Olsztynek
Dit artikel gaat over de plaats Olsztynek. Voor de gelijknamige gemeente zie Olsztynek (gemeente).
Stad in Polen  | |||
|---|---|---|---|
 | |||
  | |||
| Situering | |||
| Woiwodschap | Ermland-Mazurië | ||
| District | Powiat Olsztyński | ||
| Gemeente | Olsztynek | ||
| Coördinaten | 53° 35′ NB, 20° 17′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 7,69 km² | ||
| Inwoners (2005) |
7648 (995 inw./km²) | ||
| Overig | |||
| Postcode | 11-015 | ||
| Identificatiecode | 28140 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Foto's | |||
_ID_648602.jpg) | |||
| Kerk | |||
| |||
Olsztynek (Duits: Hohenstein) is een stad in het Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië, gelegen in de powiat Olsztyński. De oppervlakte bedraagt 7,69 km², het inwonertal 7648 (2005).
Bij de stad lag van 1924 tot 1945 het Duitse Tannenbergmonument voor de Slag bij Tannenberg van 1914. Na zijn dood werd Rijkspresident Paul von Hindenburg hier begraven. In 1945 is zijn lijk naar het westen gebracht voordat het monument werd opgeblazen.
Geschiedenis
Rond 1350 bouwde de Duitse Orde hier een burcht. Daarbij werd een stad en bestuurscentrum aangelegd met de naam van de burchtheer von Hohenstein. Toen de Orde in 1414 door de Poolse koning en zijn bondgenoten werd verslagen bij het naburige Tannenberg brandde de Orde stad en burcht af om ze uit handen van de koning te houden. De wederopbouw geschiedde snel daarna en in 1525, na de opheffing van de Orde, werd de stad deel van het lutherse hertogdom Pruisen dat de reformatie doorvoerde. De verdere ontwikkeling stagneerde door de uitbraak van pestepidemieën en stadsbranden. De bezetting door de Franse troepen van Napoleon bracht de stad tot armoede. Door de de komst van nieuwe rijkswegen en spoorlijnen zorgde eind 19de eeuw voor enige economische opleving. Er kwamen wat kleine industrie en een gymnasium. Het bevolkingsaantal nam toe van één tot vierduizend.
In de Eerste Wereldoorlog kwamen de Russen in augustus 1914 tot in de stad, die zij gedeeltelijk afbrandden. Bij de slag bij Tannenberg werden de Russische troepen verdreven. Er volgde een wederopbouw in modernere stijl met steun van de stad Leipzig. De bevolking bestond in die tijd voor 80% uit lutheranen en 20% rooms-katholieken die voor een deel een Poolse achtergrond hadden. De verduitsing via het onderwijs had vooral de lutheranen die Mazoerisch, een Pools dialect, spraken doen overstappen op de Duitse taal. De bevolking stemde bij het referendum van 1920 voor 99% tegen een overdracht van het gebied aan Polen. In 1927 werd een groot Duits-nationaal monument voor de Slag bij Tannenberg opgericht en ingewijd met een parade van 70.000 deelnemers uit hel Duitsland. Na 1945 werd dit nationale monument opgeblazen. Een nieuw Pools nationaal monument, waarmee de nederlaag in 1414 van de Duitse Orde tegen de Poolse koning werd herdacht, kwam ervoor in de plaats.
In de Tweede Wereldoorlog werd in de nabijheid een groot concentratiekamp gebouwd waar vooral krijgsgevangen werden ondergebracht: 55.000 van hen verloren daar hun leven. In 1945 werd het gebied Pools en moesten de Duitstalige inwoners, voor zover niet al gevlucht, hun stad verlaten. Nieuwe Poolse en ook Oekraïense inwoners kwamen in hun plaats.
Geboren in Hohenstein/ Olzstynek
- Friedrich Motzfeld (1643-1691), verzamelaar van Mazoerse volksliederen en verhalen
- Christoph Cölestin Mrongovius (1764–1855), luthers dominee en beschermer van de Mazoerse taal
- Friedrich August Dewischeit (1805-1884), componist van Mazoerse volksliederen
- Max Toeppen (1822-1884, historicus met name betreffende Mazoerië
- Paul Wendland (1864–1915), filoloog
- Paul Kahle (1875–1964), oriëntalist
- Werner Hennig (1929–2014), jurist in het sociale gerechtshof van de Bondsrepubliek
- Klaus Porbadnik (1930–2011), atleet
- Hans-Gert Roloff (* 1932), germanist, literatuurhistoricus
Verkeer en vervoer
27-12-2005
