Muzieknotatiesoftware

\header { tagline = ##f } \score { \new StaffGroup \with { systemStartDelimiter = #'SystemStartBrace \remove Span_bar_engraver midiInstrument = "acoustic grand" } << \new PianoStaff \with { \remove System_start_delimiter_engraver \override StaffGrouper.staff-staff-spacing.basic-distance = 7 } << \set PianoStaff.connectArpeggios = ##t \override PianoStaff.Arpeggio.stencil = #ly:arpeggio::brew-chord-bracket \new Staff \relative c'' { \time 4/4 \omit Staff.TimeSignature \set Staff.extraNatural = ##f \key cis \minor \clef treble \override DynamicTextSpanner.style = #'none \tempo "Tempo primo" 4=34 \once \override DynamicText.Y-offset = #-3.4 r8\fff <cis e gis cis>-> <e gis b e>->_\markup { \lower #3.4 \italic pesante } <dis fisis ais dis>-> r <d fis bis d>-> r <bis dis fis bis> | % mt 46 r8_\markup { \lower #3.4 \dynamic sffff } \once \omit Staff.DynamicText <cis e gis cis>\ffff-> <e gis b e>-> <dis fisis ais dis>-> r <d fis bis d>-> r <bis dis fis bis>-> | % mt 47 } \new Staff \with { \override VerticalAxisGroup.staff-staff-spacing.basic-distance = #15 } \relative c' { \time 4/4 \omit Staff.TimeSignature \key cis \minor \clef treble \omit Staff.DynamicText \omit Staff.DynamicTextSpanner <cis, e gis cis>2->\fff^\markup { \hspace #-7 \raise #2.2 \italic m.d. } <a' a'>4->\fff <gis gis'>-> | % mt 46 <cis, e gis cis>2->\ffff <a' a'>4-> <gis gis'>-> | % mt 47 } >> \new PianoStaff \with { \remove System_start_delimiter_engraver \override StaffGrouper.staff-staff-spacing.basic-distance = 7 } << \set PianoStaff.connectArpeggios = ##t \override PianoStaff.Arpeggio.stencil = #ly:arpeggio::brew-chord-bracket \new Staff \relative { \time 4/4 \omit Staff.TimeSignature \key cis \minor \clef bass \set Staff.extraNatural = ##f \override DynamicTextSpanner.style = #'none \once \override DynamicText.Y-offset = #-4 r8\fff <e gis cis e>-> <gis b e gis>->_\markup { \lower #4 \italic pesante } <fisis ais dis fisis>-> r <fis bis d fis>-> r <dis fis bis dis>-> | % mt 46 r8_\markup { \lower #3.6 \dynamic sffff } \once \omit Staff.DynamicText <e gis cis e>\ffff-> <gis b e gis>-> <fisis ais dis fisis>-> r <fis bis d fis>-> r <dis fis bis dis>-> | % mt 47 } \new Staff \relative c, { \time 4/4 \omit Staff.TimeSignature \key cis \minor \clef bass \omit Staff.DynamicText \omit Staff.DynamicTextSpanner <cis, e gis cis>2->\fff^\markup { \hspace #-7 \raise #2.6 \italic m.s. } <a' a'>4->\fff <gis gis'>-> | % mt 46 <cis, e gis cis>2->\ffff <a' a'>4-> <gis gis'>-> | % mt 47 } >> \new Dynamics { s2\sustainOn s4\sustainOff\sustainOn s4\sustainOff\sustainOn | % mt 46 s2\sustainOff\sustainOn s4\sustainOff\sustainOn s4\sustainOff\sustainOn | % mt 47 } >> \layout { \context { \Score tempoHideNote = ##t } line-width = 608\mm } \midi {} }
De maten 46 en 47 van de Prelude in cis mineur, nr. 2, uit Morceaux de fantaisie, op. 3, van Rachmaninov. Opgemaakt via de MediaWiki-ondersteuning van LilyPond, zodat er ook uitvoer voor een synthesizer is.[noot 1]

Muziek­notatie­software of een muziek­notatie­programma is software voor het noteren en bewerken van bladmuziek, zoals partituren en partijen.

Oorspronkelijke gebruikers van muzieknotatie­programma's zijn muziekuitgevers, componisten en arrangeurs, maar door de toenemende gebruiksvriendelijkheid groeit het aantal gebruikers onder professionele mucisi met een andere achtergrond en onder amateurmusici.

Ontwikkeling

Bruikbare muzieknotatieprogramma's kwamen na 1990 tot ontwikkeling, veel later dan tekstverwerkers. De structuur van de muzieknotatie is complexer dan tekst. Noten en andere karakters vormen vaak een complexe reeks en muziekmuzieknotatie is tweedimensionaal in plaats van eendimensionaal. Ook zijn er geen algemene regels voor de opmaak van bladmuziek. Bij het handmatig graveren van muziek werden de karakters geplaatst op basis van overgeleverde ervaring en esthetisch gevoel.

Gebruiksmogelijkheden

Muzieknotatie­programma's bieden uiteenlopende gebruiksmogelijkheden. Naarmate muzieknotatieprogramma's veel en bijzondere mogelijkheden bieden zijn ze minder gebruikersvriendelijk, omdat de gebruikersinterface of de opmaaktaal al die mogelijkheden voor de gebruiker toegankelijk moet maken. Dorico, LiliyPond en Sibelius zijn muzieknotatieprogramma's met de meest uitgebreide mogelijkheden.

Veelvoorkomende gebruiksmogelijkheden

Opmaak

De meeste muzieknotatie­programma's hebben automatismen voor de opmaak, zoals

  • uitlijnen van de horizontale afstand tussen noten op basis van esthetische aspecten
  • correct plaatsen van wijzigingstekens en aanwijzingen voor de muzikale articulatie

Invoer

Bewerken en controleren

  • bewerken van de notatie
  • aanpassen van de opmaak
  • gebruik van kleur naast zwart-wit notaties
  • transponeren van muziekdelen
  • automatisch genereren van akkoordsymbolen, vingerzettingen, grepentabellen en dergelijke
  • vervaardigen van individuele partijen uit een partituur
  • kopiëren en verplaatsen van delen van de muziek
  • ondersteunen bij het controleren van de ingevoerde muziek
  • meerdere partijen in één notenbalk plaatsen
  • afspelen van ingevoerde muziek; het doel hiervan is om de ingevoerde muziek te controleren. Een klein voorbeeld is toegevoegd aan de eerste afbeelding van dit artikel.

Importeren en exporteren

  • het importeren van grafisch werk en afbeeldingen
  • het instellen van de afdrukkwaliteit en het papierformaat
  • het afdrukken van de muziek
  • het afspelen van de genoteerde muziek
  • het exporteren van MIDI-bestanden
  • het exporteren van bladmuziek als grafisch werk voor verdere grafische bewerking en vormgeving

Gebruikersinterface

Veel muzieknotatieprogramma's hebben een grafische gebruikersinterface. Daarbij ziet de gebruiker het eindresultaat van de creatie al op de grafische gebruikersinterface en kan deze bewerken. Voor een kleinere groep muzieknotatieprogramma's maakt de gebruiker een tekstbestand waarin hij de muziek beschrijft met een opmaaktaal. Voorbeelden hiervan zijn Lilypond dat een eigen muziekopmaaktaal heeft, MC Musiceditor dat de ABC-notatie gebruikt en musixTeX dat gebruik maakt van de opmaaktaal TeX. Deze muzieknotatieprogramma's ontleden en vertalen deze tekstbestanden naar bladmuziek en/of geluidsbestanden. Muziek invoeren in een grafische gebruikersomgeving is meer intuïtief dan het beschrijven van de muziek. Daar staat tegenover dat het beschrijven van muziek sneller is.

Aanbieders van muzieknotatiesoftware

Commercieel

Commerciële software laat het toe om de bladmuziek en de audiobestanden die de gebruiker maakt vrij te verspreiden, ook tegen betaling, tenzij het intellectuele eigendom dat verbiedt. De bestanden waarin deze pakketten de muziek opslaan kunnen enkel bewerkt worden met de software. Als de licentie verloren gaat kan de gebruiker het origineel niet meer lezen of aanpassen. De commerciële marktleiders zijn Steinberg met Dorico[1] en Avid Technology met Sibelius[2]. MakeMusic stopte vanaf 26 augustus 2024 de ontwikkeling en verkoop van Finale, ondersteuning stopte een jaar later.[3][4]

Commerciële aanbieders van eenvoudiger pakketten zijn Sonic Scores met Amadeus[5], Capella[6], NoteWorthy Composer[7] en PriMus[8], de opvolger van Score Perfect Professional[9].

Shareware

Shareware software is tegen sterk gereduceerde prijzen of zelfs gratis te gebruiken, maar met beperkingen in bijvoorbeeld mogelijkheden of tijdsduur waarin het mag worden gebruik. Soms is het niet toegestaan om muziek die hiermee gemaakt is te verspreiden. Scorecloud[10] is een voorbeeld van een sharewarepakket.

Freeware

Freeware software is zonder vergoeding te gebruiken, zonder beperkingen. Soms is freeware een versie van een commercieel pakket met beperkte gebruiksmogelijkheden. Een voorbeeld is de freewareversie van Primus[11].

Vrije software

Vrije software is ook zonder beperking te gebruiken, maar ook de broncode is beschikbaar en kan zelfs aangepast worden. De broncode mag altijd doorgegeven en gekopieerd worden. Ook de bestanden waarin het programma zijn bestanden bewaart zijn gedocumenteerd en daardoor leesbaar. Voorbeelden van pakketten met vrije software zijn Denemo[12], LilyPond[13], MC Musiceditor[14], MuseScore[15] en musiXTeX[16].

Vergelijkingen

Opmaak

Hieronder staat een aantal malen hetzelfde muziekfragment, steeds opgemaakt met andere muzieknotatiesoftware. Het muziekfragment is 46 en 47 van de Prelude in cis mineur, nr. 2, uit Morceaux de Fantaisie, opus 3, van Rachmaninov.

Publicaties

Publicaties waarin muzieknotatiesoftware wordt vergeleken zijn bijvoorbeeld:

  • Best Music Notation Software in 2025: Complete Guide for Musicians[17]
  • A buyer’s guide to notation software to suit your compositional needs[18]
  • Music Notation Software: Which is right for you?[19]
  • Dorico vs LilyPond vs MuseScore vs Sibelius[20]

Zie ook

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.