Mattenschippersrace
De Mattenschippersrace[1] is een wedstrijd voor historische zeilende binnenvaartschepen zoals aken, klippers en tjalken en skûtsjes. Vaak zijn deze schepen meer dan 100 jaar oud. De wedstrijd begint en eindigt in Blokzijl. Tijdens de wedstrijd is het de bedoeling dat men met het schip een ronde van zo'n 40 kilometer aflegt door de Kop van Overijssel op de traditionele manier, dus zonder gebruik van de motor. De enige toegelaten vormen van voortbeweging zijn zeilen, jagen en bomen. Vanwege de gelijkenissen met de strontrace wordt de Mattenschippersrace ook wel de "kleintje Strontrace" genoemd. De wedstrijd wordt elk jaar op de laatste zaterdag van april gevaren, en kent over alle klassen zo'n 12 tot 20 deelnemers.
Halverwege de route, in Zwartsluis dient een symbolische deurmat geladen te worden, waarna de race hervat wordt.
Geschiedenis
De Mattenschippersrace is ontstaan in 1997 om het venten van matten rondom de Zuiderzee levend te houden. Vroeger namen mattenschippers vanuit Overijssel matten mee om deze aan de andere kant van Zuiderzee uit te venten.
De wedstrijd is in het leven geroepen om deze mattenschippers te eren, maar ook om de zeilvaart rondom Blokzijl te bevorderen, en om het vak van het zeilen met oude vrachtschepen levend te houden.
In 2001 is de wedstrijd niet gevaren ivm MKZ en in de jaren 2020 en 2021 niet ivm met corona.[1]
Race
Route
De route van de race voert vanuit Blokzijl, en afhankelijk van de windrichting wordt er met de klok mee of tegen de klok in gevaren. Doorslaggevend in deze keuze is de windrichting om het Zwarte Meer en Zwarte Water. Dit water moet bezeild zijn omdat men hier niet kan bomen of jagen.
Wordt de wedstrijd met de klok meegevaren, begint men in het Noorderdiep achter Blokzijl thv de Beatrixstraat. Vervolgens voert de route over het Giethoornsche Meer, Jonen, de Beulakerwijde en de Blauwe Handbrug naar de Beukersluis. Bij de Beukersluis vindt een neutralisatie plaats om te voorkomen dat deelnemers hinder of voordeel ondervinden van de sluispassage. Vervolgens voert men naar Zwartsluis waar aan de handelskade een mat wordt geladen. Daarna gaat men via het Zwarte Water langs Genemuiden naar het Zwarte Meer, om door de Kadoelerbrug naar Vollenhove te gaan, waarna Blokzijl weer bereikt wordt. De finish ligt dan in de oude zeesluis van Blokzijl.
Wordt de wedstrijd de andere kant op gevaren, begint men vanuit de havenkom en vaart men de route tegengesteld aan hierboven beschreven.
Klassen
De race kent een drietal klassen en één aparte race. Deze zijn in het leven geroepen om de schepen eerlijk in te delen naar lengte en gewicht. De wedstrijd kent een zware klasse, een lichte klasse en een IFKS-klasse. Het bruto tonnage (laadvermogen) wordt gedeeld door de lengte van het schip. Bij een uitkomst hoger dan 2,75 wordt het schip in de zware klasse ingedeeld, is de uitkomst lager dan is men deelnemer in de lichte klasse. De IFKS klasse bestaat uit skutsjes die deelnemer zijn in de IFKS. De zware klasse start tussen 7:30 en 8:00, de lichte klasse volgt 105 minuten na de start van de zware klasse. de IFKS-skutsjes starten 30 minuten na de lichte klasse. Deze voorsprong geeft dat alle schepen evenveel kans maken om te winnen. De winnaar is degene die van al deze klassen als eerste over de finish komt.
Punterrace
Tijdens de mattenschippers wordt tevens de punterrace georganiseerd. Deze schepen, de punters, die inheems zijn aan het wedstrijd gebied varen een eigen wedstrijd met aangepaste route. De punters starten tussen de andere klassen in.
- 1 2 Mattenschippersrace – Elke laatste zaterdag van april in Blokzijl. www.mattenschippersrace.nl. Geraadpleegd op 23 augustus 2025.