Olecko
Dit artikel gaat over de plaats Olecko. Voor de gelijknamige gemeente zie Olecko (gemeente).
Stad in Polen  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
  | |||
| Situering | |||
| Woiwodschap | Ermland-Mazurië | ||
| District | Powiat Olecki | ||
| Gemeente | Olecko | ||
| Coördinaten | 54° 2′ NB, 22° 30′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 11,42 km² | ||
| Inwoners (2005) |
16.100 (1410 inw./km²) | ||
| Overig | |||
| Postcode | 19-400 | ||
| Identificatiecode | 28130 | ||
| Kentekenplaat | NOE | ||
| Website | Officiële website | ||
| Foto's | |||
 | |||
| |||
Olecko (Duits: Marggrabowa, ook: Oletzko; 1928-1945: Treuburg) is een stad in het Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië, gelegen in de powiat Olecki. De oppervlakte bedraagt 11,42 km², het inwonertal 16.100 (2005).
Geschiedenis
Olecko werd als Marggrabowa in 1560 gesticht door Albrecht von Brandenburg-Ansbach, hertog van Pruisen met als doel was om dit nauwelijks bewoonde deel van Oost-Pruisen onder betere controle te brengen en daarmee de grens met Polen te beveiligen. Daartegenover stichtte Sigismund II. Augustus koning van Polen een soortgelijke stad aan de andere kant van de grens: Augustow. In 1619 zou bij de nieuwe stad een jachtslot door de hertog gebouwd worden met de naam Oletzko een naam die ook ging gelden voor het landkreis (plattelandsdistrict) rondom de stad. Duitse nationalisten vonden deze naam niet Duits genoeg en wijzigden die in 1928 in Treuburg.
In de landkreis Oletzko woonden Pools sprekende lutherse kolonisten uit het naastgelegen Mazurië. De stad telde aanvankelijk weinig meer dan duizend inwoners. Negentig procent stierf in de grote pestepidemie van 1709. In dit economisch marginale gebied bleef de bevolkingsgroei gering, maar in 1780 waren er toch weer anderhalf duizend mensen in de stad woonachtig. Pas in 1850 was hun aantal verdubbeld en vlak voor de Eerste Wereldoorlog waren het er 5.000. Deze poolstalige was loyaal aan het Pruisische gezag. Door het staatsonderwijs in de tweede helft van de 19de eeuw onderging deze bevolking een proces van germanisering.
Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog, in augustus 1914, trokken Russische legers het gebied binnen en werd de stad platgebrand. Een groot deel van de bevolking vluchtte. De Russen trokken zich terug na de Slag bij Tannenberg maar in februari 1915 vielen ze opnieuw Oost-Pruisen binnen hoewel zij niet verder dan de stad kwamen en zich toen terug moesten trekken. Pas daarna keerden de bewoners terug in hun verwoeste stad.
Bij de na de Eerste Wereldoorlog gehouden volksraadpleging in 1920 stemden in de landkreis Oletzko slechts twee ingezetenen voor aansluiting bij Polen. Als dank voor de trouw aan Pruisen werd de stad in 1928 in Treuburg omgedoopt.
Vlak voor de Tweede Wereldoorlog woonden er 7.000 mensen en een deel van hun vluchtte al in oktober 1944 voor de komst van het Sovjet-leger. In januari 1945 kwam de stad na verwoestende bombardementen in handen van de Sovjets. Hierna werd de stad deel van Polen. De bewoners die nog Pools spraken mochten blijven, Duitstaligen moesten verdwijnen. Nieuwe Poolse bewoners kwamen in hun plaats. In de jaren vijftig en zestig verdwenen veel van de tweetalige Mazoeren alsnog naar Duitsland.
Na de oorlog zou het nu Poolse Marggrabowa modern heropgebouwd worden. De stad werd hoofdplaats van de powiat Olecko en groeide in inwonertal tot 16.000.
