Neumark
| Neumark Ostbrandenburg Nowa Marchia terra trans Oderam | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Onderdeel van het Markgraafschap Brandenburg | |||||
| |||||
| |||||
| Kaart | |||||
 | |||||
| 1320, Neumark in het noordoosten aan de grens met het toenmalige koninkrijk Polen. | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | tot 1548 Soldin (Myślibórz), daarna Küstrin (Kostrzyn nad Odrą). | ||||
| Bevolking | Duits | ||||
| Talen | Duits, Pools, Brandenburgs | ||||
| Religie(s) | na 1525 luthers, daarvoor rooms-katholiek | ||||
De Neumark (Pools: Nowa Marchia) is een historische landstreek ten oosten van de rivier de Oder, welke ook bekend is als Oost-Brandenburg. Tot 1945 hoorde de Neumark tot de Pruisische provincie Brandenburg. De Neumark komt tegenwoordig grotendeels overeen met het woiwodschap Lubusz in Polen.
De Neumark werd in het westen en zuiden door de Oder begrensd, in het noorden grensde de Neumark aan de provincie Pommeren en in het oosten aan de provincie Posen (en vanaf 1919 aan Polen). Het landschap werd bepaald door de rivieren Oder, Warthe en Netze met uitgestrekte moerasgebieden.
Geschiedenis
Aan het begin van onze jaartelling tot in de 5e eeuw werd het gebied van de latere Neumark bewoond door Germaanse stammen. Daarna, tot het begin van de 13e eeuw was het dunbevolkt door Slavische stammen. Vanaf eind 10e eeuw kwam het gebied onder de heerschappij van de Poolse koning. Koning Bolesław III van Polen (1102 tot 1138) vestigde zijn gezag westwaarts tot aan het latere Berlijn. Na het bewind van Bolesław III schonken regionale hertogen grond aan kloosterorden uit het Duitsland als de cisterciënzers en een aantal adellijke geslachten, om onbevolkte gebieden te ontginnen en met kolonisten te bevolken.
In 1225 ontstond het prinsbisdom Lebus waardoor de kerk ook een rol in de wereldlijke macht kreeg. De Brandenburgse markgraven Johan I en Otto III namen later de positie van de Poolse koning als leenheer over. Vanaf 1287 was het gebied Brandenburgs en onderdeel van het Duitse Rijk. In het gebied werden steden gesticht waar de bevolking voornamelijk uit Saksen bestond. In 1397 werd voor het eerst de naam neuwe Mark obir Oder voor het gebied gebruikt. De centraal gelegen stad Soldin (Myślibórz) was in het begin de hoofdstad. In 1548 werd deze verplaatst naar Küstrin (Kostrzyn nad Odrą).
Tussen 1618 en 1701 bestond er de Neumark een personele unie van de Mark Brandenburg met het hertogdom Pruisen. Hieruit ontstond het koninkrijk Pruisen waarin de Neumark een Pruisische provincie werd. Door de Dertigjarige Oorlog was de bevolking in de 17e eeuw sterk geslonken. Door nieuwe ontginningen bij de Oder gebied nam de bevolking toe, mede door de komst van hugenoten uit Frankrijk.
Bij de Tweede Poolse Deling kwam het Poolse hertogdom Posen (Poznań) aan Pruisen. De vroegere grens met Polen werd nu een Duitse provinciegrens. Veel Poolstaligen in de grensgebieden gingen in de 19e eeuw over op het gebruik van het Brandenburgs dialect en het Duits. Posen kwam in 1919 Posen weer bij Polen en de provinciegrens met Posen werd nu de staatsgrens tussen Duitsland en Polen.
In 1939 telde de Neumark 645.000 inwoners. Bij de verovering door het Sovjetleger begin 1945 en de daarop volgende verdrijving van de Duitse bevolking vielen zeer veel burgerslachtoffers door geweld, marteling, verkrachtingen en massamoorden gepleegd door Sovjetmilitairen en later Poolse milities. De plaats van de Duitse bevolking werd ingenomen door Polen. Ongeveer een derde hiervan kwam uit de Oost-Poolse gebieden die door de Sovjet-Unie waren ingelijfd.