Occitaans kruis

Het Occitaans kruis (ook kruis van Toulouse, kruis van de Languedoc, kruis van Forcalquier) is een symmetrisch heraldisch kruis dat bestaat uit een gelijkarmig kruis waarvan elke arm aan het uiteinde is verbreed en afgerond. Aan het einde van elke arm bevinden zich drie kleine, halfronde uitstulpingen, waardoor het kruis in totaal twaalf afgeronde punten heeft.

In het midden van het kruis is vaak een kleine cirkel of knop zichtbaar, die staat voor samenhang en eenheid van het geheel. Het kruis is meestal rood op een gele of gouden achtergrond, een kleurcombinatie die traditioneel verbonden is met Occitanië in Zuid-Frankrijk.

Er wordt beweerd dat het Occitaans kruis een pre-christelijke oorsprong had: het zou het twaalfpuntig zonnewiel kunnen zijn, zoals er een gevonden is in Saint-Michel-de-Lanès, niet ver van Toulouse; de twaalf schijven zouden dan gestaan hebben voor de twaalf tekens van de dierenriem.^[1] Dit is een van vele theorieën over de oorsprong van dit kruis; sommigen gaan terug tot de antieke tijden.^[2]

In de Middeleeuwen werd het vermoedelijk voor het eerst gebruikt door de graven van Forcalquier in (het tegenwoordige) Provence, daarna door de graven van Toulouse in de Languedoc.Het zou gedragen zijn door Raymond IV van Toulouse gedurende de Eerste Kruistocht, maar het werd reeds eerder gesignaleerd tijdens de regeerperiode van Willem Taillefer, graaf van Toulouse. Er is een hypothese die verklaart dat de vier armen van het kruis gespleten werden om ze met 12 blindklinknagels te kunnen bevestigen op een schild.

De eerste geschreven referentie dateert van een document uit 1173, geschreven door een Provencaalse notaris, waarin wordt vermeld dat de graven van Toulouse dit kruis in hun wapenschilden opnamen toen ze de Provence verkregen.^[3] De eerste afbeelding op een zegel van Raymond IV van Toulouse dateert van 1211.^[4]

Later verspreidde het zich over de andere provincies Provence, Guyenne, Gascogne, Dauphiné, Auvergne en Limousin.^[5] Hierdoor groeide het uit tot een symbool van de Occitaanse identiteit, taal en cultuur. Tegenwoordig wordt het veel gebruikt in vlaggen, wapenschilden en logo’s die verwijzen naar de regio Occitanië en haar erfgoed. Toulouse heeft het Occitaans kruis als embleem aangenomen in 1983 bij de herdenkingsvieringen van de historische betekenis van de middeleeuwse graven van Toulouse