Lijst van algemene stakingen in België

Een stakingsavond, van Eugène Laermans

Sinds 1886 hebben er zich meerdere Algemene stakingen in België voorgedaan. Sinds 1893 is dit georganiseerd gebeurd.

Aanloop

Sinds het ontstaan van vakbonden geldt de werkstaking als een belangrijk strijd- en pressiemiddel voor het afdwingen van sociale verbeteringen ten behoeve van werknemers (in het Belgisch burgerlijk recht arbeiders en bedienden). Aanvankelijk was dit meestal na een specifieke en concrete aanleiding, later ook om druk te zetten tijdens bepaalde fase van onderhandelingen met werkgevers of overheid.

Na de afschaffing van de wet-Le Chapelier (stakings- en vakbondsverbod) volgde een eerste (kleinere) stakingsgolf tussen 1868 en 1880. De oprichting van de Belgische Werkliedenpartij in 1885 zette druk op de ketel, maar bezorgde de Belgische arbeiders niet onmiddellijk een verbetering van hun omstandigheden en hun loon, die bij de slechtste waren.[1]

De eerste grote staking met nationale invloed was de volksopstand in 1886. Deze spontane staking en rellen braken uit na het gewelddadige optreden van de rijkswacht tijdens een herdenking van de commune van Parijs. Zo goed als heel Wallonië lag plat en Vlaamse arbeiders steunden deze staking.

De eerste staking die beide landsdelen platlegde was die van 1893. Volgens de Amerikaanse historicus Carl J. Strikwerda was deze staking de eerste algemene staking in Europa.

Overzicht[2]

JaartalDuurNaamAantal stakersAanleidingGevolg
188618 - 29 maartVolksopstand van 1886Slechte arbeidsomstandigheden + repressieMinstens 28 doden. Eerste sociale wetten + wet-Lejeune
189312 - 18 aprilStaking van 1893200.000Invoeren stemrecht13 doden. Het meervoudig stemrecht werd ingevoerd (zie stemrecht in België).
190210 - 20 aprilStaking van 1902 en bloednacht in Leuven350.000Hervormen meervoudig stemrecht13 doden. Door de lage steun van de vakbonden tijdens de acties daalde hun leden aantal in de nasleep. Er wijzigde niets.
191314 - 23 aprilStaking van 1913400.000Hervormen meervoudig stemrechtEnkelvoudig stemrecht werd ingevoerd vanaf 1919
19327 juli -septStaking van 1932Gevolgen grote Depressie2 doden
19362 juni - 2 juliStaking van 1936500.000Moord op Albert Pot en Theo GrijpBetaalde vakantie, vakbondshervormingen, oprichting Nationale Arbeidsconferentie, eerste drie partijen overleg
195024 juli - 3 augStaking van 1950700.000KoningskwestieMinstens 4 doden. Leopold III deed troonsafstand.
19559 juli - juliStaking van 19555-daagse werkweekWerkverzuim op zaterdagen. Invoeren 5-daagse werkweek in 1965.
1960-6120 dec - 23 janStaking van de Eeuw1.000.000Eenheidswet2 doden
19828 febStaking van 1982Devaluatie frank en Soberheidsbeleidgeen gevolg
1982nov + decStaking van 1982Eis looninleveringgeen gevolg
19839 - 23 septStaking van 1983Recessie
198631 meiStaking van 1986250.000Besparingsplannen overheid
199315 nov + 26 novStaking van 1993Hervorming loonindexenkele aanpassingen wet
20057 + 28 oktStaking van 2005Generatiepactgeen gevolg
2011-1222 dec + 30 janStaking van 2011-2012Hervormingen pensioen
201415 decStaking van 2014+120.000Beleid naar aanleiding van de Europese staatsschuldencrisisgeen gevolg
202531 maartStaking van 2025Sociaaleconomische besparingen van de regering-De Wever

Zie ook