Milorg

Milorg (afkorting voor de Noorse naam militær organisasjon; 'militaire organisatie') was de belangrijkste Noorse militaire verzetsorganisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De organisatie werd opgericht tijdens de Duitse bezetting van Noorwegen (1940-1945) en had als doel de bevrijding van het land voor te bereiden, een eventuele geallieerde invasie te ondersteunen en de orde te handhaven bij een Duits machtsverlies.

Na de Duitse bezetting in april 1940 ontstonden in Noorwegen talrijke kleine verzetsgroepen, vaak gevormd door voormalige militairen, sportverenigingen en lokale netwerken. In mei 1941 werden deze initiatieven samengebracht in één landelijke organisatie: Milorg. In het begin was de organisatie voorzichtig en slecht gecoördineerd met de Britse Special Operations Executive, wat leidde tot spanningen en enkele dodelijke incidenten.

In november 1941 werd Milorg officieel erend door de Noorse regering in ballingschap in Londen en geïntegreerd in het Noorse militaire oppercommando. Daarmee werd Milorg een formeel onderdeel van de Noorse strijdkrachten. Vanaf eind 1942 verbeterde ook de samenwering met SOE aanzienlijk.

Milorg was georganiseerd in 14 districten en werd centraal geleid door Rådet (de Raad), bestaande uit twee tot vier leden. De dagelijkse leiding lag bij Den sentrale ledelse (SL), die ondergeschikt was aan de Raad. Een sleutelfiguur in latere oorlogsjaren was jurist Jens Christian Hauge, die een centrale rol speelde in zowel de militaire als politieke coördinatie binnen het verzet.

Milorg hield zich bezig met een breed scala aan verzetsactiviteiten, waaronder inlichtingenverzameling, sabotage, wapentransporten, koeriersdiensten, bevrijding van gevangenen en begeleiding van vluchtelingen naar het neutrale Zweden. Een belangrijk onderdeel van het werk was het opzetten en onderhouden van een uitgebreid radionetwerk. Van de circa tachtig radiostations werden er twintig ontdekt door de Duitse bezetter, wat leidde tot zware verliezen onder radio-operators.

Vanaf de zomer van 1944, na de geallieerde landing in Normandië, nam de activiteit sterk toe. Milorg ontving wapens via luchtdroppings en zeetransporten en bouwde vaste bases op in afgelegen bos- en berggebieden.

Ten tijde van de Duitse capitulatie op 8 mei 1945 telde Milorg meer dan 40.000 getrainde en bewapende leden. De organisatie speelde een cruciale rol bij het ontwapenen van Duitse troepen, het bewaken van strategische objecten en de arrestatie van leden van de Noorse collaborerende partij Nasjonal Samling.

Milorg werd in de loop van 1945 officieel ontbonden, nadat Noorwegen weer over een regulier militair en civiel bestuur beschikte. De organisatie wordt beschouwd als een centrale pijler van het Noorse verzet en een belangrijk onderdeel in het herstel van de Noorse staat na de oorlog.