Ootje Oxenaar

Ootje Oxenaar
Persoonlijke gegevens
Volledige naam	Robert Deodaat Emile Oxenaar
Geboortedatum	7 oktober 1929
Geboorteplaats	Den Haag
Overlijdensdatum	13 juni 2017
Overlijdensplaats	Plymouth (Massachusetts)]]
Nationaliteit	Nederlandse
Beroep	grafisch ontwerper
Lid van	Alliance Graphique Internationale[1]
Academische achtergrond
Alma mater	Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten
Archieflocatie(s)	Nederlands Archief Grafisch Ontwerpers,[2][3][4] Allard Pierson[5]
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	Grafiek
Universiteit	Technische Universiteit Delft
Soort hoogleraar	gewoon hoogleraar
Prijzen en erkenningen	H.N. Werkmanprijs (1986),[6][7] Eremedaille voor Kunst en Wetenschap in Goud
Werken in collectie	Nationaal Museum Paleis het Loo,[8] Stedelijk Museum Amsterdam,[9] Nationaal Archief,[10] Het Scheepvaartmuseum[11]
Dbnl-profiel

Robert Deodaat Emile (Ootje) Oxenaar (Den Haag, 7 oktober 1929 – Plymouth (Massachusetts), 13 juni 2017) was een Nederlandse graficus en hoogleraar. Hij is met name bekend als ontwerper van twee vernieuwende series bankbiljetten voor de Nederlandse gulden en verschillende postzegels. Hij was de jongere broer van museumdirecteur Rudi Oxenaar (1925-2005).

Ootje Oxenaar studeerde beeldende kunst aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Hij was van 1966 tot 1985 als ontwerper werkzaam voor de Nederlandsche Bank, waar hij twee series bankbiljetten ontwierp.

De tweede erflaters-serie met figuren uit de vaderlandse geschiedenis:

• Joost van den Vondel (5 gulden, eerste versie uit 1966 en een nieuw ontwerp uit 1973),
• Frans Hals (10 gulden)^[12],
• Jan Pieterszoon Sweelinck (25 gulden),
• Michiel de Ruyter (100 gulden),
• Baruch Spinoza (1000 gulden).

De biljetten waren onderscheidend daarom dat de afgebeelde gezichten er enigszins cartoonachtig uitzagen.

Hierna ontwierp hij een revolutionaire serie biljetten zonder portretten:

• de Zonnebloem (50 gulden),
• de Snip (100 gulden),
• de vuurtoren van Haamstede (250 gulden).

Voor deze serie werkte hij samen met Hans Kruit en gebruikte hij diverse nieuwe grafische technieken. De biljetten van 50 en 250 waren verticaal vormgegeven.

Oxenaar stond erop dat hij inzage kreeg in alle beveiligingstechnieken die drukker Joh. Enschedé zou gebruiken, om te voorkomen dat zijn ontwerpen tijdens de productie zouden worden aangepast. Dat was met zijn eerste bankbiljet gebeurd, het vijfguldenbiljet uit 1966. Oxenaar gebruikte de beveiligingskenmerken als integraal onderdeel van het design.

Oxenaar is ook de bedenker geweest van het gebruik van felle kleuren van bankbiljetten, waarbij iedere coupure een eigen kleur heeft, waardoor ze makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Hij maakte daarbij graag de vergelijking met monopolygeld waarbij de kleuren ook onderscheidend zijn. Dit principe is voortgezet bij de euro met eigen formaat per coupure.

In de biljetten werden diverse gegevens uit het privéleven van Oxenaar verwerkt. Zo is in het vuurtorenbiljet voor het watermerk een afbeelding van het konijntje van zijn vriendin gebruikt. Op het biljet van 1000 gulden van Baruch de Spinoza is zijn vingerafdruk verwerkt.^[13] Op het 5 guldenbiljet staat Oxenaars roepnaam Ootje vermeld, in de fries van de afgebeelde tempel op de achterzijde.^[16][17]

• Biografische gegevens bij het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis

• Mik Thoomes, Paul Hefting, R.D.E. Oxenaar, 30 jaar kunstopdrachten voor 12 expeditieknooppunten van PTT Post. Den Haag, PTT Post, 1988
• Mik Thoomes, Jan Geurt Gaarlandt, Michael O'loughlin, Verborgen collectie / A hidden collection (publicatie tgv het vijftigjarig bestaan van de collectie kunst en vormgeving van PTT). Den Haag, KPN, Koninklijke PTT Nederland 1995
• Dutch graphic roots - Ootje Oxenaar. Els Kuijpers, februari 2010
• Els Kuijpers, Ootje Oxenaar: ontwerper+opdrachtgever, Rotterdam: uitgeverij 010, 2011