Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie

Het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie (MPI EVA) is een niet-universitair onderzoeksinstituut dat in 1997 is opgericht onder auspiciën van de Max-Planck-Gesellschaft (MPG) en is gevestigd in Leipzig. Het instituut verricht fundamenteel onderzoek naar de evolutionaire geschiedenis van de mensheid.
Het instituut is gevestigd aan de Deutscher Platz, in de directe nabijheid van de Duitse Bibliotheek, Bio City Leipzig en het Fraunhofer Instituut voor Celtherapie en Immunologie.
Onderzoek
Het instituut streeft ernaar de biologische en culturele evolutie van de mensheid te onderzoeken door middel van vergelijkende analyses van de diversiteit aan genen, culturen, cognitieve vermogens, talen en sociale systemen van vroegere en huidige menselijke populaties, evenals van groepen nauw verwante primaten. Door deze onderzoeksgebieden in één instituut samen te brengen, moeten nieuwe inzichten verkregen worden in de geschiedenis, diversiteit, aanpassingen en mogelijkheden van de mensheid (Homo sapiens).
Afdelingen
Het instituut is verdeeld in zeven afdelingen:
Evolutionaire genetica
De afdeling Evolutionaire Genetica, onder leiding van Svante Pääbo, onderzoekt hoe het DNA van mensen, neanderthalers en mensapen is geëvolueerd en gediversifieerd. Dit omvat het bestuderen van het DNA van levende mensen en apen, evenals het ontwikkelen van methoden voor het extraheren en analyseren van DNA uit archeologische vondsten. Hieronder valt onder andere het sequenceren van het neanderthaler-genoom.
Vergelijkende cultuurpsychologie
De afdeling Vergelijkende Cultuurpsychologie, onder leiding van Daniel Haun, combineert benaderingen uit de ontwikkelingspsychologie, interculturele psychologie en vergelijkende psychologie om de unieke menselijke culturele diversiteit en universele cognitieve mechanismen te onderzoeken die deze mogelijk maken en beperken.
Menselijk gedrag, ecologie en cultuur
Deze afdeling staat onder leiding van Richard McElreath en houdt zich bezig met de culturele aspecten van de menselijke evolutie.
Archeogenetica
De afdeling Archeogenetica, onder leiding van Johannes Krause, onderzoekt de menselijke prehistorie van de afgelopen tienduizend jaar met behulp van genetische informatie die is verkregen uit oude menselijke resten. De afdeling verhuisde in 2020 van het Max Planck Instituut voor de Wetenschap van de Menselijke Geschiedenis in Jena naar het MPI in Leipzig.
Taal en culturele evolutie
Russell Gray is hoofd van een afdeling die de taalkundige diversificatie van de mensheid in de afgelopen 10.000 jaar onderzoekt, voornamelijk met behulp van kwantitatieve methoden uit de evolutiebiologie. Een bijzondere focus ligt op de talen van de Austronesische taalfamilie. Evolutionaire methoden worden ook toegepast op andere aspecten van culturele evolutie. Deze afdeling was tussen 2015 en 2020 ook gevestigd aan het Max Planck Instituut voor de Wetenschap van de Menselijke Geschiedenis in Jena.
Menselijke oorsprong
De afdeling Menselijke oorsprong staat onder leiding van Tracy Kivell en gebruikt interdisciplinaire methoden om de interactie van vroege mensen en Afrikaanse mensapen met hun omgeving te onderzoeken.
Gedrag en evolutie van primaten
Jenny Tung staat aan het hoofd van de afdeling Primatengedrag en -evolutie, die methoden uit de moleculaire biologie en genetica gebruikt om factoren te onderzoeken die van invloed zijn op de evolutie van primaten, evenals op hun gedrag en levenspaden.
Voormalige afdelingen
Menselijke evolutie
De afdeling Menselijke evolutie stond onder leiding van Jean-Jacques Hublin, die in 2021 met pensioen ging. De afdeling onderzocht fossiele vondsten om inzicht te krijgen in het leven van prehistorische mensen. Hiervoor werden onder andere 3D-animaties gebruikt. De ontwikkeling van de hersengrootte en de voedingsgewoonten waren van bijzonder belang.
Taalkunde
De voormalige afdeling Taalkunde stond onder leiding van Bernard Comrie tot zijn pensionering eind mei 2015, waarna de afdeling werd gesloten. Onderzoekers bestudeerden er overeenkomsten en verschillen tussen menselijke talen, bijvoorbeeld via de Wereldatlas van Taalstructuren. Er werd onder andere een stamboom van talen ontwikkeld en vergeleken met fylogenetische stambomen gebaseerd op bijvoorbeeld genetisch onderzoek.
Vergelijkende en ontwikkelingspsychologie
De afdeling Vergelijkende en Ontwikkelingspsychologie, onder leiding van Michael Tomasello, observeerde mensapen in het Wolfgang-Köhler-Primaten-Forschungszentrum en onderzocht hun cognitieve en sociale vaardigheden. Twee andere onderzoeksgebieden waren de ontwikkeling van sociale cognitie en taalverwerving bij kinderen.
Primatologie
De afdeling Primatologie, onder leiding van Christophe Boesch, richtte zich op het observeren van wilde mensapen. Het onderzoek richt zich voornamelijk op de ontwikkeling en het behoud van sociale systemen, leervermogen en voortplantingsstrategieën van mensapen in vergelijking met mensen. Een onderzoeksgroep heeft zelfs tekenen van "cultuur" bij chimpansees ontdekt – dat wil zeggen, gedragspatronen die niet genetisch bepaald zijn of door de omgeving worden beïnvloed, maar die door imitatie worden doorgegeven.
Internationale Max Planck Onderzoeksschool
Het Max Planck Instituut voor EVA en de Universiteit Leipzig zijn betrokken bij de International Max Planck Research School Leipzig School of Human Origins. Svante Pääbo is de woordvoerder van de IMPRS.
Infrastructuur
De algemeen directeur is Svante Pääbo (vanaf oktober 2023). Eind 2022 had het instituut in totaal 567 medewerkers in dienst, waaronder 131 onderzoekers en 331 junior- en gastonderzoekers; daarnaast waren er in het verslagjaar 41 extern gefinancierde medewerkers.
Glottolog
Het MPI beheert de Glottolog, een database en masterbibliografie van talen van over de hele wereld, geclassificeerd op basis van hun genetische verwantschap. Het project wordt geleid door de taalkundigen Harald Hammarström en Martin Haspelmath, en programmeur Robert Forkel. Van 2015 tot 2020 viel de Glottolog onder de verantwoordelijkheid van het Max Planck Instituut voor de Wetenschap van de Menselijke Geschiedenis; sinds 2020 is het teruggekeerd naar Leipzig.
Externe links
- Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie
- IMPRS NeuroCom
- Leipzig School of Human Origins
- Max-Planck-Gesellschaft
- Publicaties van het instituut op de eDoc-server van de Max-Planck-Gesellschaft
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Max-Planck-Institut für evolutionäre Anthropologie op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.