Melchert Schuurman

Melchert Schuurman
Melchert Schuurman
Algemene informatie
Geboortedatum	1 juni 1900
Overlijdensdatum	19 december 1967
Land	Nederland
Werk
Beroep(en)	componist, violist
Instrument(en)	viool
Portaal    Muziek

Melchert Schuurman jr. (Alkmaar, 1 juni 1900 – aldaar, 19 december 1967) was een Nederlands componist en collaborateur tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Schuurman moest al op jonge leeftijd werken om een inkomen voor zijn familie te verwerven. Zijn overgrootvader Melger Schuurman was herenboer die in het West-Friese Andijk een herenboerderij bezat, maar vanwege de Amerikaanse massaproductie van allerlei landbouwproducten die in de jaren tachtig van de negentiende eeuw Europa overspoelden kon Melger's herenboerderij niet langer concurreren en ging uiteindelijk failliet. Dit faillissement dwong zijn vader tot het werken in een sigarenfabriek van de familie Helling en Co. in Alkmaar. Zijn eerste baan was tevens in deze fabriek, nadat hij zijn lagere school had afgerond. Ook studeerde hij muziek met viool als hoofdvak bij Jacobus Hendrikus Oushoorn van Toonkunst Alkmaar en later bij Julius Röntgen jr. in Amsterdam. De in die tijd bekende volkszanger Johan Brands leidde hem op tot volkszangleider. Om het leven in de fabriek te ontvluchten, begon hij geld te verdienen met vioolspelen en het componeren van liederen, maar hij gaf ook muziekles aan geïnteresseerden. Vanaf 1920 opende Schuurman zijn eigen muziekschool in Alkmaar, gaf hij als violist concerten en leidde hij een orkest. Ook schreef hij in deze periode gedichten en trad overal in het land op. Hij kreeg goede recensies en was geliefd bij de vrouwen, maar koos ervoor om in 1924 te huwen met de Duitse Klasina (Käthe) Hermona Bruns. Het gezin kreeg drie zonen, waarvan er twee later gedurende de Tweede Wereldoorlog sneuvelden.^[1][2][3]

Schuurman werd in 1933 lid van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) – zijn stamboeknummer was 16407 – en was betrokken bij de straatverkoop van Volk en Vaderland. Zijn afgunst voor de in zijn ogen 'laffe en corruptie democratie' en aanhang van het vitalisme zouden hem hiertoe hebben aangezet. Hij stond regelmatig op de Alkmaarse Heilooërbrug waar hij de krant probeerde te verkopen aan voorbijgangers. Dit kostte hem op den duur zijn baan en hij werd door Anton Mussert gevraagd als zangpropagandist. Hij organiseerde zo'n honderd zangavonden in Nederland en Nazi-Duitsland en er werden ook grammofoonopnamen gemaakt. In 1940 werd hij hoofd Zangdienst van de Afdeeling Vorming van de NSB en componeerde hij vele partijliederen, waaronder Vrijheid en recht, Zwarte soldaten, Zwart-rood banier en Eere den Arbeid. Hij stelde ook meerdere zangbundels samen. Hij nam dienst bij de Nederlandse SS kort na de oprichting van het Vrijwilligerslegioen Nederland in 1941 en ging in 1942, als soldaat van het Vrijwilligerslegioen, bij de Waffen SS naar het Oostfront. Zijn zonen Melchert Christof en Manfred Erich volgden zijn voorbeeld en sloten zich tevens aan bij de Waffen SS. In mei 1943 had hij met Mussert persoonlijk afgesproken om terug te keren naar Nederland om zijn functie als zangleider opnieuw op te pakken, maar het zou pas tot november van jaar duren voordat dit daadwerkelijk gebeurde in verband met zijn oorlogsverwondingen. Eenmaal teruggekeerd werd hij opperhopmanzangleider. In september 1943 bereikte hem het slechte nieuws dat zijn oudste zoon Melchert Cristof op 3 september was omgekomen tijdens gevechten aan het Oostfront. Hij was op het moment van overlijden slechts 18 jaar oud en vocht als SS Panzergrenadier.^[4][5][6] In juni 1944 werd hij onderscheiden met het IJzeren Kruis 1939, 2e klasse. Nog meer slecht nieuws volgde in september 1944 toen duidelijk werd dat ook zijn tweede zoon Manfred Erich was gesneuveld en in een naamloos graf terecht was gekomen tijdens de verdediging van het Albertkanaal. Nadat dit nieuws de familie Melchert bereikte, stortte de moeder geestelijk in. Melchert zelve bleef echter kalm ondanks zijn verdriet en vond dat zijn zonen het ultieme offer hadden gebracht voor het vaderland.^[3] Hij scheef op 10 februari 1944 in De Zwarte Soldaat het volgende over zijn omgekomen zoons: "Ik mijmer.... Jong van hart, vòl vuur en gedragen door een onaantastbaar ideaal ben ik hier gekomen. Trokken de Finsche boeren ook niet met hun zonen ten strijde? Vochten de Vlaamsche reuzen ook niet naast hun jongens in hun eeuwige vrijheidsstrijd? Waarom zou ik als Germaansche kerel van het lage land aan de Noordzee ook niet met mijn nakomelingen optrekken? Vielen in Zuid-Afrika niet vader, zoon en kleinkind in den boerenkrijg?". Sterker nog, hij gebruikte de dood van zijn zonen zelfs om in dit artikel anderen op te roepen om te vechten voor de NSB en Waffen SS.^[7][1][2]

Na de Tweede Wereldoorlog werd hij in 1947 tot tien jaar celstraf veroordeeld. Hij zat effectief vijf jaar vast en bracht een deel van die periode door in het mijnwerkerskamp in het Limburgse Terwinsel. Al tijdens zijn gevangenschap pakte hij zijn muziekloopbaan weer op en richtte in de jaren daarop twee muziekscholen op. Hij gaf lessen thuis en was populair bij zijn leerlingen die zijn verleden niet kenden. Zijn jongste zoon Antoon Adriaan, die vernoemd was naar Anton Mussert, moest echter niets weten van de idealen van zijn ouders en was altijd fel tegenstander van het nationaalsocialisme geweest. Melchert stierf uiteindelijk op 19 december 1967 en had nooit berouw getoond voor zijn woorden en daden, waarschijnlijk omdat dit vanwege de dood van zijn zonen een vorm van zelfvernietiging en verraad jegens hen zou zijn geweest.^[1] In 2014 verscheen de biografie "Pantsers stooten door, stuka’s vallen aan." Melchert Schuurman. Een muziekleven in dienst van de NSB en de Waffen-SS' van Gerrit Valk.^[2][3]

• Boerenstrijdlied (Melchert Schuurman Jr.)
• De Zwarte Strijders op marsch (Melchert Schuurman Jr. – Frans Bankman)
• De Zwarte Vendels (Melchert Schuurman Jr. – Frans Bankman)
• Dietsche Marsch (Melchert Schuurman Jr.)
• Eere den Arbeid (Melchert Schuurman Jr.)
• Het Hartvuur Heilig (Melchert Schuurman Jr. – Marijke Mortel)
• (De)Trommelmarsch (Melchert Schuurman Jr).
• Voorwaarts, kameraden! (Melchert Schuurman Jr.)
• Vrijheid en recht (Melchert Schuurman Jr.)
• Vrouwen in een strijdend volk (Melchert Schuurman Jr.)
• Wij zijn de Arbeids-soldaten (Melchert Schuurman Jr. – George Kettman Jr.)
• Zwart-Rood Banier (Melchert Schuurman Jr.)