Newbery Medal

Newbery Medal
Algemene informatie
Prijscategorie literatuurprijs, medaille, kinderliteratuurprijsBewerken op Wikidata
Uitgereikt door Association for Library Service to Children, een onderdeel van de American Library Association
Vernoemd naar John NewberyBewerken op Wikidata
Land(en) Verenigde Staten
Onderdeel van American Library Association awardsBewerken op Wikidata
Edities
Eerst uitgereikt 1922
Website
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Jeugdliteratuur

De John Newbery Medal, vaak afgekort tot Newbery, is een literaire prijs die jaarlijks wordt uitgereikt door de Association for Library Service to Children (ALSC), een onderdeel van de American Library Association (ALA).[1] De prijs wordt toegekend aan de auteur van "de meest opmerkelijke bijdrage aan de Amerikaanse jeugdliteratuur". De Newbery en de Caldecott Medal worden beschouwd als de twee meest prestigieuze prijzen voor kinderboeken in de Verenigde Staten.[2] Boeken die worden bekroond zijn doorgaans ruim verkrijgbaar in boekhandels en bibliotheken, hun auteurs worden geïnterviewd op televisie en er verschijnen masterscripties en proefschriften over hun werk.[3]

De prijs is genoemd naar John Newbery, een Engelse uitgever uit de achttiende eeuw die bekendstond als pionier in de kinderboekensector.[3] De winnaar van de Newbery wordt gekozen tijdens de Midwinter Conference van de ALA door een commissie van vijftien leden. Het idee voor de prijs werd in 1921 voorgesteld door Frederic G. Melcher, waarmee de Newbery de eerste internationale prijs voor kinderboeken werd.[4] De bronzen medaille werd ontworpen door beeldhouwer Rene Paul Chambellan en wordt aan de winnaar uitgereikt op de jaarlijkse ALA-conferentie. Sinds de oprichting is de samenstelling van de selectiecommissie enkele keren gewijzigd, maar het ontwerp van de medaille is ongewijzigd gebleven.

Naast de Newbery Medal wijst de commissie ook een variabel aantal Newbery Honors (voorheen runners-up) toe aan andere titels die tot de belangrijkste kanshebbers behoren. Het aantal varieerde in de geschiedenis van nul tot acht, maar sinds 1938 doorgaans van één tot vijf. Om in aanmerking te komen moet een boek zijn geschreven door een auteur die Amerikaans staatsburger of inwoner is, en het moet in het voorgaande jaar voor het eerst of gelijktijdig in de Verenigde Staten in het Engels zijn gepubliceerd.[5] Zes auteurs hebben tweemaal de Newbery Medal gewonnen. Daarnaast hebben meerdere schrijvers zowel een Medal als een Honor ontvangen, terwijl anderen meermalen een Honor kregen. Laura Ingalls Wilder won vijf keer een Honor, maar nooit de Medal zelf.

In de geschiedenis van de prijs werd tweemaal een Amerikaan bekroond die in Nederland was geboren: Hendrik Willem van Loon, die in 1922 de eerste laureaat was, en Meindert DeJong in 1955.

Geschiedenis

Frederic G. Melcher opperde als eerste het idee voor de Newbery Award.

De Newbery Medal werd ingesteld op 22 juni 1921 tijdens de jaarlijkse conferentie van de ALA.[6] Het voorstel kwam van Frederic G. Melcher, destijds redacteur van Publishers Weekly. Het idee werd positief ontvangen door de aanwezige jeugdbibliothecarissen en vervolgens goedgekeurd door het uitvoerend bestuur van de ALA.[7] Hoewel de ALA de prijs vanaf het begin beheerde, financierde Melcher de productie en het ontwerp van de medaille.[8] In 1922 werd de prijs voor het eerst uitgereikt, voor boeken die in 1921 waren verschenen.

Het doel van de prijs was om de kwaliteit en creativiteit in jeugdliteratuur te stimuleren en om te benadrukken dat kinderboeken erkenning en waardering verdienen. In 1932 besloot de commissie dat een auteur alleen een tweede Newbery kon winnen als de stemming unaniem was. Deze regel bleef van kracht tot 1958, toen Joseph Krumgold de eerste werd die tweemaal de Newbery won.[4] In 1963 werd bepaald dat ook gezamenlijk auteurschap in aanmerking kwam. In de jaren zeventig en tachtig werden verdere wijzigingen doorgevoerd. In 1971 werd de term Newbery Honor officieel ingevoerd. Alle eerdere runners-up werden met terugwerkende kracht als Honor Books aangemerkt.[4]

Medaille

De bronzen medaille, ontworpen door Rene Paul Chambellan, toont aan de voorzijde een schrijver die zijn werk aanbiedt aan een jongen en een meisje. Op de keerzijde staat de inscriptie: "For the most distinguished contribution to American literature for children".[4] Op de medaille staat nog steeds de naam Children’s Librarians’ Section, de oorspronkelijke sectie die verantwoordelijk was voor de prijs, ondanks dat de commissie sindsdien meerdere keren van naam veranderde. Elke winnaar ontvangt een eigen exemplaar met zijn of haar naam gegraveerd. Tegenwoordig wordt de prijs beheerd door de ALSC.[1]

Selectiecommissie

John Newbery (1713-1767), vaak aangeduid als de "vader van de kinderlectuur", was een Engelse uitgever die als eerste kinderboeken tot een duurzaam en winstgevend onderdeel van de boekenmarkt maakte.

In de beginjaren werd de winnaar gekozen via stemming door leden van de Children’s Librarian Section. Alle bibliothecarissen konden boeken nomineren, waarna de jury één favoriet koos. Het eerste winnende boek, The Story of Mankind van Hendrik Willem van Loon, kreeg 163 van de 212 stemmen. In 1924 werd het systeem gewijzigd: voortaan zou een speciale commissie de winnaar selecteren. Deze commissie bestond uit het uitvoerend bestuur van de Children’s Librarian Section, hun commissie voor boekbeoordeling en drie extra leden. In 1929 volgde opnieuw een wijziging: de commissie bestond voortaan uit de vier bestuursleden, de voorzitters van de vaste commissies en de oud-voorzitter. Nominaties konden nog steeds door gewone leden worden ingediend.[4]

In 1937 voegde de ALA de Caldecott Medal toe, bedoeld voor "de kunstenaar van het meest bijzondere Amerikaanse prentenboek voor kinderen".[9] In datzelfde jaar selecteerde één commissie zowel de Newbery- als de Caldecott-winnaars.[8] Sinds 1978 bestaan er twee afzonderlijke commissies van vijftien leden, één voor elke prijs. Jaarlijks wordt een nieuwe commissie samengesteld, bestaande uit acht gekozen, zes benoemde leden en een benoemde voorzitter.[4]

Selectieproces

Leden van de commissie worden gekozen om een brede vertegenwoordiging van bibliotheken, leerkrachten en boekrecensenten te waarborgen. Zij lezen de boeken in hun eigen tijd en komen tweemaal per jaar bijeen voor besloten vergaderingen. Elk boek dat voldoet aan de voorwaarden komt in aanmerking; nominatie is geen vereiste. De Newbery wordt toegekend aan de "auteur van de meest opmerkelijke bijdrage aan de Amerikaanse jeugdliteratuur, gepubliceerd door een Amerikaanse uitgever in de Verenigde Staten, in het Engels, tijdens het voorgaande jaar".[4]

De winnaars worden bekendgemaakt tijdens de Midwinter Meeting van de American Library Association, die plaatsvindt in januari of februari. De Honor Books vormen een selectie uit de runners-up op de laatste stemronde: dit zijn ofwel de hoogst genoteerde runners-up op dat stembiljet, ofwel de winnaars van een extra stemronde waaraan de uiteindelijke winnaar niet meer meedoet. De resultaten van de stemming blijven geheim en winnaars worden kort voor de officiële aankondiging telefonisch op de hoogte gebracht.

In 2015 stelde K.T. Horning van het Cooperative Children's Book Center van de University of Wisconsin-Madison voor om de oude discussies over de Newbery- en Caldecottprijzen openbaar te maken, ten behoeve van onderzoekers en historici. Dit voorstel leidde tot zowel steun als kritiek van voormalige commissieleden en erkende auteurs.[10][11]

Kritiek

In oktober 2008 publiceerde de Amerikaanse kinderboekenexpert Anita Silvey in School Library Journal een artikel waarin zij de commissie bekritiseerde omdat deze te vaak boeken zou selecteren die te moeilijk zijn voor kinderen.[3] Lucy Calkins van het Reading and Writing Project aan de Teachers College van Columbia University onderschreef dit en stelde dat "duizenden, zelfs miljoenen, meer kinderen zouden opgroeien met lezen als de Newbery-commissie boeken zou uitlichten die diepzinnig, mooi en onweerstaanbaar zijn voor kinderen".[3] De toenmalige ALSC-voorzitter Pat Scales reageerde dat populariteit nooit het criterium is geweest: "Het gaat om literaire kwaliteit. Hoeveel volwassenen hebben alle Pulitzerprijs-winnende boeken gelezen en... ook nog van elk ervan genoten?"[3] John Beach, universitair hoofddocent geletterdheidseducatie aan St. John’s University in New York, vergeleek de boeken die volwassenen voor kinderen selecteren met de boeken die kinderen zelf kiezen. Hij constateerde dat er in de dertig jaar voorafgaand aan 2008 slechts een overlap van vijf procent bestond tussen de Children’s Choice Awards (International Reading Association) en de lijst Notable Children’s Books van de American Library Association.[3] Volgens Beach heeft "de Newbery waarschijnlijk meer gedaan om kinderen van lezen af te houden dan welke andere kinderboekenprijs in de uitgeefwereld dan ook".[3]

Winnaars

De Nederlands-Amerikaanse schrijver Hendrik Willem van Loon won in 1922 de allereerste Newbery Medal met zijn boek The Story of Mankind.
  • 1922: Hendrik Willem van Loon – The Story of Mankind
  • 1923: Hugh Lofting – The Voyages of Doctor Dolittle
  • 1924: Charles Hawes – The Dark Frigate
  • 1925: Charles Finger – Tales from Silver Lands
  • 1926: Arthur Bowie Chrisman – Shen of the Sea
  • 1927: Will James – Smoky the Cow Horse
  • 1928: Dhan Gopal Mukerji – Gayneck, the Story of a Pigeon
  • 1929: Eric P. Kelly – The Trumpeter of Krakow
  • 1930: Rachel Field – Hitty, Her First Hundred Years
  • 1931: Elizabeth Coatsworth – The Cat Who Went to Heaven
  • 1932: Laura Adams Armer – Waterless Mountain
  • 1933: Elizabeth Foreman Lewis – Young Fu of the Upper Yangtze
  • 1934: Cornelia Meigs – Invincible Louisa
  • 1935: Monica Shannon – Dobry
  • 1936: Carol Ryrie Brink – Caddie Woodlawn
  • 1937: Ruth Sawyer – Roller Skates
  • 1938: Kate Seredy – The White Stag
  • 1939: Elizabeth Enright – Thimble Summer
  • 1940: James Daugherty – Daniel Boone
  • 1941: Armstrong Sperry – Call It Courage
  • 1942: Walter D. Edmonds – The Matchlock Gun
  • 1943: Elizabeth Gray Vining – Adam of the Road
  • 1944: Esther Forbes – Johnny Tremain
  • 1945: Robert Lawson – Rabbit Hill
  • 1946: Lois Lenski – Strawberry Girl
  • 1947: Carolyn Sherwin Bailey – Miss Hickory
  • 1948: William Pène du Bois – The Twenty-One Balloons
  • 1949: Marguerite Henry – King of the Wind
  • 1950: Marguerite de Angeli – The Door in the Wall
  • 1951: Elizabeth Yates – Amos Fortune, Free Man
  • 1952: Eleanor Estes – Ginger Pye
  • 1953: Ann Nolan Clark – Secret of the Andes
  • 1954: Joseph Krumgold – And Now Miguel
  • 1955: Meindert DeJong – The Wheel on the School
  • 1956: Jean Lee Latham – Carry On, Mr. Bowditch
  • 1957: Virginia Sorensen – Miracles on Maple Hill
  • 1958: Harold Keith – Rifles for Watie
  • 1959: Elizabeth George Speare – The Witch of Blackbird Pond
  • 1960: Joseph Krumgold – Onion John
  • 1961: Scott O’Dell – Island of the Blue Dolphins
  • 1962: Elizabeth George Speare – The Bronze Bow
  • 1963: Madeleine L’Engle – A Wrinkle in Time
  • 1964: Emily Cheney Neville – It's Like This, Cat
  • 1965: Maia Wojciechowska – Shadow of a Bull
  • 1966: Elizabeth Borton de Treviño – I, Juan de Pareja
  • 1967: Irene Hunt – Up a Road Slowly
  • 1968: E. L. Konigsburg – From the Mixed-Up Files of Mrs. Basil E. Frankweiler
  • 1969: Lloyd Alexander – The High King
  • 1970: William H. Armstrong – Sounder
  • 1971: Betsy Byars – Summer of the Swans
  • 1972: Robert C. O’Brien – Mrs. Frisby and the Rats of NIMH
  • 1973: Jean Craighead George – Julie of the Wolves
  • 1974: Paula Fox – The Slave Dancer
  • 1975: Virginia Hamilton – M. C. Higgins, the Great
  • 1976: Susan Cooper – The Grey King
  • 1977: Mildred Taylor – Roll of Thunder, Hear My Cry
  • 1978: Katherine Paterson – Bridge to Terabithia
  • 1979: Ellen Raskin – The Westing Game
  • 1980: Joan Blos – A Gathering of Days
  • 1981: Katherine Paterson – Jacob Have I Loved
  • 1982: Nancy Willard – A Visit to William Blake's Inn
  • 1983: Cynthia Voigt – Dicey's Song
  • 1984: Beverly Cleary – Dear Mr. Henshaw
  • 1985: Robin McKinley – The Hero and the Crown
  • 1986: Patricia MacLachlan – Sarah, Plain and Tall
  • 1987: Sid Fleischman – The Whipping Boy
  • 1988: Russell Freedman – Lincoln: A Photobiography
  • 1989: Paul Fleischman – Joyful Noise: Poems for Two Voices
  • 1990: Lois Lowry – Number the Stars
  • 1991: Jerry Spinelli – Maniac Magee
  • 1992: Phyllis Reynolds Naylor – Shiloh
  • 1993: Cynthia Rylant – Missing May
  • 1994: Lois Lowry – The Giver
  • 1995: Sharon Creech – Walk Two Moons
  • 1996: Karen Cushman – The Midwife’s Apprentice
  • 1997: E. L. Konigsburg – The View from Saturday
  • 1998: Karen Hesse – Out of the Dust
  • 1999: Louis Sachar – Holes
  • 2000: Christopher Paul Curtis – Bud, Not Buddy
  • 2001: Richard Peck – A Year Down Yonder
  • 2002: Linda Sue Park – A Single Shard
  • 2003: Avi – Crispin: The Cross of Lead
  • 2004: Kate DiCamillo – The Tale of Despereaux
  • 2005: Cynthia Kadohata – Kira-Kira
  • 2006: Lynne Rae Perkins – Criss Cross
  • 2007: Susan Patron – The Higher Power of Lucky
  • 2008: Laura Amy Schlitz – Good Masters! Sweet Ladies!
  • 2009: Neil Gaiman – The Graveyard Book
  • 2010: Rebecca Stead – When You Reach Me
  • 2011: Clare Vanderpool – Moon Over Manifest
  • 2012: Jack Gantos – Dead End in Norvelt
  • 2013: Katherine Applegate – The One and Only Ivan
  • 2014: Kate DiCamillo – Flora & Ulysses: The Illuminated Adventures
  • 2015: Kwame Alexander – The Crossover
  • 2016: Matt de la Peña – Last Stop on Market Street
  • 2017: Kelly Barnhill – The Girl Who Drank the Moon
  • 2018: Erin Entrada Kelly – Hello, Universe
  • 2019: Meg Medina – Merci Suárez Changes Gears
  • 2020: Jerry Craft – New Kid
  • 2021: Tae Keller – When You Trap a Tiger
  • 2022: Donna Barba Higuera – The Last Cuentista
  • 2023: Amina Luqman-Dawson – Freewater
  • 2024: Dave Eggers – The Eyes and the Impossible
  • 2025: Erin Entrada Kelly – The First State of Being
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.