Modlnica
Dorp in Polen  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Situering | |||
| Woiwodschap | Klein-Polen | ||
| Powiat | Krakowski | ||
| Gemeente | Wielka Wieś | ||
| Coördinaten | 50° 8′ NB, 19° 52′ OL | ||
| Postcode(s) | 32-085 | ||
| Netnummer(s) | 12 | ||
| Kentekenplaat | KRA | ||
| Foto('s) | |||
 | |||
| Het landhuis in Modlnica, tot 1945 eigendom van de familie Nowina-Konopka | |||
| |||
Modlnica is een dorp in de Poolse woiwodschap Klein-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Wielka Wieś.
Geografie
- Hoogte: ca. 350 meter boven zeeniveau
- Oppervlakte: 425,4 hectare
- Inwonertal (2022): 2.912
- Postcode: 32-085
Geschiedenis
Het gebied van Modlnica kent bewoning sinds het neolithicum (4500–1650 v.Chr.). Volgens een lokale legende verbleef de heilige Adalbert van Praag (St. Wojciech) hier tijdens zijn reis door Polen, waar hij zou hebben gebeden. Uit zijn staf zou een grote linde zijn gegroeid. De naam Modlnica wordt vaak herleid tot het Poolse werkwoord modlić (bidden).
De eerste schriftelijke vermelding van Modlnica dateert uit 1254, in een document van Bolesław V van Polen. Vanaf de vroegmoderne tijd was het dorp nauw verbonden met het landgoed van de familie Nowina-Konopka.
In Modlnica verbleef de bekende folklorist Oskar Kolberg, die hier werkte aan delen van zijn omvangrijke etnografische werk Lud. Het landgoed bloeide vooral in de periode tussen de wereldoorlogen onder beheer van Adam Nowina-Konopka. De enige dochter van Adam, Maria Bisping, bracht de laatste jaren van haar leven door in Mheer en overleed daar in 1988.
Na de Tweede Wereldoorlog werd het landgoed onteigend als onderdeel van de landhervorming (agrarische hervorming). Het Poolse Comité van Nationale Bevrijding (PKWN) vaardigde het Decreet van 6 september 1944[1] uit, waarmee de wettelijke basis werd gelegd voor de onteigening.
In de jaren 60 van de 20e eeuw werd het herenhuis gerestaureerd en later in gebruik genomen als conferentie- en studiecentrum van de Jagiellonische Universiteit van Krakau.
Monumenten
Modlnica heeft meerdere beschermde historische objecten, waaronder:
Kerk van Sint-Wojciech
Een houten kerk uit de tweede helft van de 16e eeuw, met:
- een vrijstaande houten klokkentoren uit de 18e eeuw
- klokken uit 1492 en 1542
- een omringende historische muur en oude bomen
Landgoed (Dwór)
Het landhuis uit de 18e eeuw, later verbouwd in 1813, met:
- park
- ommuring
- pergola en torentje
- een lamus (bijgebouw)
- voormalige boerderijgebouwen
Overige monumenten
- Huis nr. 105 – een voormalig Oostenrijks douanekantoor.
Onderwijs
In 1820 werd in Modlnica een dorpsschool opgericht.[2] De eerste leraar was Jan Dębiński, een veteraan van de Kościuszko-opstanden. Zijn opvolger, Antoni Bocheński, gaf er ongeveer veertig jaar les en was bekend om zijn kennis van Latijn en Poolse literatuur.
De school werd gefinancierd door Tadeusz Nowina-Konopka, toenmalige eigenaar van het landgoed. Het oorspronkelijke gebouw bestond uit twee lokalen en werd in 1929 uitgebreid met twee vleugels. Een later gebouwde onderwijzerswoning bestaat tegenwoordig niet meer.
Archeologie
In november 2008 werd in Modlnica een grafveld uit de Lusatische cultuur ontdekt, daterend uit de 6e eeuw v.Chr. Daarbij werd onder meer een rijke grafvondst uit de vroege ijzertijd aangetroffen.[3]
Bekende personen
- Jan Karcz – militair commandant, verbonden aan Modlnica.
- Piotr Nowina-Konopka -- voormalig Pools Ambassadeur bij de Heilige Stoel en nazaat van de familie Nowina-Konopka te Modlnica[4]
- ↑ DBNL, M. van Hulten De Poolse landbouw, De Nieuwe Stem. Jaargang 20. DBNL. Geraadpleegd op 23 november 2025.
- ↑ Gontkiewicz, Zofia, Szkoła Podstawowa. www.szkolamodlnica.neostrada.pl. Gearchiveerd op 2 maart 2010. Geraadpleegd op 23 november 2025.
- ↑ "Unikatowe odkrycie z VI wieku p.n.e- Onet.pl - Wiadomości", archive.is, 19 november 2009. Gearchiveerd op 27 december 2024. Geraadpleegd op 23 november 2025.
- ↑ (pl) Narodowej, Instytut Pamięcie, "Nowina-Konopka Piotr", Encyklopedia Solidarności. Gearchiveerd op 15 juni 2025. Geraadpleegd op 23 november 2025.