Mariamolen

Mariamolen
Mariamolen
Basisgegevens
Plaats	Haps  Nederland
Adres	Cuijkseweg 19
Bouwjaar	1820 / 1860
Type	beltmolen
Kenmerken	Zeskante houten molen
Vlucht	24,5 m
Functie	korenmolen
Bestemming	Voorheen het malen van graan
Huidig gebruik	voorheen het malen van graan, thans buiten bedrijf
Monumentstatus	rijksmonument (18 april 1973)[1]
Monumentnummer	20007
Externe link(s)
Molendatabase
Portaal    Molens

De Mariamolen is een windmolen in Haps in de Noord-Brabantse gemeente Land van Cuijk. De zeskante houten korenmolen is in 1820 als grondzeiler gebouwd en in 1860 omgebouwd tot beltmolen.^[2] De molen in 1969 aan de toenmalige gemeente Haps verkocht. Na een gemeentelijke herindeling is de molen eigendom geworden van de gemeente Cuijk, en vervolgens van de gemeente Land van Cuijk. De laatste particuliere eigenaar bleef er molenaar tot 1998.

De Mariamolen is een van de weinige overgebleven zeskante molens - verreweg de meeste houten molens zijn achtkantig. Van alle zeskante molens in Europa is dit de enige beltmolen. De molen heeft een onderbroken gebint, waarbij de in vier delen opgedeelde losse bintbalken via pen-en-gatverbindingen in de vaste bintbalken bevestigd zitten. Twee van deze bintbalken doen tevens dienst als ijzerbalk voor de steenrondsels, waardoor de onderste van de twee bintlagen versterkt moest worden. De molen is, net als de naburige molen van Gassel, oorspronkelijk geheel zonder veldkruizen gebouwd. Dit was typisch voor houten bovenkruiers van Brabantse makelij. Bij de verhoging die omstreeks 1860 plaatsvond is ter hoogte van de luizolder alsnog een laag veldkruizen aangebracht.

De wieken zijn sinds 2024 weer voorzien van het systeem Van Bussel met automatische neusremkleppen, zoals dit van 1948 tot 1972 ook aanwezig was. De vang (rem) is een losse Vlaamse blokvang met vangtrommel. De kap wordt gekruid door middel van een Engels kruiwerk met kruilier. Voor het malen van graan zijn twee koppel 17der (150 cm diameter) kunststenen aanwezig. De zakken graan worden gehesen met behulp van een sleepluiwerk. Het gehele interieur van de molen is goed bewaard gebleven, met uitzondering van het verdwenen derde koppel stenen.

De kap en romp waren, zoals bij veel houten molens in de streek ooit het geval was, na 1972 opnieuw gedekt met schaliën. Deze bedekking is in 2024 vervangen door dakleer op de kap, drie velden met verticale beplanking op het zuiden, en drie velden met horizontale beplanking op het noorden. De hoeken van het zeskant zijn daarbij voorzien van gebogen metalen platen die de zeskantstijlen beschermen tegen inwatering. Deze platen zijn in het midden ongeschilderd gelaten, waardoor er glimmende strepen zichtbaar zijn. Dit is een reconstructie van de situatie zoals die tussen 1948 en 1972 bestond.

De Mariamolen is te bezichtigen als de molen draait en op afspraak.