Morgenster (Arjen Lancel)

Morgenster
Morgenster (augustus 2025)
Kunstenaar	Arjen Lancel
Jaar	1995
Materiaal	divers
Locatie	Nieuwpoortkade, Amsterdam-West
Portaal    Kunst & Cultuur

Morgenster is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-West. Het is van Arjen Lancel (1951).

Lancel kreeg een opdracht van Stadsdeel De Baarsjes voor de Stadsreiniging Amsterdam, die een “filiaal” met onderhoudswerkplaatsen had aan de Admiraal Helfrichstraat. De financiën kwamen van het Amsterdams Fonds van de Kunst. Lancel had toen een bescheiden succes met “Lekkende laarzen” in de Kunsthal te Rotterdam.

Voor Amsterdam kwam hij met een hoopje grof afval inclusief lantaarnpaal, die men in die jaren wel aantrof als verwacht werd dat de stadsreiniging vuilnis kwam afhalen dat langs de stoep was gezet. De kijker treft een toiletpot, een televisie, een zak met vuilnis en een kruiwagen inclusief schep in planken aan. De titel van het beeld verwijst naar de term/naam morgenster, die staat voor een persoon die in het tijdvak tussen op straat zetten en van straat afhalen kijkt of er iets van zijn gading bijzit en meeneemt.

In de jaren tien van de 21e eeuw moest de stadsreiniging hier plaatsmaken voor woningbouw. Het terrein werd opgedoekt en men dacht dat de beeldengroep verdwenen was. Dat bleek later niet het geval; de dienst had het keurig meegenomen naar hun terrein in het Westelijk Havengebied in afwachting van een nieuwe plaats. Dat bleek een hele klus, want was er een plek gevonden, dan moesten allerlei instanties zich ermee bemoeien en kwam er ten slotte een veto van het Gemeentelijk Grondbedrijf. Men zat ook enigszins in de maag met het feit dat het beeld wel erg toegesneden was op de oorspronkelijke plaats. In 2024/2025 werd dan toch een plek gevonden op een semi-industrieterrein langs de Haarlemmerweg hoek Nieuwpoortkade. Daarbij werd het deels gerenoveerd (zo staat de kruiwagen in een plas beton) en kreeg het een nieuwe lantaarnpaal.

Het kunstwerk is al vanaf de originele plaatsing onderwerp van de discussie of dit wel kunst is. Vlak voor de onthulling voorjaar 2025 werd het onderwerp van vandalisme en moest het beeld in twee dagen hersteld worden, zodat de onthulling door kon gaan. Het beeld werd geplaatst in een tijd dat er in Amsterdam een onderzoek gaande is/was, hoe de (straat)afvalbehandeling verbeterd kan worden. Los groot/grof afval werd steeds meer een ergernis van bewoners.

Een muurschildering van een norse Leonardo da Vinci kijkt uit over het ensemble.

Zie de categorie Morgenster (sculpture) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.