Lugenda
| Lugenda | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Lengte | 650 km | |||
| Hoogte (bron) | 629 m | |||
| Hoogte (monding) | 138 m | |||
| Verhang | 0,76 m/km | |||
| Stroomgebied | 60.683 km² | |||
| Bron | Chiutameer 14° 41′ ZB, 35° 52′ OL | |||
| Monding | Ruvuma bij Negomano 11° 26′ ZB, 38° 29′ OL | |||
| Stroomgebied | Ruvuma | |||
| Afvloeiing via | Ruvuma → Indische Oceaan | |||
| Zijrivieren | Luambala, Luatize, Lureco | |||
| Stroomt door |  Mozambique | |||
   bron, monding) | ||||
 | ||||
Kaart met de loop van de Lugenda | ||||
| ||||
De Lugenda is een rivier in het noorden van Mozambique. De rivier stroomt vanuit het Chiutameer naar het noorden en is de grootste zijrivier van de Ruvuma. De riviervallei ligt naar verluidt slechts 240 meter boven zeeniveau. Ten noorden van het Chiutameer noemen de bewoners aan de westelijke oever de rivier de Msambiti. Op een gegeven moment splitst de Lugenda zich in verschillende stromen met eilanden ertussen, waarvan sommige bewoond zijn, zoals het eiland Achemponda.
Olifanten spelen een grote rol in het leven van de mensen in de Lugendavallei. De inheemse bevolking, die al duizenden jaren in de riviervallei woont, bestaat voornamelijk uit de Yao- en Makua-stammen. Andere groepen die hier wonen zijn de Ngoni, Marave en Matambwe.
De etymologie van het woord Lugenda in de Yao-taal, een Bantoetaal die wordt gesproken door het Yao-volk in Afrika, heeft letterlijk de betekenis ‘een grote rivier’.
Geografie
De Lugenda, die vanuit het zuidoosten in het stroomgebied van de Ruvuma uitmondt, ontspringt nabij het Chilwameer, vanuit het kleine Chiutameer. De rivier stroomt over een lengte van 300 kilometer voordat hij bij het dorp Negomano in de Ruvuma uitmondt. De bron wordt gemarkeerd door een smalle beboste heuvelrug (een zandbank van 25 meter hoog en 9000 jaar oud) die de moerassen aan de zuidkant van het Chiutameer scheidt van het Chilwameer. De stroom aan de uitmonding van het Amarambameer is ongeveer 80 meter breed. Het is een moerassig watergebied tussen de bron bij het Chilwameer en het Amaramba-meer. Mount Mecula (1.441 meter) is de centrale berg in de vallei. De berg is rijk aan vegetatie en wordt beschouwd als een belangrijk botanisch gebied van het reservaat in de vallei. De Lugenda en Mount Mecula zijn dan ook belangrijke toeristische bestemmingen in de noordelijke provincie van Mozambique.
De rivier heeft een complex stromingspatroon. Hij stroomt in westelijke richting door “met pandanuspalmvlechten omzoomde kanalen”. In het oosten stroomt hij door een rotsachtige kloof, waar de hele rivier verdwijnt in “slot canyons” met brede zandige waterwegen. Dit is de locatie van de broedkolonies van de wereldwijd bedreigde Afrikaanse schaarbekken.
De bovenloop van de Lugenda ligt in het Chilwameer en Chiutameer op de grens tussen Mozambique en Malawi, vanwaar de rivier in noordoostelijke richting langs veronderstelde depressies stroomt en uiteindelijk samenvloeit met de Ruvuma, op de grens tussen Mozambique en Tanzania, die uitmondt in de Indische Oceaan.
De bijdrage van de Lugenda aan de Ruvuma wordt geschat op 18 kubieke kilometer. Het grootste deel van het stroomgebied van de rivier ligt in de provincie Niassa, waar het irrigatiepotentieel naar verluidt 200.000 hectare bedraagt.
Het is een langzaam stromende rivier die, wanneer hij uit het Amarambameer stroomt, vanwege zijn grote oppervlakte vaak als een meer lijkt. De riviervallei heeft vruchtbare alluviale grond met goede watervoorraden, omdat ze wordt gevoed door vele permanente beken aan beide oevers. De permanente waterbronnen in de vallei zorgen dus voor een goede landbouw om de bewoners te onderhouden. Aan de oevers van de rivier wordt tabak verbouwd. In de vallei komen ook wilde vijgenbomen en andere boomsoorten voor.
De rivier wordt bij Luambala overbrugd, waar ze ongeveer 150 meter breed is.
Brug over de Lugenda bij Cassembe
Waterval in de rivier bij Cassembe
De rivier bij Cassembe
De rivier bij Cassembe
Mineralen
De riviervallei gevormd door de Lugenda, die tussen diepe oevers stroomt, is rijk aan ijzererts dat is ingebed in kwarts- en granietrotsformaties. Er wordt ook gekristalliseerd kalkcarbonaat gevonden. Steenkool wordt gewonnen uit twee steenkoolvelden, gelegen aan beide zijden van de rivier, één dicht bij de baai van Pemba en de andere in de buurt van de stad Itule. IJzererts wordt gewonnen uit grote gebieden ten westen van het Pemba-steenkoolveld. Goud wordt ook gevonden in de vallei in de bovenloop van de Rarico, een zijrivier van de Lugenda.
Geschiedenis
De riviervallei en het Niassa Wild Life Preserve dat daarin ligt, hebben een geschiedenis die verband houdt met de Eerste Wereldoorlog. Duitsers onder leiding van generaal Von Lettow-Vorbeck staken bij Negomano de Ruvuma over en trokken het door Portugal bezette Mozambique binnen op zoek naar voedsel voor hun troepen. In december 1917, na de rivier te zijn overgestoken, trok de generaal met zijn leger zuidwaarts langs de Lugenda en kwam aan in Metarica. Een van de bataljons die op zoek naar voedsel naar Mount Mecula was gestuurd, moest een hevige strijd leveren met de Portugezen. Getuigen van deze strijd zijn te zien in de vorm van enkele graven op de hellingen van de heuvels bij Mecula, de districtshoofdstad van Niassa.
Ecologie
De Lugendavallei, gevormd door de rivier, maakt deel uit van de rijke ecologische corridor die bestaat uit de rivieren Messalo, Rurumana Lugenda, Rumana, die samen het Niassa National Reserve en het Lurio-beschermingsgebied vormen. Deze route wordt ontwikkeld voor wild- en ecotoerisme, met het oog op vissen, het observeren van wilde dieren, boottochten, enzovoort.
Lugenda Wilderness Camp, dat deel uitmaakt van het Wildlife Preserve, ligt aan de oostelijke oever van de Lugenda, tussen de Ngalongue-bergen (inselbergen). Inselberg is een veelgebruikte internationale term voor een geïsoleerde rotsheuvel, knobbel, bergkam of kleine berg die abrupt oprijst uit een glooiende of vrijwel vlakke omringende vlakte. Het kamp is een integraal onderdeel van het Afrikaanse ecosysteem. Vanuit dit kamp worden safari's georganiseerd om de Afrikaanse wildernis te bezoeken. Het kamp heeft 16 tenten in Oost-Afrikaanse stijl, een goed verzorgde accommodatie voor bezoekers.
Pemba Airport is de dichtstbijzijnde luchthaven bij het Wilderness Camp en de luchtvaartdiensten worden verzorgd door CFA Air Charters met lichte vliegtuigen. Aan de oostelijke oever van de rivier heeft het kamp onverharde wegen, die redelijk goed onderhouden zijn voor safaritochten om het volgen van wilde dieren te vergemakkelijken. Kanoën is een populaire sport op de rivier, naast het beklimmen van de inselbergs in het parkgebied vanuit de “bush fly camps” langs de rivier. Er is ook een voorstel om nog een ecotoeristisch kamp op te zetten aan de Lugenda, ongeveer 200 kilometer verwijderd van Lichinga.
Flora en fauna
Het Niassa Reserve, genoemd naar de provincie waar het zich bevindt, heeft een oppervlakte van 45.000 vierkante kilometer. Het heeft de endemische Johnstons impala, de Mozambiquegnoe en de grantzebra. Het reservaat heeft ook Afrikaanse wilde honden en 800 tot 1000 leeuwen. Het heeft 400 vogelsoorten, waarvan er vier wereldwijd bedreigd zijn. Afrikaanse schaarbek, grijze slangenarend, Stierlings specht en taitavalk zijn de vogelsoorten die hier voorkomen, naast de zeldzame Angolapitta.
Er zijn veertig vissoorten geregistreerd in de rivier, die een aanzienlijke visserij-industrie in stand houdt die de lokale bevolking van economisch levensonderhoud voorziet. Er is een rijke populatie nijlpaarden. Er zijn krokodillen gesignaleerd in diepe poelen in de rivier. Kanosafari's zijn naar verluidt een succes. Er is een nieuwe soort geregistreerd, bekend als de gordelhagedis. De bergachtige bossen van het reservaat herbergen een groot aantal zilveroorneushoornvogels, kafferbuffels en kuddes wilde savanneolifanten. Blauwzwarte kamzwaluw, bruine krooneend, glansspreeuwen, grote textorwever, kleine zilverreiger, Shelleys frankolijn, smaragdvlekduif en zwarte reiger komen ook veel voor in het gebied. Het Niassa Preserve bestaat voor 95% uit biomassa in de vorm van vegetatie. Het telt 21 soorten planten en 191 soorten bomen en struiken.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Lugenda River op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Lugenda op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
