Muurschildering Thérèse Schwartze

Muurschildering Thérèse Schwartze
Muurschildering met zelfportret (oktober 2025)
Kunstenaar	Signpainters Thérèse Schwartze
Jaar	2025
Opdrachtgever	BIZ Frans Hals
Locatie	Amsterdam-Zuid Frans Halsstraat
Portaal    Kunst & Cultuur

De Muurschildering Thérèse Schwartze is een muurschildering waarbij kunstenares Thérèse Schwartze wordt afgebeeld op het gebouw Frans Halsstraat 35, dat een zijgevel heeft aan de Quellijnstraat.

Beide straten liggen in de Oude Pijp. De Frans Halsstraat kreeg in 1872 haar naam vernoemd naar schilder Frans Hals, de Quellijnstraat werd in 1875 naar beeldhouwer Artus Quellinus vernoemd. Op de hoek had Johan van Oostveen een aantal gebouwen neer laten zetten die in 1876 hun huisnummering kregen. Het waren tijden van de revolutiebouw met de cyclus grond aankopen, bebouwen en alles verkopen om het volgende terrein te kopen etc. Het betreft dan ook een gebouw waarvan er vele in De Oude Pijp staan, gebouwd aan lange, smalle straten. Het was bovendien de tijd van de glasbelasting, dus niet alle ramen werden als zodanig ook uitgevoerd. Er zijn tal van gebouwen die nissen van baksteen hebben in plaats van lichtdoorlating. De woningen waren bestemd voor de goedkope arbeidskrachten, veel luxe hadden de woningen niet. Een straat vernoemen naar Schwartze kon toen nog niet; ze leefde nog.

Dat er andere tijden aanbraken is te zien in de splitkast die aan de zijgevel aan de Quellijnstraat werd neergezet door de Gemeente Energie. Die kast is ontworpen door Pieter Lucas Marnette, werkend voor de Dienst der Publieke Werken. Die splitskast is uitgevoerd in de bouwstijl Amsterdamse School, die juist gericht was op het ontwerpen van comfortabelere woningen voor arbeiders. De stroming was populair in de jaren twintig en dertig. Ondanks de matige staat van de oorspronkelijke woning(en) overleefden die op de genoemde hoek diverse saneringen in de Oude Pijp. Schwartze (overleden in 1918) heeft de eerste versie van die splitskasten vermoedelijk nog net meegemaakt.

In de jaren tien van de 21e eeuw speelden weer andere zaken een belangrijke rol. Het begon op te vallen dat de verdeling van tenaamstellingen binnen de openbare ruimte wel erg gericht was op overleden witte mannen. In de Oude Pijp zijn in straatnamen alleen namen van mannen terug te vinden. Een beweging wilde daar verandering in te brengen, maar een straatnaam tussen beroemde kunstenaars zat er niet meer in. Bovendien had gemeente Amsterdam in latere decennia wel aan Thérèse Schwartze gedacht met een Thérèse Schwartzeplein en Thérèse Schwartzestraat in de Nieuwe Pijp (1921). Tegelijkertijd wilde men de buurt van de kruising enigszins opfleuren en kwamen BIZ Frans Hals (ondernemingsvereniging) en Signpainters (schilderbedrijf) elkaar tegen. Zij begonnen in de buurt te bekijken (er liep een programma GeschiedeNissen) om te zien of er ergens een plek was om een schildering van Thérèse Schwartze te kunnen plaatsen. Met geld uit het potje Amsterdam 750 kon in oktober 2025 het “zelfportret” van Thérèse Schwartze gezet worden. De onthulling op 19 oktober 2025 werd verricht door Frits Sissing omdat tijdens zijn periode als presentator van Tussen Kunst en Kitsch twee schilderijen van Schwartze bij particulieren werden gevonden. Na overleg met de buurt werd er gekozen voor een zelfportret dat Schwartze maakte dat hangt in het Galleria degli Uffizi in Florence, mede om aan te geven dat deze grotendeels vergeten kunstenares in haar leven een behoorlijke bekendheid had opgebouwd.

Amsterdam kent nog een gedenkplaats voor de schilderes: het Grafmonument van Thérèse Schwartze is te vinden op De Nieuwe Ooster en is rijksmonument.

Zie de categorie Frans Halsstraat 35, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.