Tandvlinders
| Tandvlinders | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | ||||||||||
| Wapendrager (Phalera bucephala) | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Familie | ||||||||||
| Notodontidae Stephens, 1829 | ||||||||||
![]() | ||||||||||
| Phalera bucephala | ||||||||||
| Afbeeldingen op | ||||||||||
| Tandvlinders op | ||||||||||
| ||||||||||
De tandvlinders (Notodontidae) zijn een familie van vlinders uit de superfamilie Noctuoidea. De familie van de tandvlinders omvat wereldwijd verspreid meer dan 4700 soorten.[1] De meeste soorten komen voor in tropische gebieden. In Nederland zijn 32 soorten waargenomen. Hieronder valt de eikenprocessierups, die berucht is om zijn brandharen.
Tandvlinders hebben een dik lichaam en een behaard uiterlijk. De meeste zijn bruinig van kleur en tonen enige gelijkenis met uilen, vlinders uit de familie Noctuidae. Sommige soorten hebben twee staartjes aan hun achterlijf of een uitsteeksel op hun rug die in rust boven de vleugels uitsteekt, wat de aanduiding tandvlinder verklaart. Met name de rupsen van de hermelijnvlinders hebben een gevorkte staart waaruit bij verstoring rode, zweepachtige draden tevoorschijn komen die heen en weer bewegen
De rupsen van tandvlinders zijn niet altijd behaard en nemen vaak bijzondere houdingen aan om vijanden om de tuin te leiden of af te schrikken. De imagines eten niet meer, maar vele ervan hebben toch monddelen.
Taxonomie
Hieronder volgt de onderverdeling van deze familie in verschillende taxa volgens [1]
- Anaphinae Sharpe, 1890
- Cerurinae Ruthe, 1832
- Chadisrinae St Laurent & Schintlmeister, 2025
- Dicranurinae Duponchel, 1845
- Dudusinae Matsumura, 1929
- Hapigiinae Miller, Janzen & Franclemont, 1997
- Hemiceratinae Guenée, 1852
- Heterocampinae Neumoegen & Dyar, 1894
- Lusurinae Thiaucourt, 2015
- Notodontinae Stephens, 1829
- Nystaleinae Forbes, 1948
- Peratodontinae St Laurent & Goldstein, 2025
- Periergosinae Kobayashi, 2016
- Phalerinae Butler, 1886
- Platychasmatinae Nakamura, 1956
- Pygaerinae Duponchel, 1845
- Shachiinae St Laurent & Goldstein, 2025
- Spataliinae Matsumura, 1929
- Stauropinae Matsumura, 1925
- Teleclitinae St Laurent & Goldstein, 2025
- Thaumetopoeinae Aurivillius, 1891
De soorten van de voormalige onderfamilie Dioptinae Walker, 1862 zijn sinds 2025 ondergebracht in de onderfamilie Nystaleinae.[1]
Geslachten die niet in een onderfamilie zijn ondergebracht
- Anotodonta Strand, 1912
- Antizana Gaede, 1938
- Archigargetta Kiriakoff, 1967
- Arunda Walker, 1865
- Bugandita Kiriakoff, 1965
- Gaedeina Romieux, 1945
- Gissarus Nye, 1980
- Induba Kiriakoff, 1975
- Jurivalentinia Stshetkin, 1980
- Lamorina Gaede, 1928
- Macrosenta Holland, 1893
- Microchadisra Kiriakoff, 1970
- Pinheyia Kiriakoff, 1971
- Psegmaphora Gaede, 1930
- Rodneya Kiriakoff, 1967
- Ulina Kiriakoff, 1967
Geslacht dat mogelijk thuishoort in de familie Scranciidae
- Fanambana Kiriakoff & Viette, 1969
Geslachten die mogelijk tot een andere familie behoren
- Clostra Walker, 1862
- Darabitta Walker, 1859
- Docyna Walker, 1855
- Felia Walker, 1855
- Lagela Walker, 1855
- Lamnis Walker, 1855
- Lebadia Walker, 1869
- Lymphorta Walker, 1858
- Mainiella Kiriakoff, 1962
- Metopolophota Bethune-Baker, 1909
- Peroma Walker, 1855
- Ripisa Walker, 1855
- Sanega Walker, 1855
- Sidana Walker, 1855
- SuretaWalker, 1855
- Xeniara Walker, 1855
- Xulora Walker, 1855
- Zamana Fletcher, 1980
In Nederland waargenomen soorten
- Genus: Cerura
- Genus: Clostera
- Genus: Drymonia
- Genus: Furcula
- Genus: Gluphisia
- Genus: Harpyia
- Genus: Leucodonta
- Genus: Notodonta
- Genus: Odontosia
- Genus: Peridea
- Genus: Phalera
- Genus: Pheosia
- Genus: Pterostoma
- Genus: Ptilodon
- Genus: Ptilophora
- Genus: Stauropus
- Genus: Thaumetopoea
- https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/vlinders-herkennen/families/familie/tandvlinders
- https://www.vlinderstichting.nl/vlinders
- Overzicht Notodontidae op waarneming.nl
- 1 2 3 St Laurent, Ryan A.; Goldstein, Paul Z.; Prada-Lara, Liliana; Schintlmeister, Alexander; Miller, Scott E.; Miller, James S.; et al. (2025). Phylogenomics of Prominent Moths (Lepidoptera: Notodontidae): A Subfamily-Level Reclassification - Smithsonian Institution Scholarly Press. Book. DOI:10.5479/si.28912337

