande deze:

Verlies het leger niet zoals in 1967!

“Hoge Minaretten” bleef het enige uitvoerbare plan en werd voorzien voor de lente van 1973. Volgens schatting zou de eerste belangrijke Israëlische tegenaanval zeven uur na de aanval beginnen met drie pantserbrigades, terwijl ondersteuning met Egyptische tanks pas na twaalf uur ter plaatse zou zijn. Egyptische infanterie stond dus voor een grote uitdaging. De Israëlische tankcompagnies zouden ieder een vuurpositie innemen bij een bunkercomplex aan het kanaal en het tussenliggende terrein met dodelijk accuraat vuur bestrijken. Om de oversteek een succes te laten worden, was het een absolute noodzaak om de tanks in frontale aanvallen snel uit te schakelen. Men moest daarom veel anti-tank guided missiles (ATGM) en raketwerpers (RPG) meenemen, vooral RPG-7s en in minder getal het draadgeleid wapen 9M14 Maljoetka en honderden terugslagloze vuurmonden. De met de hand gerichte 9M14 Maljoetka was minder geschikt om mee aan te vallen. Hij had weliswaar een groot bereik en een krachtige springkop, maar vloog traag. Een tank had zo'n twintig seconden om de raket te ontwijken of een schot af te vuren in de richting van de operator wat deze kon dwingen in dekking te gaan.^[4] De vuurcontrole was ook primitief en bracht de raket niet automatisch op één lijn met het richtvizier van de schutter. Die moest daarom handmatig met een joystick de raket bijsturen totdat hij de vlam van de raketmotor op het vizierkruis zag liggen. De kleinste afstand waarbinnen dit lukte was vijfhonderd meter. De trefkans was in de praktijk maar een paar percent. De bediening vergde veel oefening en de speciale teams werden achtergehouden om te verdedigen tegen Israëlische tankaanvallen door de reserves die na 36 uur verwacht werden. Op kortere afstand moesten de RPG-7, de 82 mm B-10 en 107 mm B-11 terugslagloze vuurmonden de tanks overvallen. RPG-7-teams werden geacht de tankcompagnies binnen tweehonderd meter te naderen. Egypte had ook RPG-43 antitankwerpgranaten. De infanterie had infrarood nachtkijkers en lasbrillen tegen verblinding door xenonlampen op tanks. De Israëlische tanks hadden helemaal geen nachtzichtkijkers en konden dus in de schemering of in de stofwolken en rookgordijnen die de Egyptische artillerie opwierp plots geconfronteerd worden met opduikende Egyptenaren.

De infanterie moest dus de zware ATGMs, RPGs, vlammenwerpers, machinegeweren en landmijnen dragen voor er bruggen over het kanaal lagen. Alles moest met duizend motorboten worden aangevoerd en dan dieper het land in gesjouwd. Vijf verschillende rugzakken werden ontwikkeld met grotere veldflessen en rantsoenen voor 24 uur. Er werden ook 2200 houten karretjes met vier wieltjes voorzien, door soldaten getrokken, om 330 ton gereedschap, wapens en munitie mee te voeren. In de maanden voor de aanval werden de troepen dag in, dag uit gedrild zodat alle noodzakelijke handelingen een automatisme werden.

Voor “Hoge Minaretten” moest de infanterie vijf bruggenhoofden van vijf kilometer diep en acht kilometer breed vestigen, drie ten noorden van de Bittermeren en twee ten zuiden ervan. Van het begin af aan zou er massale artilleriesteun vanaf de westelijke oever zijn: 194 batterijen waren verzameld met 1100 houwitsers. Daartoe werden hoge platforms van veertig meter hoogte opgetrokken zodat men vrije zichtlijnen had over de zandwal op de oostelijke oever. In reactie hierop trokken de Israëliërs zeventig meter hoge obervatietorens op. Raketartillerie was in staat indrukwekkende barrages af te geven. De artillerie miste echter de precisie om Israëlische tanks uit te schakelen maar kon die wel dwingen om met de luiken dicht te vechten zodat ze kwetsbaarder werden voor RPG-teams. Zo gauw versterkingen en tanks het kanaal waren overgestoken, zouden de bruggenhoofden acht kilometer diep gemaakt worden, 18 uur na begin van de operatie, door het aanleggen van een voorpostenlinie. Commando's neergezet door helikopters en op de kust landende mariniers zouden door hinderlagen te leggen de aanvoer van Israëlische reserves naar de Bar-Levlinie pogen te vertragen, hoewel men zich geen illusies maakte over de effectiviteit van zulke acties.

De lente van 1973 ging echter voorbij zonder offensief, hoewel het Egyptische leger zich tweeëntwintig maal deployeerde voor een aanval. Op 21 augustus reisden in het geheim zes hoge Syrische officieren met valse namen en paspoorten van Latakia naar Alexandrië op een passagiersschip van de Sovjet-Unie met vakantiegasten. Onder dezen waren Minister van Defensie kolonel-generaal Mustafa Tlass en stafchef generaal Yusuf Shakkour. Ze vergaderden twee dagen met hun Egyptische collega’s in het hoofdkwartier van de Egyptische marine in Ras El Tin. Op 23 augustus ondertekenden Shazly en Shakkour twee documenten dat de Egyptische krijgsmacht en de Syrische strijdkrachten klaar waren voor oorlog. De presidenten Sadat en Hafez al-Assad moesten nog een datum kiezen met gunstig getij: ofwel 7–11 september, ofwel 5–10 oktober en ze moesten hun beslissing vijftien dagen voor de aanval aan hun bevelhebbers meedelen. 27 augustus, vijftien dagen voor 7 september, verstreek zonder antwoord van Sadat of Assad. Op 28 en 29 augustus ontmoette Sadat Assad in Damascus en ze kwamen overeen om de oorlog in oktober te beginnen. Ze legden 6 oktober vast en informeerden Ahmed Ismail en Tlass op 22 september en die lichtten hun stafchefs in, overigens pas op 1 oktober. Op verzoek van Ahmed Ismail verordende Sadat een presidentieel decreet voor de oorlog. Zo was het pas in september, minder dan een maand voor de aanval, dat 6 oktober was vastgelegd en het offensief zou beginnen om 14:00 plaatselijke tijd te Caïro. De hoofdreden voor de vertraging was dat de Syriërs per se in de avond wilden beginnen zodat hun tanks onder dekking van de duisternis de "Paarse Lijn" op de Golan konden aanvallen. Toen dat na veel geruzie toch niet doorging omdat de Egyptenaren er niets voor voelden hun pontonbruggen de ochtend erna in het volle daglicht aan te te leggen, hadden ze geen vertrouwen meer in het succes van het offensief en besloten, zonder dit aan de Egyptenaren te verklappen, hun pantserreserves alleen in te zetten in het onwaarschijnlijke geval dat er toch een doorbraak tot stand zou komen.

6 oktober was ook de joodse heilige dag Jom Kipoer: gelovige joden vasten dan en maken geen vuur of gebruiken geen elektriciteit, zodat vervoer stilligt en het in theorie lastig zou worden het Israëlisch defensieleger te mobiliseren. In feite bleek het juist eenvoudiger reservisten telefonisch te bereiken omdat iedereen thuis zat. 7 oktober viel ook in de maand Ramadan en moslims wonnen hun eerste overwinning tijdens de maand Ramadan op 6 oktober 624 in de Slag bij Badr. “Operatie Hoge Minaretten” werd daarom hernoemd tot “Operatie Badr”. Tijdens de oorlog waren moslims vrijgesteld van de plicht te vasten en de soldaten werd op 4 oktober bevolen hun vasten te verbreken. Voor de eerste golf zette men echter zoveel mogelijk Koptische christenen in. Een laatste voordeel van het tijdstip van de aanval was dat die dicht op de datum van de Israëlische verkiezingen lag, 30 oktober. Dat zou tot spanningen in het Israëlische opperbevel leiden.

Het Suezkanaal is op zichzelf een formidabel obstakel, 170 kilometer lang. Het was toen 180 meter breed, zestien meter diep en bezat geen sluizen of stuwen zodat het water vrij de Middellandse Zee inliep, of terug als het tij keerde. De oostelijke oever vormde een betonnen kade van twee meter hoog die nergens doorwaadbaar is. In het zuiden zorgde de getijdenwerking voor hoogteverschillen in de waterspiegel van wel twee meter en een stroomsnelheid van anderhalve meter per seconde. Niet de volle lengte van het kanaal hoefde verdedigd te worden. De Bittermeren verkorten de afstand met tientallen kilometers, het gevechtstoneel in een noordelijke en zuidelijke sector verdelend. In het noorden ligt een zoutmoeras, het Tinahmeer. Dat schermt Port Fouad af, een stad op de oostelijke oever die de Israëliërs, ondanks verschillende pogingen daartoe, nooit zouden weten te veroveren. Bij elkaar bracht dit de breedte van het slagveld op zo'n honderd kilometer.

De Bar-Levlinie is in de winter van 1969 tijdens de Uitputtingsoorlog aangelegd voor minstens een miljard Israëlische pond, de tegenwaarde van driehonderd miljoen Amerikaanse dollar naar de koers van 1973 en is genoemd naar de toenmalige stafchef Chaim Bar-Lev. De linie was niet bedoeld om een groot offensief van het Egyptische leger tegen te houden maar diende om bij schermutselingen, infiltraties en commando-overvallen met een minimaal garnizoen te voorkomen dat het Egyptische leger het achterland zou binnendringen. Die functie heeft de linie goed vervuld: met een bezetting van slechts duizend man werd tot oktober 1973 iedere belangrijke penetratie verhinderd. Een probleem ontstond toen het opperbevel verleid werd de dure lijn een rol te laten spelen in het plan "Duiventil" (Sjovach Jonim) voor een volle oorlog door haar dan in twee dagen tijd om te bouwen tot een hoofdweerstandlinie ondanks dat men op slechts 120 meter afstand lag van de Egyptenaren op de andere oever. Dat had alleen kans van slagen indien die niet recht in de stelling konden vuren. De Israëlische genie wierp daartoe over honderd kilometer langs de oostelijke oever van het Suezkanaal een zandwal van tweehonderd meter breed en achttien meter hoog op met een helling van 55°, de maximale klimhoek voor rupsvoertuigen. Daarbij verhoogde men een al bestaande wal van zes tot tien meter die bij de aanleg van het kanaal op de oostelijke oever gestort was. Oversteekpunten werden versterkt met betonnen hindernissen zoals draketanden tegen tanks en amfibische landingsvaartuigen. De wal schermde zo niet alleen de stelling af tegen direct vuur maar zou ook een aanval vertragen. De Israëliërs rekenden erop dat het minstens 24 uur zou vergen om met bulldozers door de zandwal te breken. Moshe Dayan noemde het Suezkanaal de beste tankgracht ter wereld.

Achter de zandwal lagen met zes tot tien kilometer tussenruimte tweeëntwintig fortencomplexen, Maozim, waarin zo'n vijfendertig betonnen bunkers. De bunkers lagen diep in het zand. Het dak was afgedekt door een zes meter dikke plaat van gewapend beton die de zwaarste veldartillerie of een vliegtuigbom van vijfhonderd kilogram kon weerstaan. Een airconditioning hield de temperatuur en het stof op een leefbaar niveau. De bovenste verdieping had observatieposten en schietsleuven voor automatische wapens. Daaronder lag een ruimte voor opslag van munitie, water en voedsel. In een ondergrondse ruimte at, recreëerde en sliep de bemanning. Rondom de hoofdbunker lagen loopgraven, prikkeldraadversperringen, een mijnenveld van tweehonderd meter diep, bunkers en shelters (in de zin van schuilplaatsen voor infanterie) en geschutstellingen voor drie tanks. Zulke tanks waren meestal geen deel van het vaste garnizoen; ze konden te hulp geroepen worden uit reservebataljons en slechts bij acht Moazim. Een uitzondering waren enkele oude buitgemaakte T-34s en IS-3s die vlak bij het kanaal ingegraven waren. Ieder complex had drie lichte 52 mm mortieren en een middelzware 81 mm mortier. De shelters werden alleen overdag bezet en konden machinegeweervuur uitbrengen op het kanaalwater en de oostelijke kade. Als het duister viel, trok iedereen zich terug in de hoofdbunker. Elke versterking zou volgens het oorspronkelijke plan een ondergrondse tank krijgen met ruwe aardolie, die ze door buizen in het Suezkanaal kon pompen om het wateroppervlak in brand te steken.

Zo'n vierhonderd meter achter het bunkercomplex lag een opstelling en een gedekte toevoerweg voor de overige twee pelotons van een versterkende tankcompagnie waarin deze in een rompgedekte positie vuur kon uitbrengen op de killing zones tussen de complexen. Die waren zo geplaatst dat ze waarschijnlijke oversteekplaatsen insloten. Op die manier kon de linie functioneren als hoofdweerstandstelling. Deze opstellingen boden ook ruimte voor het peloton gemechaniseerde infanterie dat iedere compagnie zou meebrengen. Die infanterie bood een zekere bescherming tegen Egyptische RPG 7-teams. Veel vuurkracht had de Israëlische infanterie niet. De antitankwapens bestonden uit vrijwel waardeloze geweergranaten en verouderde superbazookas uit de Koreaanse Oorlog met een geringe trefzekerheid en een holle lading die het frontpantser van de T-54 niet kon doorboren. Geleide antitankraketten gebruikte men helemaal niet. In 1956 waren wel wat Franse SS-10s aangeschaft maar die waren net zo primitief als hun Sovjettegenhangers doch een stuk duurder zodat men het zich niet kon veroorloven teams afdoende te trainen. De achterliggende stellingen waren verbonden door een dwarsweg die codenaam Lexicon kreeg. De wegen waren in de Sinaï zeer belangrijk omdat zandduinen en rotsvelden het terrein ontoegankelijk maakten.

Een volgende linie lag vier tot acht kilometer achter de zandwal. Dit was de zogenaamde Artillerieweg. Tijdens de Uitputtingsoorlog reed hier de Israëlische gemechaniseerde artillerie, vuurmonden onder pantser op rupsonderstellen met een hoge vuursnelheid, heen en weer om snel concentraties te vormen om de onbeschermde getrokken Egyptische houwitsers met hun vuur te overweldigen. De Egyptenaren hadden nauwelijks gemechaniseerde artillerie. Terwijl de bunkercomplexen geen continue linie vormden, was de Artillerieweg over de volle breedte van het kanaal doorgetrokken. In geval van een volle oorlog kreeg deze weg een veel belangrijker functie. De reservetankbataljons, die klaarlagen in Toazim, twaalf versterkingen die Sharon nog had laten aanleggen, zouden elk twee compagnies uitzenden om de bunkercomplexen de "schouders" van een sector hoofdweerstandslinie te versterken; de derde compagnie moest voor de artillerieweg een blokkade vormen zodat een overstekende Egyptische divisie door in theorie eenenvijftig tanks geheel omsloten werd en door het accurate vuur van de 105 mm tankkanonnen vernietigd kon worden. Op de voorziene grendelposities werden vlak voor de aanval op bevel van generaal Gonen tankopstellingen ingericht en loopgraven. Zo ontstonden driehoekige structuren, de zogenaamde "vinnen". Nergens echter bezat de Bar-Levlinie een doorlopende reeks veldversterkingen en het is ook nooit de bedoeling geweest die in te richten, zelfs niet na een volledige mobilisatie van alle reserves. Het plan was namelijk om zo snel mogelijk zelf tot het offensief over te gaan en het kanaal over te steken. Twee reservedivisies zouden daartoe worden gemobiliseerd. Om die te kunnen verplaatsen werd een tweede weg overdwars aangelegd, zo'n vijftien tot dertig kilometer achter het kanaal. Verbonden met die Dwarsweg (dat was ook de officiële aanduiding) bevonden zich meer oostelijk talrijke mobilisatiecomplexen, munitiebunkers, werkplaatsen, commandoposten en voorraadschuren.

Over de volle diepte bekeken was de Sinaï overdwars verdeeld in drie sectoren: een noordelijke sector van El Arish aan de kust tot El Qantara, een centrale sector van Aboe Ageila tot Ismaïlia en een zuidelijke sector van Eilat over de bergpassen Mitla en Gedy (Gidi) tot het Grote Bittermeer en het zuidelijke uiteinde van het Suezkanaal.

De generaals Ariel Sharon en Israël Tal waren van begin af aan tegen de Bar-Levlinie. Ze vergeleken die met de Franse Maginotlinie in de Tweede Wereldoorlog. Die zou alleen maar veel geld gekost hebben in ruil voor schijnveiligheid. Sharon waarschuwde dat de garnizoenen klem zouden komen te zitten, een gemakkelijk doelwit. Het zou beter zijn de fondsen uit te geven voor meer tanks en die continu langs het kanaal te laten patrouilleren. Toen Sharon in 1969 bevelhebber van het Zuidelijk Commando werd liet hij zes bunkercomplexen sluiten en met zand opvullen. De pijpen om brandende brandstof in het kanaal te spuiten werden alle afgesloten. Het systeem, dat pas bij twee bunkercomplexen aangelegd was, werd bij nader inzien te riskant geacht, zeker voor een strijdmacht die zelf het kanaal hoopte over te steken. De getijdestroming spoelde ook de brandstof te snel weg. Het is bij één bunker alsnog uitgeprobeerd en bleek toen toch aardig te werken; voor een plan ze toch maar weer in werking te stellen ontbrak uiteindelijk de tijd. Sharon beval op geschikte oversteekpunten de zandwal te verlagen zodat die voor de IDF zelf in dat geval geen obstakel zou vormen. Hij liet ook gespecialiseerd brugslagmaterieel voorbereiden waaronder een rollerbrug die in één keer over het kanaal kon worden geschoven. Vlak voor de aanval besloot men veertien gesloten kazematten alsnog uit te graven.

In oktober 1973 dacht het Israëlische publiek dat de Bar Levlinie oninneembaar was en het "Kerkhof der Egyptenaren" zou worden als die het zouden wagen aan te vallen. Het opperbevel wist wel beter. Nu er maar zestien Moazim waren, zouden grote sectoren niet verdedigd worden en daar kon de Egyptische infanterie straffeloos oversteken. Bij voorbaat zag men af van de optie de gaten met grote hoeveelheden Israëlische infanterie op te vullen. Die kon onmogelijk op tijd gemobiliseerd worden en het was juist de bedoeling de Egyptische tanks naar voren te lokken zodat men ze kon vernietigen. Tijdens de Uitputtingsoorlog lag een elite-eenheid aan het kanaal, meestal een parachutistenbataljon. Oktober 1973 was de sterkte verminderd tot 414 soldaten, waaronder zo'n 250 man op herhalingsoefening uit het 68e Territoriaal Bataljon van de "Jeruzalembrigade" (275e IB) die nooit in de Sinaï gevochten hadden. De rest van de brigade was op herhaling in het oosten van de Sinaï. In de complexen waren ook paramilitairen aanwezig van de Nahal-beweging. De zuidelijkste drie complexen werden bemand door troepen van het 904e NAHAL Infanteriebataljon.

Het Egyptische opperbevel kreeg de eerste week van oktober in de gaten dat de paraatheid van de Ber Levlinie laag bleef. Men begreep dat de kosten van de eigenlijke oversteek wel eens veel lager zouden kunnen liggen dan eerder gevreesd. Een beginsucces was nu vrijwel verzekerd. Men had echter groot ontzag voor de IDF en vreesde dat het allemaal deel uitmaakte van een Israëlische valstrik. Op alle niveaus werd er ingehamerd dat men de vijand niet mocht onderschatten.

De 252e Divisie van generaal-majoor Albert Mandler verdedigde de Bar-Levlinie met drie pantserbrigades. Een infanteriebrigade leverde het bataljon dat op 6 oktober de versterkingen aan het kanaal bemande. Verder waren er bataljons gemechaniseerde infanterie die met de tanks konden oprukken. De divisie had ook 48 stuks zware gemechaniseerde artillerie, vier bataljons met M107 of M110 170mm en 203mm geschut. Verder was er een batterij buitgemaakte raketartillerie van Sovjetmakelij.

Zeven kilometer achter de versterkingen lag de 14e Pantserbrigade met 91 tanks onder kolonel Amnon Reshef met drie bataljons, een bataljon voor elk van de drie sectoren. Van zuid naar noord had het 9e Tankbataljon 32 tanks, het 185e TB 25 tanks en het 52e TB 34 tanks. Bij een Egyptische aanval moest de brigade oprukken om de bunkerposities en de zijden van de "vinnen" langs de Bar-Levlinie te bezetten. In het zuiden waren dat drie posities, in het midden twee en in het noorden weer drie.

Zevenentwintig kilometer achter het kanaal lagen nog twee pantserbrigades van kolonels Gabi Amir en Dan Shomron. De 401e Pantserbrigade had 130 tanks; haar vier tankbataljons, het 46e TB, het 52e TB, het 79e TB en het 195e TB moesten als het ware de "stop" vormen op de punt van de vinnen. De 460e Pantserbrigade moest met 69 tanks dienen als strategische reserve. Het omvatte het 196e en 198e Tankbataljon. Het 71e TB vocht op de Golan. De kwaliteit van deze brigade was wisselend omdat ze van de tankschool afkomstig was. De instructeurs die als tankcommandanten dienden, waren uiterst ervaren maar sommige bemanningsleden waren nog maar gedeeltelijk opgeleid. De divisie had dus 289 tanks, alle Amerikaanse Pattons, op Centurions in de tankschoolbrigade na. De 14e PB gebruikte M48s, de 401e PB de M60A1, de modernste tank waarover de IDF beschikte en de M60.

De bezetting van de Sinaï telde achttienduizend soldaten onder bevel van generaal-majoor Shmuel Gonen, sinds 1 juli 1973 de opvolger van Sharon als bevelhebber van het Zuidelijk Commando. Israël kende ook een Noordelijk Commando bij de Golan en een, veel zwakker, Centraal Commando tegenover Jordanië. De Gazastrook was aan de controle van het Zuidelijk Commando onttrokken en aan het Centraal Commando overgedragen toen bleek dat Sharon begin 1971 zo'n duizend Palestijnse militanten door doodseskaders had laten ombrengen. Gonen had zijn hoofdkwartier in Beër Sjeva, ver van het front in de Negev. Dat was geen groot probleem zolang alles volgens plan verliep maar al snel zou hij de controle over de slag verliezen.

Volgens het algemene mobilisatieplan Sela, "rots", moest het Zuidelijk Commando versterkt worden door twee divisies. Dat zou hoe dan ook voldoende moeten zijn om iedere aanval te blokkeren. Israëls planning was echter niet alleen defensief. Verwacht werd dat de oversteekpoging het Egyptische leger sterk zou verzwakken en een uitbraakpoging nog meer. Bij een Kriegspiel in 1972 lukte het alle overgestoken troepen binnen twee dagen te vernietigen. Dat zou vijf van de negen grote Egyptische divisies fataal verzwakken. De vijand was dan rijp voor de eigen oversteekpoging, Operatie Gazelle. Aan de overzijde van het kanaal kon men daarna het hele Egyptische leger verslaan in Operatie Chatoel Midbar, "Woestijnkat", en oprukken naar Caïro. Het was niet de taak van de IDF te beslissen wat daarna moest gebeuren; dat was aan de politiek die daarover nog geen consensus had bereikt, een patroon dat al bekend was van eerdere conflicten. Verschillende ideeën waren tijdens de Uitputtingsoorlog geopperd: een bezetting of althans demilitarisering van de westelijke kanaalzone; vrije doorvaart door het Suezkanaal; een ontmanteling van de luchtafweergordel en zelfs een regime change. Men begreep dat men snel moest handelen en de eisen niet te zwaar mochten zijn, wilde de Veiligheidsraad geen wapenstilstand opleggen, vermoedelijk gekoppeld aan een dreiging door de Sovjet-Unie militair in te grijpen. Men hoopte op een bemiddelende rol door de VS.

Om de operatie te laten slagen moest de verdediging letterlijk doorbroken worden om toegangswegen door de zandwal te openen. De Egyptische genie moest daartoe zeventig bressen van zeven meter breed, gemiddeld tien meter hoog en zestig meter diep in die zandwal slaan, wat per bres de verwijdering van zo'n 4500 m³ zand betekende. Maar proefnemingen wezen uit dat zestig man en een bulldozer er zelfs met verbruik van driehonderd kilogram explosieven er zes uur over zouden doen om 1500 kuub te verwijderen, ook zonder vijandelijk vuur. Dat zou het proces te traag maken. In 1973 concludeerden Sovjetexperts, in een poging de Egyptenaren het hele project uit het hoofd te praten, dat een snelle doorbraak eigenlijk alleen mogelijk was door de inzet van tactische nucleaire wapens.

Eind 1971 stelde de Egyptische genie-officier Baki Zaki Youssef, die daarmee ervaring opgedaan had bij de aanleg van de Aswandam, voor om kleine, lichte pompen aangedreven door een benzinemotor over het Suezkanaal te varen in opblaasbare rubberbootjes en dan het zand weg te spuiten met water van het Suezkanaal onder druk.^[5][6] Egypte kocht driehonderd Britse pompen. Uit testen bleek dat vijf van die pompen 1500 m³ zand konden wegspuiten in drie uur. In 1972 kocht Egypte 150 krachtiger Duitse pompen aangedreven door een gasturbine en aan te voeren in een houten boot. Drie Britse en twee Duitse pompen konden 1500 kuub verwijderen in twee uur en een bres scheppen in zes uur.

Als de bressen in de zandwal er waren, moest de genie tien zware bruggen over het Suezkanaal leggen, twee per bruggehoofd, met Duitse MTU en Sovjet TMM brugleggende tanks en pontonbruggen, vijf lichte bruggen, tien lichte pontonbruggen en vijfendertig tankveren.^[7] De Egyptenaren beschikten over twee Sovjet PMP drijvende zware plooibruggen die snel te leggen en eenvoudig te herstellen waren.^[8]

Binnen zes uur moesten de bressen in de zandwal gespoten zijn, dan moesten de veerdiensten beginnen, en twee uur later moesten de bruggen geslagen worden. De genie moest ook de mijnenvelden ruimen.

De Israëlische Militaire Inlichtingendienst kortweg Aman hield alle troepenbewegingen in het oog. De Israëli verwachtten minstens 24 uur, liefst 96 uur, vooraf een waarschuwing van hun inlichtingendienst en vertrouwden erop dat de Israëlische luchtmacht elke Arabische aanval snel zou afslaan.

Damascus is maar een uur rijden en Caïro misschien twee.

Majoor Michael C. Jordan van het United States Marine Corps legt uit dat die uitspraak de mening van Israël weergaf:^[9]

Dit geeft de minachting weer van de Israëliërs voor de militaire mogelijkheden van de Arabische buren Egypte en Syrië. De overwinning van 1967 was zo volledig en zo gemakkelijk. Israëliërs zagen hun militaire strijdkrachten als onoverwinnelijk, hun inlichtingendienst als ongeëvenaard en hun Arabische vijanden als minderwaardig en onbekwaam.

Op 13 september 1973 was er voor de Libanese kust een gevecht tussen Syrische en Israëlische straaljagers. Twaalf Syrische toestellen en een Israëlisch vliegtuig gingen verloren.^[10] De Egyptenaren waren ongerust: op 7 april 1967 was een luchtgevecht tussen Syrië en Israël geëscaleerd tot de Zesdaagse Oorlog. Omdat de oorlog enkele dagen later zou beginnen, zagen de Syriërs af van vergelding. Dit hielp de Syriërs met hun voorbereiding op de oorlog, omdat de Israëli hun troepenbewegingen zagen als een defensieve reactie.

Egypte kondigde een militaire oefening langs het Suezkanaal aan van 1 tot 7 oktober. Er waren al veel oefeningen geweest en in mei en augustus 1973 had Israël gemobiliseerd voor die oefeningen volgens de "blauw-wit"-plannen, wat telkens de tegenwaarde van tien miljoen dollar kostte. Hoewel de Israëlische economie na 1967 nog flink gegroeid was, door verhoogde joodse immigratie en goedkope arbeidskrachten uit de bezette gebieden, stond de staatsbegroting toch ernstig onder druk door een stijging van het defensiebudget naar een kwart van het BNP. Het ministerie van financiën protesteerde dan ook hevig tegen de gemaakte kosten en dat maakte Aman onwillig opnieuw alarm te slaan.

Aman vond de oefening niet verontrustend. Ze zagen ook troepenbewegingen in Syrië, maar Aman was er gerust in dat Syrië niet zou aanvallen zonder Egypte. Luitenant Benjamin Simon-Tov van de militaire inlichtingendienst diende tweemaal een rapport in dat concludeerde dat de voorbereidingen van Egypte slechts verklaard konden worden door een besluit daadwerkelijk aan te vallen maar beide papers werden niet aan de legerleiding doorgegeven. De CIA had al in juli geconcludeerd dat een aanval rond 30 september zou plaatsvinden; Kissinger besloot zijn persoonlijke instinct te volgen dat er niets aan de hand was. Dat leidde tot een vicieuze cirkel: de Amerikanen namen aan dat de Israëliërs het zelf wel het beste zouden weten en Israël vermoedde dat Amerika een of andere geheime bron van informatie had die bewees dat het allemaal een vals alarm was — maar die bron waren ze zelf.

De 2e en 3e Egyptische legers lagen altijd al paraat langs het Suezkanaal ter verdediging. Bruggen, soldaten en tanks werden ‘s nachts dichterbij gebracht, vijftien nachten lang en vooral de laatste vijf nachten.

Toen Israël de Sinaï in 1967 bezette, had het aangegeven in Sharm-el-Sheikh te zullen blijven om de zeevaartroute naar de haven van Eilat door de Straat van Tiran open te houden. De sluiting in 1967 door Nasser van de Straat van Tiran was een van de aanleidingen geweest voor de Zesdaagse Oorlog.

Om Sharm-el-Sheikh af te sluiten wilde Egypte de straat van Bab el Mandeb blokkeren, de toegang tot de Rode Zee, 2500 km van Israël. Egypte sprak met Pakistan af, dat Egyptische onderzeeboten daar begin 1973 hersteld zouden worden. Egypte kreeg toestemming van Soedan en Jemen dat de onderzeeboten in Port Sudan en Aden zouden aanmeren op weg naar Pakistan. De reparatie was slechts misleiding.

Op 1 oktober vertrokken onderzeeboten, torpedobootjagers en raketboten bewapend en bemand voor gevechten op een route die op 6 oktober langs Bab el Mandeb zou leiden. Ze moesten radiostilte bewaren en de commandanten kregen verzegelde enveloppen met instructies om deze pas op 6 oktober te openen. De reis was aangekondigd als een oefening, de eerste marine-oefening sinds de Uitputtingsoorlog.

Egypte zette in 1973 een uitgebreide misleidingcampagne in gang om Israël ervan te overtuigen dat het nog lang niet klaar was voor de aanval. Generaals buiten dienst werden aangemoedigd mopperige brieven naar de kranten te zenden om zich te beklagen over de slechte geoefendheid van het leger. De Britse Clare Hollingworth, een journaliste van de Daily Telegraph schreef een reportage over het slechte onderhoud van het materieel.

Net voor begin van de Ramadan op 26 september kondigde de minister van oorlog aan dat alle militairen verlof konden krijgen voor een hadj naar Mekka. Egyptische dagbladen berichtten over een zeilwedstrijd, waaraan verschillende hogere officieren van de Egyptische marine zouden deelnemen. Treinen werden gevorderd om het garnizoen van Alexandrië van het front te laten terugkeren. Diplomaten werden juist niet teruggehaald. Een bezoek van de Roemeense minister van defensie aan Egypte op 8 oktober werd aangekondigd. Op 6 oktober werd dit bezoek afgezegd, maar het hielp mee in de misleiding.

On 27 september werd een grote groep reservisten gemobiliseerd. De ministers van Egypte werden uitgenodigd op een rondleiding van het hoofdkwartier. Op 30 september werden nog reservisten opgeroepen. Op 4 oktober kondigde Egypte aan dat de reservisten opgeroepen op 27 september gedemobiliseerd werden, maar enkel twintigduizend man werd echt gedemobiliseerd. Troepen liepen zonder uniform rond om te zonnebaden en visten of zwommen in het kanaal.

Op 1 oktober werden generaals Saad Mamoun van het 2e Leger en Abdel Munim Wasel van het 3e Leger ingelicht over Operation Badr. Op 3 oktober lichtten zij hun divisiecommandanten in, op 4 oktober werden de brigadecommandanten ingelicht, op 5 oktober de commandanten van bataljons en compagnieën en op 6 oktober, zes uur voor de aanval de pelotonscommandanten.

Sadat had in september de conferentie van de Beweging van Niet-Gebonden Landen in Algerije bijgewoond en bij zijn terugkeer werd gezegd dat hij ziek was en verscheen hij niet in het openbaar. Egyptische inlichtingendiensten verspreidden verhalen over zijn ziekte in de pers en zochten een verblijfplaats in Europa voor zijn behandeling.

In het begin was ook de Sovjet-Unie in het ongewisse gelaten over de komende oorlog. Op 2 oktober werd ze nog wijsgemaakt dat het slechts om voorbereidingen tegen een Israëlische aanval ging. De volgende twee dagen lichtte de directeur van de militaire inlichtingendienst, generaal Fouad Nassar de verbindingsofficier van de Sovjet-Unie generaal Samachodski in dat het om een grootschalige aanval en een luchtaanval ging. Adviseurs van de Sovjet-Unie bij de Egyptische en Syrische eenheden berichtten op 3 oktober over ongewone troepenbewegingen van Egyptische en Syrische strijdkrachten. De Sovjet-Unie lanceerde op 3 oktober een verkenningssatteliet waarvan de baan over het Suezkanaal en toen de Golan gelegd werd. Sadat en Assad besloten om de Sovjet-Unie in te lichten en ontboden in de ochtend van 3 oktober hun Sovjetambassadeurs om ze te waarschuwen dat een aanval aanstaande was. De Sovjet-Unie vroeg meteen permissie om haar personeel uit Egypte en Syrië te evacueren en Sadat en Assad stemden met tegenzin toe ^[11] Egyptische commandanten waren verrast, toen in de avond van 4 oktober militaire experts, ambassadepersoneel en hun gezinnen haastig vertrokken in Antonov An-22s en op 5 oktober allemaal weg waren. Oorlogsschepen en vrachtschepen van de Sovjets verlieten de haven van Alexandrië. Ze hadden alle bevel in geen geval bij gevechtshandelingen tegen Israël betrokken te raken. Die evacuatie zagen de Israëlische inlichtingendiensten als een zeker teken dat een aanval op korte termijn zou beginnen. Eli Zair vond het gebeuren op 5 oktober lastig op een andere manier te verklaren. Een breuk tussen Egypte en de Sovjet-Unie achtte hij onwaarschijnlijk. Evenmin kon het zijn dat men een Israëlische aanval vreesde want dan zou de Sovjet-Unie wel bij de VS aangedrongen hebben hun bondgenoot in toom te houden. Toch kon hij zich niet voorstellen dat Egypte Israël zou aanvallen.

Op 4 oktober waren Egyptische commandanten bezorgd dat EgyptAir alle vluchten had geschrapt en alle burgervliegtuigen buiten Egypte had verspreid op bevel van de Minister van luchtvaart Ahmed Nuh. Het hoofdkwartier kwam snel tussenbeide om het bevel te herroepen en op 5 oktober vloog EgyptAir weer normaal.

In september 1973 kreeg Aman elf waarschuwingen, waaronder van koning Hoessein van Jordanië die op 25 september in het geheim persoonlijk per helikopter naar Tel Aviv vloog in een vergeefse poging om de Israëlische regering van de ernst van de situatie te overtuigen. Aman hield vol dat de Arabieren niet zouden aanvallen. Directeur Zvi Zamir van de Mossad meende dat oorlog geen optie was voor de Arabische landen. De eerste week van oktober begonnen de aanwijzingen voor een oorlog zich op te stapelen. Op geschikte oversteekpunten werd de westelijke oever van het kanaal afgegraven om pontonbruggen te kunnen aanleggen. Honderdtwintig trucks met pontons en brugslagmaterieel vertrokken van Caïro naar het kanaal. Op zeventig punten werden mijnen in het kanaal geruimd. Tankpelotons begonnen vuurposities in te nemen tegenover Israëlische bunkers. Nog op 3 oktober echter adviseerde AMAN de Israëlische regering dat het allemaal slechts een oefening was die op 10 oktober voorbij zou zijn.

Op 4 oktober rukte het Egyptische leger in volle slagorde op naar het kanaal wat veel commandanten van de IDF alarmeerde. Zesenvijftig Egyptische batterijen artillerie werden naar voren gebracht. Stafchef David Elazar achtte de kans op oorlog klein, maar trof uit voorzichtigheid toch maatregelen op 5 oktober. Hij bracht het Israëlisch defensieleger en vooral de Israëlische luchtmacht in staat van paraatheid en trok alle verloven in volgens Plan Gimmel. Toen Israël Tal, de commandant van de pantsertroepen, begin oktober bericht kreeg dat de Syriërs hun brugslagmaterieel van de centrale reserve uit naar de voorste tankbataljons overbrachten, kennelijk om de grote tankgracht van de Paarse Lijn te overschrijden, verplaatste hij de elitepantserbrigade, de 7e, van de Sinaï naar de Golanhoogvlakte. Dit bracht het Israëlisch leger in de Golanhoogvlakte op 177 bemande tanks en 44 stukken artillerie op 6 oktober. De 7e PB liet haar Centuriontanks achter in het depot van Tasa en bouwde zich weer op met tanks uit het depot van Nafech. Tal, die zeer ongerust was over de situatie, beval de tankschool onder bevel van kolonel Gabi Amir om haar tankbrigade te activeren door per vliegtuig naar Tasa af te reizen en daar Pattontanks in dienst te nemen. Die brigade was op 6 oktober in de Sinaï net voor de oorlog begon. Er werd nog geen bevel gegeven tot mobilisatie van reservisten, want Elazar en zijn collega’s verwachtten een waarschuwing van Aman ten minste 48 uur vooraf.

In de nacht van 5 op 6 oktober vloog Zvi Zamir naar Londen om persoonlijk met de Egyptische dubbelagent Ashraf Marwan te spreken, bijgenaamd "de Engel", die voor de Mossad werkte. Marwan had Israël als deel van de misleidingscampagne foto's van de authentieke Egyptische documenten verschaft met het geweigerde verzoek aan de Sovjet-Unie om geavanceerde wapens. Marwan wilde uitvissen waarom Israël nog niet gemobiliseerd had en zei dat Egypte en Syrië op 6 oktober samen zouden aanvallen, maar hij gaf het tijdstip als "tegen de avond" in plaats van 14:00. Dit overtuigde Zvi Zamir dat oorlog nakend was en de directeur Eli Zeira van Aman waarschuwde de regering van Israël op 6 oktober om 04:30 voor een aanval om 18:00. De waarschuwing kwam 9,5 uur voor de aanval om 14:00 in plaats van de verwachte 24 uur vooraf.

Hier openbaarde zich een fundamentele zwakte in het Israëlische verdedigingsplan. De IAF was nodig om het aantal Egyptische bruggehoofden tot vier te beperken want meer kon men met de parate troepen niet omsingelen. De luchtmacht kon echter niet veilig voor luchtsteun ingezet worden voordat de Egyptische raketgordel en vliegvelden waren uitgeschakeld. Daarvoor had men in het plan Negiha ("openrijtende hoornstoot") minstens twee en liefst vier dagen uitgetrokken. Dat moest dan als een preventieve aanval uitgevoerd worden. Men durfde echter geen oorlog te beginnen zonder toestemming van de VS. Israël had op het eind van de Uitputtingsoorlog toegestemd in een wapenstilstand in ruil voor een toezegging van Nixon dat Israël nooit gedwongen zou worden Palestijnse vluchtelingen terug te nemen en dat de militaire superioriteit van de IDF gegarandeerd was. Dat was de diepere reden achter de tegenzin om alarm te slaan want dat zou onherroepelijk leiden tot een breuk met de Amerikanen tenzij die overtuigd waren van een Egyptische aanval — welke overtuiging niet gevormd zou worden zolang de Israëliërs zichzelf voor de gek bleven houden.

Minister van defensie Moshe Dayan en opperbevelhebber generaal David Elazar vergaderden in de nacht van 6 oktober vier uur lang, ruzie makend over hoeveel manschappen opgeroepen moesten worden. Om 08:05 voegde premier Golda Meïr zich bij de vergadering. Dayan had gedacht dat oorlog onzeker was en stelde een gedeeltelijke mobilisatie voor. Elazar verwachtte oorlog, wilde een luchtaanval op Syrië en wilde heel de Israëlische luchtmacht en vier divisies mobiliseren: 110 000 soldaten. Meïr verbood preventieve luchtaanvallen,^[12] die ook door Kissinger in een telefoongesprek verboden werden, maar keurde de mobilisatie goed zoals Elazar voorstelde. Om 13:00 beval Elazar eigenmachtig een mobilisatie tot tweehonderdduizend man. Geen van die troepen zou op tijd het kanaal bereiken. Pas nu werden de soldaten in de Moazim gewaarschuwd voor de Egyptische aanval. Na 6 oktober beklaagde Golda Meïr zich over het verbod preventief aan te vallen. Binnen enkele dagen lichtte ze joodse congresleden in die hierover de Amerikaanse regering lastige vragen begonnen te stellen wat Nixon tot razernij dreef. Kissinger ontkende toen glashard dat zo'n verbod er ooit geweest was.

In Israël onderzocht vanaf eind november 1973 tot april 1974 de Commissie Agranat, voorgezeten door opperrechter Shimon Agranat de tekortkomingen van het leger en de politiek. Meerdere officieren waaronder Elazar, Gonen, en Eli Zeira werden ontslagen. Golda Meïr won met haar Arbeidspartij (Israël) de verkiezingen in december 1973, maar nam op 11 april 1974 ontslag. Op 3 juni 1974 volgde Yitzhak Rabin haar op en Moshe Dayan bleef aan. Bij de verkiezingen van 17 mei 1977 kwam de Likoed partij van Menachem Begin aan de macht.

De Jom Kipoer-oorlog overtuigde zowel Israël als Egypte tot onderhandeling. Dit leidde door bemiddeling van de Verenigde Staten tot de Camp David akkoorden van 1978, waarbij Anwar Sadat langs diplomatieke weg heel de Sinaï terugkreeg in ruil voor een vredesakkoord in 1979.

In 1978 ontvingen Sadat en Begin te Oslo de Nobelprijs voor de vrede voor hun bijdrage aan de twee vredesakkoorden in het Midden-Oosten en aan de vrede tussen Egypte en Israël die ondertekend werden in Camp David op 17 september 1978. Op 6 oktober 1981 schoten fundamentalistische militairen, leden van de Egyptische Islamitische Jihad, die de vrede verraad vonden, Sadat te Caïro dood tijdens een parade.

Zie de categorie Yom Kippur War in Sinai Peninsula and Egypt van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.