Monastero di Santo Spirito

Het Monastero di Santo Spirito of de Abdij van de Heilige Geest is een abdij in Agrigento, op het Italiaanse eiland Sicilië. De abdij was in de middeleeuwen het culturele centrum van de binnenstad.^[1] Ze behoorde toe aan de orde der cisterciënzerinnen.

De officiële naam bij de stichting was de Abdij van de Heilige Maagd Maria en de Heilige Geest. In de volksmond, in het Siciliaans dialect, heet de abdij Bataranni. Dit betekent Grote Abdij.

In de loop van de 13e eeuw werd de abdij gebouwd. In het jaar 1295 nam markiezin Rosalia Prefogio, echtgenote van Federico I di Chiaramonte van het Picardisch-Siciliaans adellijk huis Chiaramonte, de abdij onder haar voogdij. De bouwstijl wordt in het Italiaans Gotico chiaramontana genoemd: het was de gotische variant zoals de familie Chiaramonte bestelde.

Kort nadien, in 1299, werd de abdij ondergeschikt aan de cisterciënzenabdij Casamari in Lazio. Deze abdij in Lazio, in de tegenwoordige gemeente Veroli, bevond zich in haar bloeiperiode. In de Agrigento waren uiteindelijk tientallen monialen actief. Ze hadden een kapel, gefinancierd door Costanza II Chairamonte circa 1350, een binnentuin en een kapittelzaal.^[2] Moeder overste betrok haar verblijf in een torengebouw, genoemd de Sala della Torre. De andere zusters sliepen in een rechthoekige slaapzaal. De eetzaal of refectorium was eveneens rechthoekig van vorm. In de Sala dei Cassettoni hangt een 15e-eeuwse fresco met de heilige Franciscus van Assisi, paus Celestinus V en de heilige Antonius van Padua.

In 1572 verkreeg de Abdij van de Heilige Geest autonomie binnen de orde. In de loop van de 17e en 18e eeuw werd het interieur van de kerk Santo Spirito verfraaid met barok en rococo.

Na de aanhechting van de Beide Siciliën (1861) aan het jonge koninkrijk Italië werd het klooster opgeheven bij koninklijk besluit. Het kloostercomplex werd eerst een weeshuis (1866) en nadien een opvanghuis voor armen; de zusters konden blijven indien ze zich inzetten voor de nieuwe functie van het gebouw. De Italiaanse staat was de nieuwe eigenaar.

In 1916 schonk de staat het voormalige klooster aan de gemeente Agrigento.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw deels vernield door Geallieerde bombardementen. Het was nadien een kazerne voor doortrekkende Geallieerde troepen.

Na de oorlog besliste de gemeente dat het Museo Civico of het Stedelijk Museum er moest komen. Het Museo Civico Santo Spirito toont gebruiksvoorwerpen uit het landelijke Sicilië en middeleeuwse sculpturen.^[3] Later in de 20e eeuw kwamen hierbij het etnografisch-antropologisch Museo Antonino de Gubernatis en de Stanza cartografica e toponomastica.^[4]

De slaapzaal en de eetzaal worden gebruikt voor concerten.

In 1964 stuurde de cisterciënzerinnenabdij San Severino uit San Severino Marche drie zusters naar Agrigento. Deze vormden een kleine kloostergemeenschap. Een verzorgingshuis werd opgericht na een grondige restauratie van het pand in 1989.