Old Red Sandstone

De Old Red Sandstone (Engels voor oude rode zandsteen) is een serie sedimentaire gesteentelagen in Groot-Brittannië, Ierland en onder de Noordzee. De lagen zijn overwegend rood of rossig van kleur. Het zijn op het land afgezette lagen uit het Devoon. Soms wordt de naam Old Red Sandstone ook gebruikt in de zin van een faciës, voor gesteentelagen in het noordwesten van Europa en oosten van Noord-Amerika die een vergelijkbaar uiterlijk, ouderdom, en ontstaanswijze hebben. Het was een van de eerste sedimentaire gesteentes die geologen en paleontologen nauwkeurig bestudeerden, aan het begin van de 19e eeuw.^[1]

De Old Red Sandstone is afgezet van 408 tot 370 Ma. Het zand was het product van erosie van Silurische gesteenten, opgeheven door de zich in dat tijdperk voltrekkende Caledonische orogenese. Omdat de Caledoniden een lange gebergteketen vormden, zijn langs de Noord-Amerikaanse oostkust en de Europese westkust veel rode siliclastische gesteentes uit deze tijd te vinden. Het paleocontinent dat tijdens de Caledonische orogenese gevormd werd uit Baltica en Laurentia wordt daarom wel het Old Red Sandstone Continent genoemd.

De Old Red Sandstone kan extreem dik zijn (11 km op sommige plekken). De lagen werden afgezet in proximale puinwaaiers, door vlechtende rivieren, door de wind (eolisch), in rivierdelta's en in lagunes. In de lagunaire afzettingen komen veel fossielen voor, waaronder agnatha- en ostracodermvissen en uitgestorven soorten planten.

De Britse stratigrafie deelt de Old Red Sandstone in drie delen:

• De Lower Old Red Group, van ouderdom lopend van het laatste Siluur tot het Emsien;
• De Kyle Group uit het Givetien;
• De Upper Old Red Group, uit het laatste Givetien en Boven-Devoon.

De naam Old Red Sandstone werd ingevoerd door William Daniel Conybeare en William Phillips in 1822, ter onderscheid met de New Red Sandstone uit het Perm en Trias. In de eerste helft van de 19e eeuw werd de Old Red Sandstone bestudeerd door geologen en paleontologen als Hugh Miller, Henry de la Beche, Roderick Murchison en Adam Sedgwick. Sedgwick plaatste de rode lagen in het Devoon, waarvan hij de naam zelf invoerde.

De Old Red Sandstone wordt op plaatsen waar hij dagzoomt gebruikt als bouwmateriaal. Voorbeelden zijn te vinden in de omgeving van Stirling, Perth, Caithness en Tayside.