Luchtpost

De eerste officiële postvlucht in 1911.
Canadese luchtpost in 1932.
Een internationale sticker voor luchtpost.

Luchtpost is het vervoer van poststukken per luchttransport.

Het vervoer is doorgaans vele malen sneller dan per boot of trein, maar als nadeel zijn er hogere kosten aan verbonden. Luchtpost is soms de enige manier om post op afgelegen plekken of snel op een eiland te krijgen.

Geschiedenis

Duiven

Historisch gezien werden postduiven lange tijd ingezet voor enkele brieven of kaarten. De eerste post die met een luchtvaartuig werd vervoerd was op 7 januari 1785. De Fransman Jean Pierre Blanchard en Amerikaan John Jeffries vlogen op die datum met een luchtballon vol post van Dover naar Calais.

Vliegtuig

Na de uitvinding van de Wright Flyer, een gemotoriseerd vliegtuig dat zijn eerste vlucht maakte op 17 december 1903, was er interesse om het ook te gebruiken voor luchttransport. Een onofficiële vlucht werd door de Amerikaan Fred Wiseman op 17 februari 1911 uitgevoerd. De eerste officiële vlucht volgde een dag later tijdens een tentoonstelling in Brits-Indië door piloot Henri Pequet. Er werden 6500 brieven over een afstand van 13 kilometer vervoerd, tussen Allahabad en Naini. Het vliegtuig was een Humber-Sommer en maakte de reis in dertien minuten.

KLM

In 1924 vond de eerste proefvlucht van de KLM met luchtpost plaats naar Nederlands-Indië op het traject Amsterdam (Schiphol)-Batavia. Er werden speciale luchtpostzegels, voorstellende een vliegende duif met waardeopdruk, op de poststukken geplakt. Na nog een aantal proefvluchten werd in 1930 een reguliere dienst opgezet en werd de post elke twee weken vervoerd; vanaf oktober 1931 werd dat elke week. In 1934 bedroeg de hoeveelheid post rond 325 kilo per vlucht. Een speciale kerstvlucht met de Uiver vanaf Amsterdam eindigde in een catastrofe, omdat het vliegtuig met 350 kilo post verongelukte en de vier bemanningsleden en drie passagiers aan boord omkwamen.
Om het gewicht van de poststukken te beperken en zo de efficiëntie te verhogen, werd luchtpostpapier als luchtpostblad gebruikt met opgedrukte postzegel en luchtpostaanduiding op de randen van het poststuk. Ook stond links naast de postzegel de aanduiding 'Per Luchtpost/Par Avion' opgedrukt. Het zeer dunne luchtpostpapier was vervaardigd uit rijst. Een envelop werd niet gebruikt, daar het aan de binnenkant beschreven papier tot een envelop kon worden dichtgevouwen en met de gomstrook dichtgeplakt.
Naderhand werden ook luchtpostvluchten naar de andere Nederlandse overzeese rijksdelen geopend.

De luchtpost was een grote vooruitgang in de postbezorging, vanwege een veel snellere verzending dan voorheen via de post- en pakketschepen.

Zie ook

Zie de categorie Luchtpost van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.