Mattheus Borrekens

Mis van de Heilige Gregorius met verschijning van Christus, gravure door Mattheus Borrekens

Matthias Borrekens of Mattheus Borrekens (Antwerpen, gedoopt 7 juli 1615[1] – aldaar, 25 december 1670[2]) was een Vlaamse kopergraveur, tekenaar en beeldend kunstenaar. Hij was vooral bekend om zijn gedetailleerde gravures en reproducties van schilderijen uit de 17e eeuw. Zijn werk wordt gerekend tot het hoogtepunt van de Vlaamse grafische kunst van zijn tijd.[3]

Biografie

Jeugd en opleiding

Mattheus Borrekens werd in Antwerpen geboren en op 7 juli 1615 gedoopt. Hij was de zoon van Abraham Borrekens en Magdalena Van Dijnen. Zijn oudere broer, Jan Baptist Borrekens, werd later schilder en kunsthandelaar.[3] Borrekens ging in de leer bij Pieter de Jode de Jonge en stond in het gildejaar 1634–1635 als diens leerling geregistreerd bij het Antwerpse Sint-Lucasgilde. In 1635–1636 werd hij zelf meester van het gilde.[4]

Carrière en persoonlijk leven

Op 1 oktober 1639 trouwde Borrekens met Anna Uyt ten Eeckhout. Het echtpaar kreeg negen kinderen. Borrekens was actief als reproductief graficus en maakte prenten naar werken van vooraanstaande Vlaamse kunstenaars. Daarnaast bekleedde hij de functie van drossaard der heerlijkheid van Wilrijk en was hij kapitein van de Antwerpse burgerwacht.[5]

Hij overleed in Antwerpen op 25 december 1670.

Oeuvre en techniek

Mattheus Borrekens was voornamelijk actief als reproductief graveur. Hij maakte prenten naar het werk van vooraanstaande Vlaamse schilders zoals Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck, Erasmus Quellinus de Jongere, Abraham van Diepenbeeck, Jan Thomas van Ieperen, Pieter van Lint en Cornelis Schut. Zijn oeuvre omvat vooral christelijke religieuze onderwerpen en portretten. Borrekens graveerde ook frontispices voor publicaties, zoals dat van Christophe ButkensTrophées tant sacrés et profanes du Duché de Brabant (1724–1726), naar een ontwerp van Van Diepenbeeck.[5]

Zijn stijl vertoont overeenkomsten met die van Paulus Pontius. Borrekens graveerde vaak prenten voor de kunstmarkt naar ontwerpen van andere graveurs, maar maakte ook eigen ontwerpen. Zijn werk wordt gekenmerkt door verfijnde uitwerking, technisch raffinement en een sterke lijnvoering, waardoor hij zich onderscheidde van tijdgenoten.[6]

Vrede van Münster

Portret van Willem Ripperda, gegraveerd door Mattheus Borrekens als onderdeel van de serie portretten van onderhandelaars bij de Vrede van Münster

Borrekens werkte mee aan een belangrijke publicatie van portretten van de afgevaardigden bij de Vrede van Münster (1648). Dit was een project van de Vlaamse schilder Anselm van Hulle, die in Münster portretten had gemaakt van de onderhandelaars. Van Hulle liet reproducties maken door Borrekens en andere vooraanstaande graveurs zoals Paulus Pontius, Coenraet Waumans, Cornelis Galle de Jongere en Pieter de Jode II. De gravures werden gedrukt op grootformaat vellen papier en fungeerden als luxe reproducties en promotieposters.[7]

Belangrijke werken en invloed

Een van de bekendste gravures van Borrekens is die van Willem Ripperda, vervaardigd rond 1646. Deze gravure illustreert Ripperda’s rol als diplomaat tijdens de Vrede van Münster.[8]

Borrekens’ werk wordt gewaardeerd om zijn technische vaardigheid en detail, en wordt beschouwd als een hoogtepunt van de Vlaamse portretgravure van de 17e eeuw. Zijn gravures werden gebruikt als luxe reproducties en promotieposters, en drukten vaak de status en prestige van afgevaardigden en belangrijke personen uit.[9]

Collecties en nalatenschap

De gravures van Mattheus Borrekens bevinden zich in belangrijke collecties zoals het KMSKA, het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, en het Rijksmuseum.[10][11][12]